ΝΕΑΝΙΚΗ ΒΙΑ

 

ΚΕΙΜΕΝΟ  :     Η ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΝΙΚΗΣ ΒΙΑΣ

 

Νεανική βία: Τι την πυροδοτεί και γιατί η αυστηροποίηση δεν είναι λύση

 

Τα αυξανόμενα περιστατικά βίας μεταξύ ανηλίκων και ακραίας μορφής σχολικού εκφοβισμού βρίσκονται πλέον σχεδόν καθημερινά στην κορυφή της ειδησεογραφικής ατζέντας…

Στη δέσμη μέτρων που εξήγγειλε η κυβέρνηση για την αντιμετώπιση του φαινομένου περιλαμβάνεται η αυστηροποίηση των πειθαρχικών μέτρων με δυνατότητα επαναφοράς της πενθήμερης αποβολής από το σχολείο, αλλά και η διευκόλυνση αλλαγής σχολικού περιβάλλοντος, ενώ υπογραμμίζεται η εφαρμογή του νόμου για τα ποινικά παραπτώματα σε περιπτώσεις σοβαρών παραβάσεων. 

Από την πλευρά του, ωστόσο, ο ψυχίατρος και διευθυντής του Τμήματος Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού Γιώργος Νικολαΐδης, μιλώντας στο «Βήμα», σχολιάζει πως «στα φαινόμενα παραβατικότητας δεν απαντά αποτελεσματικά κανενός είδους αυστηροποίηση του πλαισίου» και εξηγεί: «Αυτό που θα μετρούσε θα ήταν να δουλεύουμε με τα παιδιά έτσι ώστε να μπορέσουμε να τα βοηθήσουμε να ανακαλύψουν ξανά την αξία της συλλογικής δράσης, της σχέσης του ενός με το άλλο, αξίες που λειτουργούν αποτρεπτικά στο να εκφραστούν με αυξημένη σκληρότητα». Εκφράζοντας περαιτέρω τις σαφείς επιφυλάξεις του για ένα αυστηρό πλαίσιο απόκρισης που επενδύει στον φόβο, καταλήγει σε μια κρίσιμη διαπίστωση: «Μια φοβισμένη κοινωνία ή ένας φοβισμένος άνθρωπος μάλλον απαντά επιθετικά, ενώ δεν είχε εξαρχής καμία τέτοια πρόθεση».

Επιπλέον, ο ειδικός θεωρεί ότι η καθημερινή προβολή των περιστατικών ανήλικης παραβατικότητας καλλιεργεί τον ηθικό πανικό. «Φαίνεται ότι στην Ελλάδα δεν έχει υπάρξει στα αλήθεια αύξηση των κρουσμάτων» λέει επικαλούμενος στοιχεία της Eurostat. Σπεύδει όμως να διευκρινίσει ότι στη χώρα μας τα περιστατικά αυτά «είναι μεν λιγότερα σε σύγκριση με άλλες χρονιές, εν τούτοις έχουν μεγαλύτερη σκληρότητα, μεγαλύτερη αναλγησία και διακρίνονται για την ιδιαίτερη βιαιότητά τους».

Με την άποψη του Γιώργου Νικολαΐδη συγκλίνουν και τα συμπεράσματα της πανελλαδικής έρευνας που διενήργησε το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής για το 2022. Συγκεκριμένα, «τα ποσοστά εμπλοκής σε βίαιους καβγάδες στην Ελλάδα, αφενός είναι κοντά ή/και χαμηλότερα από τον μέσο όρο των χωρών που συμμετέχουν στο ίδιο ερευνητικό πρόγραμμα διεθνώς, αφετέρου, όπως παρατηρείται και αλλού, μειώνονται διαχρονικά», αναφέρεται στην έκθεση συμπερασμάτων. Επιπλέον, σημειώνεται ότι «την τελευταία οκταετία (2014-2022) μειώνεται σταδιακά το ποσοστό των εφήβων που αναφέρουν πρόσφατη εμπλοκή σε βίαιους καβγάδες, φτάνοντας το 2022 στη χαμηλότερη τιμή της τελευταίας 20ετίας».

Τέλος, ένα στοιχείο που προκαλεί έκπληξη είναι πως «οι έφηβοι από οικογένειες υψηλότερου οικονομικού επιπέδου αναφέρουν σε υψηλότερο ποσοστό ότι ενεπλάκησαν πρόσφατα σε βίαιους καβγάδες».

18.04.2024, ΤΟ ΒΗΜΑ.  Ηλιάνα Δανέζη,Γιώργος Παυλόπουλος

ΚΕΙΜΕΝΟ  :    Πολιτικές πρόληψης με συστράτευση της κοινωνίας  

          Η θεσμική αναγνώριση του ζητήματος της  βία και της παραβατικότητας ανηλίκων καθώς και η αναγκαιότητα διαμόρφωσης μιας εθνικής πολιτικής πρόληψης και αντιμετώπισης του φαινομένου αποτελούν μια νέα πρακτική και ένα νέο «πα­ράδειγμα» όχι μόνο για τη χώρα μας αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε αρκετά ευρωπαϊκά κράτη υπάρχουν επιτροπές ειδικών και εμπει­ρογνωμόνων σε επιμέρους θεματικές της βίας και της παραβατικότητας και σε συγκεκριμέ­νοι τομείς άσκησης πολιτικής, όπως είναι τα υπουργεία Εσωτερικών ή Δικαιοσύνης. Στη χώρα μας η συγκρότηση της Επιτροπής πα­ρά τω Πρωθυπουργώ για την εκπόνηση του σχεδίου μιας Εθνικής Πολιτικής για τη Βία και την Παραβατικότητα Ανηλίκων σηματοδοτεί την ανάγκη μιας πολυεπίπεδης και ολιστικής προσέγγισης, όπως ακριβώς απαιτεί και η πολυσυνθετότητα του φαινομένου.

          Τα έννομα αγαθά που πρέπει να προστατευθούν είναι η ευημερία των παιδιών, η ομαλή σωματική και ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη και το δικαίωμά τους να ζουν ασφαλή σε μια κοινωνία χωρίς βία. Αυτά τα θεμελιώδη δικαιώ­ματα είναι καθολικά και οικουμενικά, δεν υπόκεινται σε καμία διάκριση και φυσικά αφορούν το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας και όχι μέρος αυτής. Η ενασχόληση με τα ζητήματα βίας, θυματοποίησης και παραβατικότητας ανηλίκων προϋποθέτει μια βαθιά ανθρωπιστική προσέγγιση, κοινωνική ευαισθησία, γνώση και εμπειρία. Οι όποιες πολιτικές πρόληψης και αντιμετώπισης πρέπει να είναι ορθολογικές, ρεαλιστικές, αποτελεσματικές και συμπεριληπτικές. Προϋποθέτουν δε τη συστράτευση της κοινωνίας, την κινητοποίηση και τη συμ­μετοχή όλων μας. Δεν προσφέρονται ούτε για μικροπολιτικές σκοπιμότητες ούτε για πολι­τική εκμετάλλευση.

Βασιλική Αρτινοπούλου (καθηγήτρια εγκληματολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο),

ΤΟ ΒΗΜΑ,14/4/2024