ΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ ΩΣ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ ΣΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2023

Β3β. Η δεύτερη παράγραφος του Κειμένου 2 («Για την Κανόν…ξεπεράσουμε») οργανώνεται στη βάση της αντίθεσης. Να βρείτε τα δύο μέρη της αντίθεσης (μονάδες 2) και να εξηγήσετε πώς αυτή η επιλογή εξυπηρετεί τον σκοπό της Μπελίντα Κανόν. (μονάδες 2)

Για την Κανόν, αντιθέτως, ο φεμινισμός είναι ένα κίνημα χαρούμενο, «ένα κίνημα που ωθεί τις γυναίκες να αποκτήσουν περισσότερη ισχύ, να διεκδικούν την ισότητα με τους άνδρες. Όταν προτάσσουμε το φύλο ή το χρώμα του δέρματος ως ταυτότητα, επί της ουσίας επιμένουμε σε χαρακτηριστικά μας τα οποία δεν μπορούμε να αλλάξουμε. Οι “κλασικές” φεμινίστριες επιμένουμε στα χαρακτηριστικά που μπορούμε να αλλάξουμε, επιμένουμε στην ελευθερία, στη δυνατότητα να αλλάξουμε τα πράγματα. Αντιθέτως, ο νεοφεμινισμός και οι θεωρίες ταυτότητας φύλου επιμένουν σε ένα είδος ντετερμινισμού**, τον οποίο εμείς επιδιώκουμε να ξεπεράσουμε».

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Μέρη αντίθεσης: «κλασικός» φεμινισμός ≠ νεοφεμινισμός

Η Μπελίντα Κανόν επιδιώκει να «φωτίσει», διασαφηνίσει τις δυο έννοιες αντιπαραβάλλοντας και συγκρίνοντας το περιεχόμενό τους. ώστε να αναδειχθούν οι μεταξύ τους διαφορές.

 

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2023

Στην τελευταία παράγραφο του Κειμένου 1 («Σημαντικοί γινόμαστε… πιο όμορφο») ο συγγραφέας χρησιμοποιεί μια αναλογία. Ποια είναι τα δύο μέρη της και τι επιτυγχάνει με αυτή; Μονάδες 10

 Σημαντικοί γινόμαστε μέσα από τις πράξεις μας και τη στάση ζωής μας, και όχι μέσα από κούφιες φιλοσοφίες, αόριστα και χαώδη ρητά. Ο σεβασμός είναι κόσμημα κι αυτό το κόσμημα μάθε να το φοράς και να το προσέχεις καθημερινά. Ίσως να είναι και το μόνο που σε κάνει πραγματικά πιο όμορφο…

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

-  α' μέρος αναλογίας: κόσμημα, β' μέρος αναλογίας: σεβασμός// Ο συγγραφέας επιτυγχάνει να καταστήσει σαφές, εύληπτο, κατανοητό στον αναγνώστη το αίτημα για έμπρακτη εκδήλωση του σεβασμού, που πρέπει να μας χαρακτηρίζει σε όλες τις ανθρώπινες εκδηλώσεις.

- Προσδίδει στο κείμενο -με τον εικονοκλαστικό λόγο- παραστατικότητα και αισθητική αξία, καθιστώντας το ενδιαφέρον και ελκυστικό.

 

ΠΑΝ/ΚΕΣ 2024  ΠΡΟΘΕΣΗ + ΤΡΟΠΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ

Πολύτιμες και ανεξίτηλες στη μνήμη στιγμές μπορούν να μας χαρίσουν πολλά και διαφορετικά πράγματα στη ζωή. Ένα από αυτά είναι και τα ταξίδια. Η αξία των ταξιδιών είναι από κάθε άποψη ανεκτίμητη. Κι αυτό, γιατί τα ταξίδια έχουν το μοναδικό χάρισμα να συνδυάζουν όλα αυτά τα συστατικά στοιχεία που χρειάζεται πραγματικά ο άνθρωπος προκειμένου να εξελιχθεί πνευματικά και ψυχικά, να ολοκληρωθεί και τελικά να ευτυχήσει. Πνευματικές κατακτήσεις για όσους «ορέγονται φύσει του ειδέναι»**, απεριόριστη ψυχαγωγία, αλλά και ψυχική και σωματική υγεία είναι τα οφέλη που μπορεί κανείς να αποκομίσει από ένα απλό ταξίδι.

α. Ποια είναι η πρόθεση της συντάκτριας στη δεύτερη παράγραφο του Κειμένου 1 «Πολύτιμες…ένα απλό ταξίδι» (μονάδες 2) και πώς ο τρόπος με τον οποίο την αναπτύσσει, εξυπηρετεί την πρόθεσή της αυτή; (μονάδες 3)

Προκειμένου να αποδείξει τη θέση της, χρησιμοποιεί αιτιολόγηση, αναφέροντας ότι τα ταξίδια έχουν ανεκτίμητη αξία, επειδή οδηγούν τον άνθρωπο στη σωματική ευεξία, στην ψυχοπνευματική ολοκλήρωση και ευτυχία (απαραίτητη η σύνδεση με το κείμενο: «κι αυτό, γιατί... ένα από ταξίδι») (μονάδες 3)

 

ΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΑΝΤΙΘΕΣΗ 26524

«Σήμερα βιώνουμε μια κρίση ευρέος φάσματος και διεθνούς κλίμακας. Δεν μιλώ για την παγκόσμια οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2008. Μιλώ για μια κρίση που περνά απαρατήρητη, η οποία, όμως, μακροπρόθεσμα μπορεί να αποβεί πολύ πιο επικίνδυνη για το μέλλον της δημοκρατίας: μια πλανητική κρίση παιδείας»

Η συντάκτρια του Κειμένου 1 προβάλλει αντιθετικά στην 1^η παράγραφο την παγκόσμια οικονομική κρίση ( 1^ο μέλος αντίθεσης) και την πλανητική κρίση της παιδείας (2^ο μέλος αντίθεσης). Ο λόγος που το κάνει αυτό είναι, για να τονίσει πως όλοι ενδιαφέρονται για την επίλυση της οικονομικής κρίσης, ενώ έχει παραμεληθεί η κρίση της παιδείας. Από αυτή τη σύγκριση προκύπτει πως η κρίση στην παιδεία είναι σοβαρότερη, δημιουργεί πολλαπλά προβλήματα και επιδρά αρνητικά στο δημοκρατικό πολίτευμα. Παράλληλα, με την αντίθεση πετυχαίνει να τονίσει το θέμα του άρθρου, την κρίση της παιδείας (δεύτερο σκέλος αντίθεσης) και να εισαγάγει τον αναγνώστη στο θέμα (στόχος της εισαγωγικής παραγράφου).

 

15202 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

 Ποια θέση διατυπώνει ο συγγραφέας του Κειμένου 1 στη δεύτερη παράγραφο και με ποιον τρόπο

την αναπτύσσει;

Η Ιστορία δεν πάει διακοπές, αφού στην πραγματικότητα, ο Αύγουστος έχει διαχρονικά το ίδιο μερίδιο σε βαρυσήμαντα γεγονότα όσο κάθε άλλος μήνας - ίσως μάλιστα μεγαλύτερο. Με τον ερχομό ενός Αύγουστου άρχισε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος και τις τελευταίες ημέρες ενός άλλου Αύγουστου στήθηκε το σκηνικό για την έναρξη του Δεύτερου. Αύγουστο μήνα ισοπέδωσαν οι ατομικές βόμβες τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι. Για να μην αναφέρουμε τις φυσικές καταστροφές, τις εξοντωτικές επιδημίες, τα πολύνεκρα δυστυχήματα, που ούτε αυτά κάνουν διακοπές τον Αύγουστο. Αύγουστο εξάλλου διεξάγονται κατά κανόνα οι Ολυμπιακοί Αγώνες, που αναγνωρίζονται ως το μείζον διεθνές γεγονός.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Η θέση που διατυπώνει ο συγγραφέας είναι ότι τον μήνα Αύγουστο συμβαίνουν σημαντικά γεγονότα. Χρησιμοποιεί ως τρόπο ανάπτυξης τα παραδείγματα από την ιστορία και την επικαιρότητα. Ειδικότερα αναφέρει τον Α ́ και Β ́Παγκόσμιο Πόλεμο, τις ατομικές βόμβες στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι, τις φυσικές καταστροφές, τις επιδημίες, τα δυστυχήματα και τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Με αυτό τον τρόπο τεκμηριώνεται η αρχική του θέση.

 

15237 ΔΙΑΙΡΕΣΗ

Στην τελευταία παράγραφο του Κειμένου 1 ο συγγραφέας επιλέγει την τεχνική της διαίρεσης, για να οργανώσει τον λόγο του. Ποια είναι τα δύο σκέλη της διαίρεσης (μονάδες 4), ποιο είναι το κριτήριο με το οποίο αυτή γίνεται (μονάδες 2) και ποια θέση αποδεικνύει με αυτό τον τρόπο (μονάδες 4);

Ο κίνδυνος της δημιουργίας μιας κοινωνίας στην οποία θα υπάρχουν πολλές διακριτές κατηγορίες πολιτών είναι υπαρκτός. Ο νέος διαχωρισμός, εκτός των άλλων, θα γίνει με κριτήριο τη δυνατότητα πρόσβασής τους στις νέες τεχνολογικές και επικοινωνιακές εφαρμογές. Στην πρώτη ομάδα θα ενταχθούν τα άτομα υψηλού μορφωτικού επιπέδου, καθώς αυτά χαρακτηρίζονται από την εξοικείωσή τους σε μεγάλο βαθμό με τα νέα τεχνολογικά εργαλεία και τις σύγχρονες εφαρμογές που τα συνοδεύουν. Σε μια δεύτερη ομάδα θα σωρευτούν τμήματα του πληθυσμού τα οποία θα χαρακτηρίζονται από χαμηλά γνωστικά προσόντα και την αδυναμία προσαρμογής τους στις επερχόμενες αλλαγές, με πιθανό κίνδυνο να βρεθούν στο περιθώριο με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες, όπως λόγου χάρη η τρίτη ηλικία, αλλά και τ’ ασθενή στρώματα με χαμηλά γνωστικά προσόντα και δεξιότητες είναι πιθανό να πληγούν ιδιαίτερα από την έλευση της κοινωνίας της πληροφορίας.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ Σκέλη της διαίρεσης:

 άτομα υψηλού μορφωτικού επιπέδου, καθώς αυτά χαρακτηρίζονται από την εξοικείωσή τους σε μεγάλο βαθμό με τα νέα τεχνολογικά εργαλεία και τις σύγχρονες εφαρμογές που τα συνοδεύουν.

 τμήματα του πληθυσμού (Ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες, ασθενή στρώματα) τα οποία θα χαρακτηρίζονται από χαμηλά γνωστικά προσόντα και την αδυναμία προσαρμογής τους στις επερχόμενες αλλαγές, με πιθανό κίνδυνο να βρεθούν στο περιθώριο

Κριτήριο διαίρεσης: η δυνατότητα πρόσβασης των πολιτών στις νέες τεχνολογικές και επικοινωνιακές εφαρμογές.

Η επιλογή του συγγραφέα να διακρίνει σε δύο ομάδες τους πολίτες, αυτούς που θα έχουν πρόσβαση και άνεση στη χρήση των νέων τεχνολογικών μέσων και σε αυτούς που θα αποκλειστούν από αυτήν, αποσαφηνίζει την κύρια θέση του, ότι η κοινωνία της πληροφορίας θα καθορίσει την επερχόμενη πραγματικότητα και επιφυλάσσει σαρωτικές αλλαγές στη ζωή του ανθρώπου ως πολίτη.

 

15264 ΔΙΑΙΡΕΣΗ

Στην πρώτη παράγραφο του Κειμένου 1 ο συγγραφέας οργανώνει τα νοήματα με τη μέθοδο της διαίρεσης. Ποια είναι τα μέλη της διαίρεσης και σε ποια σχέση βρίσκονται μεταξύ τους;

Υπάρχουν πολλές απόψεις για τη δημοσιογραφία. Οι μεν την αποκαλούν «λειτούργημα», εφόσον χωρίς ενημερωμένους πολίτες δεν υπάρχει σωστή δημοκρατία. Άλλοι ακούν τη λέξη και γελάνε. Πάντως ο όρος περιλαμβάνει μιαν υπερβολή: ο Τύπος είναι και επιχείρηση και ο δημοσιογράφος είναι και εργαζόμενος, όπως όλοι οι άλλοι. Ορισμένοι δημοσιογράφοι, εκδότες ή ιδιοκτήτες ηλεκτρονικών ΜΜΕ, ό,τι κι αν λένε επισήμως, ενδιαφέρονται για τη δημοσιογραφία όπως θα ενδιαφέρονταν για την παραγωγή παπουτσιών. Το ζητούμενο είναι γι’ αυτούς μόνον το άμεσο κέρδος που αποδίδει μια καλή επιχείρηση ή το έμμεσο που απορρέει από την επιρροή που ορισμένοι παράγοντες αποκτούν. Το αποστομωτικό επιχείρημα ενός ιδιαίτερα ειδεχθούς ραδιοτηλεοπτικού «αστέρα», πρωταγωνιστή αθλιοτήτων, ήταν ότι κέρδιζε (προ δεκαετίας) 1 δισ. τον χρόνο. Βεβαίως, δεν έχουν χαθεί το πάθος, το μεράκι, η θέληση συμμετοχής στα κοινά. Υπάρχουν. Το γνωρίζω. Τα συναντώ. [...]

ΑΠΑΝΤΗΣΗ Μέλη της διαίρεσης:

οι απόψεις για τη δημοσιογραφία διακρίνονται σε:

- αυτές που τη θεωρούν «λειτούργημα», γιατί υπηρετεί το δημοκρατικό πολίτευμα και συμβαδίζει με το πάθος, το μεράκι και τη θέληση συμμετοχής στα κοινά,

- αυτές που θεωρούν ότι είναι επάγγελμα καθαρά κερδοσκοπικό, αφού οι δημοσιογράφοι ενδιαφέρονται μόνο για το «άμεσο» ή «έμμεσο» κέρδος.

Σχέση μελών της διαίρεσης: αντιθετική (σε δεοντολογικό, ιδεολογικό και ηθικό επίπεδο).

 

15335  ΑΝΤΙΘΕΣΗ

 Ανάμεσα στη δεύτερη και στην τρίτη παράγραφο του Κειμένου 1 παρατηρείται το κειμενικό σχήμα της αντίθεσης. Να εντοπίσεις τα δύο μέρη της (μονάδες 4) και να εξηγήσεις ποιους σκοπούς εξυπηρετεί αυτή η επιλογή του πομπού(μονάδες 6).

Όλα αυτά για μια απλή φαινομενικά διαδικασία: κάτι νέο, κάτι καινούργιο και ενδιαφέρον συμβαίνει και οι εργάτες του λόγου, που υπηρετούν τον δήμο, τον λαό, τον κόσμο, αναλαμβάνουν να το μεταδώσουν, να το κάνουν κοινό κτήμα με κάθε μορφή και σύγχρονο πια μέσο.

Όμως, από το ίδιο το γεγονός, το συμβάν, την είδηση, μέχρι αυτό που διαβάζουμε, ακούμε ή βλέπουμε, μεσολαβούν άνθρωποι, απόψεις, μηχανισμοί, συσκευές, φίλτρα, ιδεολογίες, συμφέροντα, ζωή και θάνατος ακόμη μερικές φορές, μακρόχρονες και περίπλοκες διαδικασίες, έστω και αν κάποιες ειδήσεις τις μαθαίνουμε λίγα μόλις λεπτά μετά τη γέννησή τους.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ  Η αντίθεση που παρατηρείται ανάμεσα στη δεύτερη και στην τρίτη παράγραφο τουΚειμένου 1 οργανώνεται στη βάση της ροής της είδησης και έχει ως μέλη της:

• «μια απλή φαινομενικά διαδικασία»: Στη δεύτερη παράγραφο γίνεται αναφορά στο γεγονός ότι εκ πρώτης όψεως φαίνεται μια απλή διαδικασία.

• «μεσολαβούν ... μερικές φορές, μακρόχρονες και περίπλοκες διαδικασίες»: Στην τρίτη παράγραφο τονίζεται ότι με όλους τους παράγοντες, κυρίως αθέατους, που μεσολαβούν η ροή της είδησης δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί σε καμιά περίπτωση ως απλή διαδικασία.

• Η αντιθετική σχέση των δύο παραγράφων αποτυπώνεται με την επιλογή της λέξης «όμως» στην αρχή της τρίτης παραγράφου, αντιθετικού συνδέσμου με τον οποίο επιτυγχάνεται η γλωσσική συνοχή του λόγου.

Με την αντιθετική οργάνωση:

• εξασφαλίζεται η αλληλουχία των νοημάτων (συνεκτικότητα) ανάμεσα στις δύο παραγράφους,

 

15376 ΑΝΤΙΘΕΣΗ

Στην 1η παράγραφο του Κειμένου 1 εντοπίζουμε την οργάνωση του λόγου με τη μέθοδο της αντίθεσης. Να εντοπίσεις τα δύο σκέλη της (μονάδες 6) και να δικαιολογήσεις την επιλογή του συγγραφέα (μονάδες 4).

[…] Πρέπει να ενεργοποιούμε τον σκεπτικισμό μας εκεί που χρειάζεται, όταν δηλαδή έχουμε συγκεκριμένους λόγους να αμφιβάλλουμε για την ειλικρίνεια πολιτικών και μέσων ενημέρωσης και όχι να αντιμετωπίζουμε τα πάντα με την ίδια καχυποψία. […] Όταν έχουμε λόγους να πιστεύουμε πως κάποιος πολιτικός είναι διεφθαρμένος, ή πως κάποια εφημερίδα ή ιστοσελίδα παραπληροφορεί με κάποιο απώτερο σκοπό, θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί και να υιοθετούμε μια σκεπτικιστική στάση απέναντί τους. Αυτό δεν δικαιολογεί ούτε επιβάλλει έναν γενικευμένο σκεπτικισμό απέναντι σε όλους τους πολιτικούς και σε όλες τις εφημερίδες. Μια άλλη μεγάλη διαφορά μεταξύ ενός πεφωτισμένου σκεπτικισμού και των θεωριών συνωμοσίας είναι πως οι τελευταίες είναι ασυνεπείς: ένας συνεπής σκεπτικισμός θα έπρεπε να είναι επιφυλακτικός και να εφαρμόζει την ίδια μέθοδο αμφισβήτησης προς όλα τα αφηγήματα, συμπεριλαμβανομένων και των συνωμοσιών. Αυτοί όμως που ασπάζονται θεωρίες συνωμοσίας δείχνουν μεροληψία προς ορισμένες λιγότερο «ορθόδοξες» πηγές και τα αφηγήματά τους με πολύ λιγότερα αποδεικτικά στοιχεία.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ διασαφηνίζει την έννοια του υγιους σκεπτικισμού και τη σημασία του για τις κοινωνίες σε εποχή μαλιστα υπερπληροφόρησης η οποία προκαλεί σύγχυση ωθώντας σε θεωρίες συνωμοσίας. Η αντίθεση τονίζει τον προτρεπτικό τόνο (αρχη παραγραφου/ α΄πληθυντικό πρόσωπο/ δεοντολογικη εκφραση «πρεπει»), την αναγκαιότητα ενίσχυσης του σκεπτικισμού.

 

15398 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ,  ΣΥΓΚΡΙΣΗ - ΑΝΤΙΘΕΣΗ

Δύο από τους τρόπους ανάπτυξης της δεύτερης παραγράφου του Κειμένου 1 είναι α) η χρήση παραδειγμάτων και β) η σύγκριση και αντίθεση. Να τους εντοπίσεις στη συγκεκριμένη παράγραφο (μονάδες 4) και να εξηγήσεις τη λειτουργία τους στην ανάπτυξη του κειμένου (μονάδες 6).

Για το ραδιόφωνο χρειάστηκαν 38 χρόνια, για να καταφέρει να διεισδύσει σε 50 εκατομμύρια νοικοκυριά. Παρομοίως η τηλεόραση, ένα από τα τεχνολογικά θαύματα του εικοστού αιώνα, χρειάστηκε 13 χρόνια για να διεισδύσει σε 50 εκατομμύρια νοικοκυριά. Το Διαδίκτυο αναπτύχθηκε με τριπλάσια ταχύτητα, σε σύγκριση με εκείνη της τηλεόρασης. Μετά δυσκολίας ήταν αποδεκτό ως νέο μέσο πριν από λιγότερο από δέκα χρόνια, ενώ τώρα έχει δισεκατομμύρια χρήστες σε ολόκληρο τον κόσμο, προσφέροντάς τους αστείρευτο όγκο πληροφοριών και ακατάπαυστη ροή ενημέρωσης, ανταλλαγής μηνυμάτων, ψυχαγωγίας,

ταινιών και βίντεο (υλικό που παράγεται συχνά από τους ίδιους τους χρήστες του, οι οποίοι και το διοχετεύουν στο Διαδίκτυο). Και μάλιστα για το Facebook ήταν αρκετά τριάμισι χρόνια, για να κυριαρχήσει στο Διαδίκτυο, ενώ υπολογίζεται ότι σήμερα κυκλοφορούν στον πλανήτη περισσότερα κινητά από ό,τι ο ανθρώπινος πληθυσμός.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ Τα παραδείγματα προέρχονται από δεδομένα της έρευνας και αξιοποιούνται, προκειμένου να τεκμηριώσουν τη «θεαματική» ταχύτητα ανάπτυξης των μέσων επικοινωνίας αποδεικνύοντας έτσι την άποψη του συγγραφέα που υποστηρίζει στην πρώτη παράγραφο.

«Το Διαδίκτυο αναπτύχθηκε με τριπλάσια ταχύτητα, σε σύγκριση με εκείνη της τηλεόρασης.»

• «Μετά δυσκολίας ήταν αποδεκτό ως νέο μέσο πριν από λιγότερο από δέκα χρόνια, ενώ τώρα έχει δισεκατομμύρια χρήστες σε ολόκληρο τον κόσμο» Η σύγκριση και αντίθεση λειτουργεί υποστηρικτικά στα παραδείγματα και ενισχύει την απόδειξη της θέσης του συγγραφέα, καθώς τεκμηριώνει ότι στην εποχή μας κάθε νέο μέσο επικοινωνίας επιβάλλεται ταχύτερα από τα παλαιότερα.

Επισήμανση: δεν υφίσταται σύγκριση-αντίθεση στη φράση «Και μάλιστα για το Facebook ήταν αρκετά τριάμισι χρόνια, για να κυριαρχήσει στο Διαδίκτυο, ενώ υπολογίζεται ότι σήμερα κυκλοφορούν στον πλανήτη περισσότερα κινητά από ό,τι ο ανθρώπινος πληθυσμός», διότι το «ενώ» δεν έχει εδώ αντιθετική, αλλά προσθετική λειτουργία.

 

16778   ΑΝΤΙΘΕΣΗ

Στην τελευταία παράγραφο του Κειμένου 1 ο συγγραφέας οργανώνει τον λόγο του με μια αντίθεση.

Να την αποδώσεις με συντομία (μονάδες 6) και να εξηγήσεις τι πετυχαίνει με την επιλογή του αυτή

Να, λοιπόν, κάμποσοι λόγοι που με υποχρέωναν να κλείνω το ραδιόφωνό μου συχνότερα απ’ ό,τι θα ’θελα. Αλλά ας μην είμαστε γκρινιάρηδες. Υπάρχουν ειδήσεις ταυτόχρονα με τα γεγονότα, υπάρχει γρήγορος ρυθμός και εναλλαγές θεμάτων και, τέλος, υπάρχουν άπειρες συνεντεύξεις, τις οποίες ακούω με πραγματική απόλαυση, ιδιαίτερα εκείνες που σέρνουν τα εξ αμάξης στους αρχηγούς και στα πολιτικά κόμματα.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ παρουσιάζει, σε αντίθεση με όσα ανέφερε στο υπόλοιπο κείμενό του για τις αρνητικές πλευρές των ραδιοφωνικών εκπομπών, τα θετικά τους σημεία, τα οποία και απολαμβάνει.

 Με την επιλογή του αυτή ολοκληρώνει νοηματικά το θέμα του, με έναν επικοινωνιακά αποτελεσματικό τρόπο. Τα λιγοστά πλεονεκτήματα των ραδιοφωνικών σταθμών παρουσιάζονται στο τέλος του κειμένου, αντιθετικά ως προς τα μειονεκτήματα.

 

16842   ΟΡΙΣΜΟΣ

 Η πρώτη παράγραφος του Κειμένου 1 οργανώνεται με τη μέθοδο του ορισμού. Να επιβεβαιώσεις με σχετικές αναφορές την παραπάνω άποψη (μονάδες 6) και να αιτιολογήσεις την επιλογή της συντάκτριας του κειμένου (μονάδες 4).

Ο όρος «στερεότυπο» αναφέρεται σε «προκατασκευασμένες» πεποιθήσεις για τάξεις ατόμων, ομάδων ή αντικειμένων, που δεν προκύπτουν από μια σύγχρονη εκτίμηση του κάθε φαινομένου, αλλά από μηχανικές συνήθειες κρίσεως και προσδοκίας. Πρόκειται για ομαδικές πεποιθήσεις που είναι δυνατόν να αναφέρονται σε έναν λαό, θεσμό, ιδέα, αξία, φαινόμενο ή αντικείμενο κατά τρόπο μονόπλευρο, σχηματικό και γενικευτικό, σε βαθμό που οι «κρινόμενοι» να εμφανίζουν σημαντικές παραμορφώσεις και στρεβλώσεις ως προς την πραγματική τους εικόνα και κατάσταση. [...]

ΑΠΑΝΤΗΣΗ   Οριστέα έννοια: στερεότυπο, Γένος: πεποιθήσεις, Ειδοποιός διαφορά: ομαδικές,…κατασταση

ανάπτυξης η συντάκτρια επιδιώκει να:

● οριοθετήσει/ αποσαφηνίσει την έννοια του στερεότυπου, ώστε να διαμορφώσει, εξ αρχής, κοινό πλαίσιο αναφοράς με τους αναγνώστες,

● εισαγάγει τους αναγνώστες στο θέμα που θα αναπτύξει και να πληροφορήσει τους αναγνώστες.

 

16843    ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΑΝΤΙΘΕΣΗ

 Στο Κείμενο 1 ο συγγραφέας χρησιμοποιεί για την οργάνωση της δεύτερης παραγράφου την αιτιολόγηση και την αντίθεση. Να εντοπίσεις τα σχετικά χωρία (μονάδες 6) και να δικαιολογήσεις γιατί, κατά τη γνώμη σου, επιλέγει τους συγκεκριμένους τρόπους (μονάδες 4)

   Στον 20ό αιώνα το ιδεώδες της πληροφόρησης- «όλα να γίνονται γνωστά αμέσως και σε όλον τον κόσμο»- στις δημοκρατικές χώρες έγινε πραγματικότητα σε λιγότερο από τριάντα χρόνια. Τη στιγμή, όμως, που το ιδεώδες πραγματώνεται, το όνειρο θρυμματίζεται,  πρώτον, γιατί η πληροφορία απλοποιείται σε σχέση με την πολυπλοκότητα του πραγματικού κόσμου και, δεύτερον, διότι οι συνέπειες που γεννιούνται από την πληροφορία πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα με την ίδια ταχύτητα. Συνεπώς, παρά τις τεχνικές διευκολύνσεις και την ταχύτητα μετάδοσής της, η πληροφορία σήμερα είναι τόσο αβέβαιη όσο και χθες, αλλά για διαφορετικούς λόγους. Η φαινομενική επιτυχία της δεν πρέπει να μάς κάνει να ξεχνάμε ότι παραμένει σπάνια και εύθραυστη.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ = Η επιλογή των παραπάνω τρόπων ανάπτυξης στοχεύει στην ανάδειξη των επιπτώσεων της υπερπληροφόρησης αιτιολογώντας την αντίθεση που υπάρχει στον 20ο αιώνα ότι παρά την ταχύτατη διάδοση της πληροφορίας η απλοποίησή της συγκρούεται με τον πολυσύνθετο χαρακτήρα της πραγματικότητας.

 

17109   ΑΙΤΙΟ – ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ , ΑΝΑΛΟΓΙΑ

Στη δεύτερη παράγραφο του Κειμένου 1 ο συντάκτης επιλέγει να οργανώσει το κείμενό του με αίτιο - αποτέλεσμα και αναλογία. Να εντοπίσεις τα συγκεκριμένα σημεία στο κείμενο (μονάδες 6) και να εξηγήσεις για ποιον λόγο γίνεται η παραπάνω επιλογή (μονάδες 4).

Καθώς οι επιστήμονες κατανοούν καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο παίρνουν αποφάσεις οι άνθρωποι, ο πειρασμός να βασιζόμαστε στους αλγόριθμους μάλλον θα αυξάνεται. Η αποκωδικοποίηση του ανθρώπινου τρόπου λήψης αποφάσεων δεν θα κάνει απλώς πιο αξιόπιστους τους αλγόριθμους Μεγάλων Δεδομένων, θα κάνει συγχρόνως και τα ανθρώπινα συναισθήματα λιγότερο αξιόπιστα. Καθώς οι κυβερνήσεις και οι εταιρείες θα καταφέρνουν να χακάρουν το ανθρώπινο λειτουργικό σύστημα, θα βρεθούμε εκτεθειμένοι σε κύματα χειραγώγησης, διαφήμισης και προπαγάνδας τεράστιας ακρίβειας. Η χειραγώγηση των απόψεων και των συναισθημάτων μας μπορεί να γίνει τόσο εύκολη, που θα αναγκαστούμε να βασιζόμαστε σε αλγορίθμους με τον ίδιο τρόπο που όταν ένας πιλότος παθαίνει κρίση ιλίγγου πρέπει να αγνοήσει τις αισθήσεις του και να βασιστεί απόλυτα στα μηχανικά όργανα που διαθέτει.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ Το πρώτο μέρος της παραγράφου οργανώνεται με αίτιο - αποτέλεσμα, προκειμένου να αναδειχθεί η βαρύτητα της αποκωδικοποίησης του ανθρώπινου τρόπου λήψης αποφάσεων από τους αλγορίθμους (αίτιο) και οι δραματικές επιπτώσεις τις οποίες θα επιφέρει στο μέλλον (αποτελέσματα).

Η αναλογία:  Όπως ο πιλότος που παθαίνει κρίση ιλίγγου πρέπει να αγνοήσει τις αισθήσεις του και να βασιστεί απόλυτα στα μηχανικά όργανα που διαθέτει, έτσι και οι άνθρωποι στο μέλλον θα βασίζονται απόλυτα στους αλγορίθμους, αγνοώντας τα συναισθήματά τους. Πρόθεση του συντάκτη είναι να βοηθήσει τον/ την αναγνώστη/-τρια να συλλάβει με απλό και παραστατικό τρόπο κάτι το οποίο προς το παρόν φαίνεται αδιανόητο, την τυφλή υπακοή των ανθρώπων στους αλγορίθμους, όπως αυτή επίκειται στο μέλλον.

 

20075 ΑΝΤΙΘΕΣΗ

 Στη δεύτερη παράγραφο του Κειμένου 1 ο αρθρογράφος οργανώνει τον λόγο του με μια αντίθεση.

Να την καταγράψεις (μονάδες 4) και να εξηγήσεις ποιο στόχο εξυπηρετεί (μονάδες 6).

Στην εποχή των fakenews η αξιόπιστη δημοσιογραφία δίνει μάχη για να επιβιώσει. Πολύ πιο εύκολα ακούγονται οι σκοτεινές συνωμοσίες, οι θεωρίες για τα κρυφά σχέδια «κάποιων» που θέλουν να μας κάνουν το ένα ή το άλλο, από τη νηφάλια και βασισμένη στον σεβασμό των γεγονότων και στην απεικόνιση της αλήθειας δημοσιογραφία. Αυτή που ερευνά και εξηγεί με ακρίβεια και με βάση επιστημονικές έρευνες και εργαστηριακές εξετάσεις, και παράλληλα αναλύει και εκτιμά στηριζόμενη στην ανεξαρτησία και την αντικειμενικότητα.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ  αντιπαραθέτει τις ψευδείς ειδήσεις στην αξιόπιστη δημοσιογραφία. Οι πρώτες βασίζονται στις θεωρίες συνωμοσίας, ενώ η δεύτερη στην ψύχραιμη και αντικειμενική απόδοση των γεγονότων.

 Μέσω της αντίθεσης αυτής ο αρθρογράφος αναδεικνύει την αξία της έγκυρης ενημέρωσης και της δημοσιογραφίας που την υπηρετεί. Παράλληλα, τονίζει όλα τα εμπόδια που πρέπει να υπερβεί, προκειμένου να επιτελέσει το χρέος της, και υπογραμμίζει τη δυσκολία του δημοσιογραφικού λειτουργήματος στις μέρες μας.

 

23802 ΔΙΑΙΡΕΣΗ

 α. Στη 2^η παράγραφο του Κειμένου 1 ο τρόπος με τον οποίο οργανώνεται ο λόγος είναι η διαίρεση. Να εξηγήσεις με συντομία τη λειτουργία της παραπάνω επιλογής. (μονάδες 4)

Το Πρόγραμμα περιλαμβάνει σύνολο μέτρων που προωθούν την ισότητα των φύλων σε όλο σχεδόν το φάσμα των πολιτικών παρεμβάσεων, καθώς και ενέργειες ενίσχυσης των μηχανισμών άσκησης πολιτικής στη νομοθεσία, την πολιτική, την οικονομία, την αγορά εργασίας, την κοινωνία και τον πολιτισμό. Το Εθνικό Πρόγραμμα για την Ουσιαστική Ισότητα των Φύλων 2010-2013 σχεδιάστηκε με γνώμονα τέσσερις (4) βασικούς στρατηγικούς στόχους: α) την προάσπιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων όλων των γυναικών μέσω της προαγωγής της ισότητας των φύλων και του προσανατολισμού των παρεμβάσεων στις ομάδες γυναικών με πολλαπλές διακρίσεις, β) την πρόληψη και καταπολέμηση όλων των μορφών βίας κατά των γυναικών, γ) τη στήριξη της απασχόλησης των γυναικών και της οικονομικής τους αυτοτέλειας, και δ) την αξιοποίηση της πολιτιστικής δημιουργίας για την ενίσχυση της καλλιτεχνικής δημιουργίας των γυναικών και την ανάδειξη του στόχου της ισότητας των φύλων. [...]

ΑΠΑΝΤΗΣΗ  Λειτουργία της διαίρεσης: οι τέσσερις (4) βασικοί στρατηγικοί στόχοι του Εθνικού Προγράμματος για την Ουσιαστική Ισότητα των Φύλων 2010-2013 είναι τα μέλη της διαίρεσης, η οποία εξυπηρετεί την ευδιάκριτη παράθεση των μέτρων για την άρση των προβλημάτων στον δρόμο για την ισότητα των φύλων. Με αυτό τον τρόπο γίνονται πιο κατανοητοί οι στόχοι του Προγράμματος που αποτελεί το θεματικό κέντρο του Κειμένου 1. Σκοπός είναι η καλύτερη πληροφόρηση του αναγνώστη.

 

Τ.Β.

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ 2024

 

ΚΕΙΜΕΝΟ 1

Ο αθλητισμός ως ανθρώπινο δικαίωμα

Τον 18° και 19° αιώνα ο αθλητισμός θεωρούνταν αποκλειστικά ως ένα μέσο για την
αποκατάσταση Ατόμων με Αναπηρία (ΑμεΑ). Ο Γερμανός νευρολόγος Ludwing Guttmann
ίδρυσε την Εθνική Μονάδα Τραυματισμών Σπονδυλικής Στήλης σε Νοσοκομείο της Αγγλίας, κατόπιν αιτήματος της Βρετανικής Κυβέρνησης το 1944 για την αντιμετώπιση των αναγκών μεγάλου αριθμού αμάχων και στρατιωτών που τραυματίστηκαν κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ως υποστηρικτής της ιδέας ότι ο αθλητισμός κατέχει σημαντικό ρόλο στη σωματική και ψυχική αποκατάσταση των τραυματιών, δημιούργησε την πρώτη αθλητική ομάδα ΑμεΑ (πόλο με αμαξίδιο). Ο αθλητισμός στα ΑμεΑ απέκτησε άλλο νόημα οδηγώντας σταδιακά στην καθιέρωση αυτού που ονομάζεται σήμερα Διεθνές Παραολυμπιακό Κίνημα.

Εξετάζοντας τα στατιστικά δεδομένα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) περί αναπηρίας,
διαπιστώνεται ότι το 15% του πληθυσμού εμφανίζει κάποια μορφή αναπηρίας. Παρόλο που
δεν υπάρχουν στατιστικά δεδομένα στην Ευρώπη, η Ε.Ε. σε έκθεσή της (2018) αναφέρει ότι
τα ΑμεΑ είναι λιγότερο πιθανό να συμμετέχουν σε οργανωμένο άθλημα, συγκριτικά με άτομα χωρίς κάποια αναπηρία.

Ωστόσο, σύμφωνα με τη βιβλιογραφία και τα ερευνητικά δεδομένα η άσκηση και ο
αθλητισμός ωφελούν το άτομο σε διαφορετικά επίπεδα. Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να
ενισχυθεί η δύναμη, η ισορροπία, η λειτουργικότητα, καθώς και να μειωθεί ο πόνος. Επίσης,

από τις έρευνες φαίνεται ότι η άσκηση μπορεί να συμβάλει θετικά στη μείωση του στρες, των αγχωδών διαταραχών αλλά και της κατάθλιψης. Ο αθλητισμός στα ΑμεΑ συμβάλλει στην ενίσχυση του πώς αντιλαμβάνονται οι ίδιοι τις ικανότητές τους κυρίως σε σωματικό επίπεδο, οδηγώντας παράλληλα στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησης και αυτοπεποίθησης, της ψυχικής ανθεκτικότητας και προσκόλλησης σε αυτό που κάνουν και στη δημιουργία θετικότερης εικόνας σώματος.

Κάτι ακόμα ενδιαφέρον, το οποίο προκύπτει μέσα από έρευνα στην οποία συμμετείχαν
παιδιά και ενήλικες με αναπηρία όπου παράλληλα δραστηριοποιούνταν σε κάποιο αθλητικό
πρόγραμμα, είναι τα υψηλότερα ποσοστά ακαδημαϊκής επιτυχίας εν συγκρίσει με ΑμεΑ που
απείχαν από κάποιου είδους αθλητική δραστηριότητα. Ένα ακόμα σημαντικό όφελος της
συμμετοχής παιδιών, εφήβων και ενηλίκων με αναπηρία σε κάποιο αθλητικό πλαίσιο είναι η
ενίσχυση της κοινωνικής αλληλεπίδρασης, η διεύρυνση του κοινωνικού δικτύου και η ευκαιρία δημιουργίας θετικών σχέσεων. Πιο συγκεκριμένα, η συμμετοχή των ΑμεΑ σε κάποια αθλητική δραστηριότητα φαίνεται να ενισχύει την οικογενειακή ποιότητα ζωής, μέσω της ενίσχυσης της οικογενειακής αλληλεπίδρασης και συνεκτικότητας, καθώς και της ψυχοκοινωνικής λειτουργίας της οικογένειας.

Τα οφέλη της σωματικής άσκησης είναι συχνά δύσκολο να ληφθούν εξαιτίας ενός
πλήθους εμποδίων στη σωματική δραστηριότητα. Κάποια από τα πιο συχνά αναφερόμενα
από τα ίδια τα ΑμεΑ είναι: ο πόνος, ο φόβος αποτυχίας, η απουσία ενέργειας αλλά και οικονομικοί παράγοντες. Η αίσθηση του ανήκειν στην κοινωνία θα μπορούσε ενδεχομένως
να διευκολύνει την υπέρβαση των εμποδίων που αντιμετωπίζουν τα Άτομα με Αναπηρία.
Επιπρόσθετα, αν η κοινωνία λειτουργήσει ως πρόσφορο έδαφος όπου η αναπηρία αποτελεί
ισότιμο μέλος αυτής, θα διευκολύνει όχι μόνο την απλή συμμετοχή των ΑμεΑ στο δικαίωμα
της άσκησης και του αθλητισμού αλλά και την «ποιοτική» συμμετοχή.

[Μαγνησαλή Βαρβάρα, Μ3ο, Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος, Ολυμπιονίκης Ρυθμικής Γυμναστικής . Διασκευασμένο για τις ανάγκες της γραπτής εξέτασης.

 

ΚΕΙΜΕΝΟ 2

Θέλω και εγώ με τη σειρά μου, ως Πρόεδρος του Τμήματος Πολιτικής και Κοινωνικής
Ανθρωπολογίας και ως Επιστημονικός Υπεύθυνος της σημερινής ημερίδας, να σας
καλωσορίσω και να ευχαριστήσω όλους όσοι συνέβαλαν στην πραγματοποίησή της. Σκοπός
μου είναι να σας παρουσιάσω τις σκέψεις που μας οδήγησαν στην απόφαση να αναλάβουμε
την πρωτοβουλία αυτή. [...]

Μπορεί πολλά να προσάψει κανείς στις σύγχρονες κοινωνίες και στον τρόπο με τον
οποίο αντιμετωπίζουν σειρά ολόκληρη από προβλήματα. Δεν μπορεί όμως παρά να
εκτιμήσει το γεγονός ότι η φροντίδα για τα Άτομα με Αναπηρία (ΑμεΑ) έχει κατακτήσει μια
σημαντική θέση. Μπορεί τα μέτρα που λαμβάνονται να είναι ακόμα αποσπασματικά και
πολλές φορές όχι τόσο αποτελεσματικά όσο θα θέλαμε. Αυτό όμως δεν είναι τόσο σημαντικό
όσο η γενικότερη στάση που υπάρχει πίσω από τις διάφορες πρωτοβουλίες και πολιτικές
που εφαρμόζονται. Η μέριμνα για τα ΑμεΑ δεν θεμελιώνεται στην έννοια της φιλανθρωπίας
και στο συναίσθημα του οίκτου. Θεμελιώνεται σε μια πολύ θετική αντίληψη ισότιμης
αντιμετώπισης της προσωπικότητας του ατόμου, όποια και αν είναι η φυσική του κατάσταση
και οι συνθήκες που την προκάλεσαν. Από την άποψη αυτή η σύγχρονη αντίληψη της
κοινωνικής μέριμνας για τα ΑμεΑ δεν μπορεί παρά να αναγνωριστεί ως έντονα δημοκρατική,
έστω και αν δεν έχει ακόμα γενικευθεί.

Το κεντρικό αίτημα της σύγχρονης αντίληψης της κοινωνικής μέριμνας για τα ΑμεΑ
είναι η ανάγκη το οργανωμένο κοινωνικό σύνολο να τους εξασφαλίσει ίσους με όλους όρους,
συνθήκες και ευκαιρίες ανάπτυξης της προσωπικότητάς τους και κατάκτησης ενός
ικανοποιητικού επιπέδου ζωής. Το αίτημα αυτό, κοινό για όλες τις σύγχρονες μορφές
κρατικής παρέμβασης για εξασφάλιση ικανοποιητικής κοινωνικής προστασίας ατόμων,
ομάδων και ευρύτερων κατηγοριών πληθυσμού, εντάσσει τη μέριμνα για τα ΑμεΑ στον γενικό χώρο της κοινωνικής πολιτικής, όποιος και αν είναι ο συγκεκριμένος κάθε φορά φορέας της μέριμνας αυτής: κρατικός, δημόσιος ή ιδιωτικός.

[Απόσπασμα από την εισαγωγική ομιλία του καθηγητή της Κοινωνικής Πολιτικής και Ανθρωπολογίας Δ.Γ.Τσαούση στην ημερίδα με τίτλο «Μουσεία και Άτομα με Ειδικές Ανάγκες, Εμπειρίες και Προοπτικές (ΠάντειοΠανεπιστήμιο), 27.05.1993], Ελαφρώς διασκευασμένο για τις ανάγκες της γραπτής εξέτασης.

 

ΚΕΙΜΕΝΟ 3

Η ταυτότητα

Έχω πάνω στη γης τη δική μου ταυτότητα.

Όχι επειδή έχω σώμα δικό μου
με πρόσωπο, χέρια, καρδιά, αλλά
επειδή έχω μέσα στο σώμα μου
ένα ποτάμι που δεν είναι δικό μου κ’ έχω
χρέος να δίνω παρών, να προσέρχομαι
όταν βγαίνει ο ήλιος και όταν δύει ο ήλιος
υπογράφοντας ευανάγνωστα: Νικηφόρος.

 

Μετά στέκομαι όρθιος αντίκρυ
στο σύμπαν, ασκεπής1 κ’ ευλαβής,
βλέποντάς το να γίνεται ολόκληρο ένα

στρογγυλό, διαφανές ανθρώπινο πρόσωπο.  

 

1 ασκεπής: αυτός που έχει ακάλυπτο το κεφάλι.

[Νικηφόρου Βρεπάκου, Τα ποιήματα, τόμος Γ’, εκδ. Τρία Φύλλα, 1991, σελ. 199],

Το ποίημα έχει μεταγραφεί σε μονοτονικό σύστημα σε σχέση με το πρωτότυπο για τις ανάγκες της γραπτής εξέτασης.

 

Α1. Να αποδώσετε συνοπτικά σ’ ένα δικό σας κείμενο 70-80 λέξεων τα οφέλη
του αθλητισμού για τα Άτομα με Αναπηρία (ΑμεΑ) σύμφωνα με το Κείμενο
Μονάδες 20

Β1. Με βάση τα Κείμενα 1 και 2, να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω περιόδους
λόγου ως σωστές ή λανθασμένες, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε περίοδο τη λέξη Σωστό ή Λάθος (δεν χρειάζεται να αναφέρετε συγκεκριμένο χωρίο των κειμένων):

α. Το σύγχρονο νόημα του αθλητισμού στα ΑμεΑ διαφοροποιείται σε σχέση με το νόημα του αθλητισμού κατά τον 18° και 19° αιώνα. (Κείμενο 1)

β. Σύμφωνα με την έκθεση (2018) της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), τα ΑμεΑ σε σύγκριση με τα άτομα χωρίς αναπηρία έχουν περισσότερες πιθανότητες να συμμετέχουν σε οργανωμένα αθλήματα. (Κείμενο 1)

γ. Ο ρόλος της κοινωνίας στην ουσιαστική συμμετοχή των ΑμεΑ στον
αθλητισμό δεν είναι σημαντικός. (Κείμενο 1)

δ. Οι πολιτικές πρωτοβουλίες που λαμβάνονται σχετικά με τη μέριμνα των ΑμεΑ στηρίζονται στο συναίσθημα του οίκτου. (Κείμενο 2)

ε. Βασικό ζητούμενο της κοινωνικής πολιτικής για τα ΑμεΑ είναι, εκτός των άλλων, και η βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. (Κείμενο 2)  Μονάδες 15

 

Β2. α. Πώς συνδέονται νοηματικά η δεύτερη και η τρίτη παράγραφος του  Κειμένου 1 («Εξετάζοντας... σώματος») (μονάδες 4) και με ποια γλωσσική επιλογή επιτυγχάνεται αυτή η σύνδεση; (μονάδες 2)

β. Στη δεύτερη παράγραφο του Κειμένου 2 («Μπορεί... γενικευθεί») το ύφος χαρακτηρίζεται ως τυπικό / σοβαρό. Να εντοπίσετε δύο στοιχεία του λόγου στην παράγραφο που επιβεβαιώνουν τον χαρακτηρισμό αυτό. (μονάδες 4)  Μονάδες 10

 

Β3. Πώς «συνομιλεί» το περιεχόμενο της τελευταίας παραγράφου του Κειμένου 1 («Τα οφέλη της σωματικής άσκησης... συμμετοχή») με το περιεχόμενο του Κειμένου 2 ως προς τη στάση της κοινωνίας απέναντι στα ΑμεΑ;  Μονάδες 10

 

Γ1. Στο ποίημα δεν ορίζεται η ταυτότητα του ανθρώπου με βάση τα εξωτερικά γνωρίσματα. Ποια στοιχεία συγκροτούν την ταυτότητα του ανθρώπου σύμφωνα με το ποιητικό υποκείμενο; Να τεκμηριώσετε την άποψή σας αξιοποιώντας τρεις διαφορετικούς κειμενικούς δείκτες. Πιστεύετε ότι τα εξωτερικά γνωρίσματα ενός ανθρώπου καθορίζουν τις δυνατότητες και
τις ικανότητές του; (150-200 λέξεις) Μονάδες 15

 

Δ1. Στο Κείμενο 2 διατυπώνεται η άποψη ότι «Το κεντρικό αίτημα... για τα Άτομα με Αναπηρία (ΑμεΑ) είναι η ανάγκη το οργανωμένο κοινωνικό σύνολο να τους εξασφαλίσει ίσους με όλους όρους, συνθήκες και ευκαιρίες ανάπτυξης της προσωπικότητάς τους και κατάκτησης ενός
ικανοποιητικού επιπέδου ζωής».

α) Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ΑμεΑ;

β) Συμφωνείτε ή διαφωνείτε με την άποψη που διατυπώνεται στο παραπάνω απόσπασμα για τον ρόλο του οργανωμένου κοινωνικού συνόλου στην κατάκτηση ενός ικανοποιητικού επιπέδου ζωής των ΑμεΑ;  Να διατυπώσετε τις θέσεις σας σε μια σύντομη εισήγηση 350-400 λέξεων
στο πλαίσιο μιας εκδήλωσης που διοργανώνει το σχολείο για τα δικαιώματα των ΑμεΑ. Στην απάντησή σας να αξιοποιήσετε δημιουργικά τα Κείμενα 1 και 2.                       Μονάδες 30

 

 

 

EΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

A1. Ενδεικτικοί θεματικοί άξονες

Τα οφέλη του αθλητισμού συνοπτικά στα ΑμεΑ είναι

- ενδυνάμωση και ανακούφιση από τον πόνο

- αποφόρτιση από το άγχος και αντιμετώπιση της κατάθλιψης

- βελτίωση της αντίληψής τους σχετικά με τις σωματικές τους δυνατότητες

-τόνωση της εμπιστοσύνης στον εαυτό τους, της ψυχικής αντοχής και της αυτοεικόνας τους

-αύξηση ακαδημαϊκών επιδόσεων

-τόνωση κοινωνικών σχέσεων

-ψυχοκοινωνική ενδυνάμωση της οικογένειάς τους

 

Β1α. Σ.Β.Λ. γ. Λ. δ.Λ.Ε.Σ.

 

Β2 α. Οι δύο παράγραφοι συνδέονται μεταξύ τους αντιθετικά. Στη δεύτερη παράγραφο επισημαίνεται η μικρή συμμετοχή των ΑμεΑ στον αθλητισμό, η οποία ωστόσο, όπως τονίζεται στην τρίτη παράγραφο, τους προσφέρει πολύ σημαντικά οφέλη. Η αντίθεση επισημαίνεται με τη χρήση της διαρθρωτικής λέξης «ωστόσο».

 

Β2 β. Στοιχεία του λόγου που επιβεβαιώνουν ότι το ύφος είναι τυπικό / σοβαρό είναι:

- γ' ενικό πρόσωπο (π.χ. να εκτιμήσει)

-παθητική σύνταξη (π.χ. λαμβάνονται, θεμελιώνεται)

-οριστική έγκλίση (π.χ. δεν είναι, θεμελιώνεται)

-αναφορική λειτουργία του λόγου (π.χ. «από την άποψη αυτή... δεν έχει ακόμα γενικευθεί.»)

-απρόσωπη σύνταξη (π.χ. μπορεί να)

 

Β3. Στο Κείμενο 1 τονίζεται ο δυνητικός ρόλος της κοινωνίας στην κατοχύρωση των δικαιωμάτων των ΑμεΑ για την επί ίσοις όροις συμμετοχή τους σε ποιοτικές αθλητικές δραστηριότητες με την προϋπόθεση ότι η κοινωνία θα λειτουργήσει υποστηρικτικά. Το Κείμενο 2 επιβεβαιώνει και γενικεύει την παραπάνω θέση υποστηρίζοντας ότι έχουν γίνει ορισμένες θετικές αλλά αποσπασματικές κινήσεις. Διατυπώνει όμως και το πάγιο αίτημα για αποτελεσματικότερη και ευρύτερη κοινωνική μέριμνα στα ΑμεΑ.

Γ1. Ενδεικτική απάντηση:

Στοιχεία που συγκροτούν την ταυτότητα του ανθρώπου:

• ο άνθρωπος είναι μέρος ενός ευρύτερου συνόλου.

-ο άνθρωπος οφείλει να συμβάλει με την παρουσία και τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά καθημερινά, διαρκώς και σε όλες τις συνθήκες, αλληλεπιδρώντας με το σύνολο και αφήνοντας το δικό του ευδιάκριτο αποτύπωμα.

-ο άνθρωπος με τον σεβασμό του σε ό,τι τον περιβάλλει (κόσμος, συνάνθρωποι) δίνει ανθρώπινα χαρακτηριστικά στον κόσμο.

Αξιοποιήσιμοι κειμενικοί δείκτες:

• α' ενικό ρηματικό πρόσωπο (π.χ. έχω)

-μεταφορά (π.χ. «έχω μέσα στο σώμα μου ένα ποτάμι»)

-εικόνες (π.χ. «μετά στέκομαι... ευλαβής»)

-επανάληψη (π.χ. επειδή, επειδή)

-σχήμα άρσης-θέσης (π.χ. όχι επειδή... αλλά επειδή)

-ασύνδετο σχήμα (π.χ. « πρόσωπο, χέρια, καρδιά»)

-χρήση υποτακτικής

- δεοντική τροπικότητα (π.χ. «χρέος να δίνω παρών»)

-διπλή τελεία (π.χ. «ευανάγνωστα:»)

-συσσώρευση επιθέτων (π.χ. ασκεπής, ευλαβής)

-τίτλος που επαναλαμβάνεται στον πρώτο στίχο και καθορίζει το περιεχόμενο του ποιήματος

 

Δ1. Ενδεικτική απάντηση:

Οι μαθητές / τριες καλούνται να συντάξουν μια ομιλία ακολουθώντας τις κατάλληλες δομικές και γλωσσικές συμβάσεις του κειμενικού είδους.

«Ύφος: επίσημα με στοιχεία προφορικότητας

• Πομπός: μαθητής / τρια

• Αποδέκτες: συμμαθητές / τριες

• Οι μαθητές / τριες καλούνται να αξιοποιήσουν δημιουργικά τα κείμενα αναφοράς (1 και 2) συνδυάζοντάς τα με τις προσωπικές τους εμπειρίες και απόψεις.

 

ΝΕΑΝΙΚΗ ΒΙΑ - ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

 Σχολική βία:Τα κατασταλτικά μέτρα καθησυχάζουν την κοινή γνώμη, θλιβερή η άρνηση διαχείρισης των αιτιών

Οι ξυλοδαρμοί και ο εκφοβισμός -και μέσω social media- μεταξύ μαθητών έχουν γίνει καθημερινό θέμα στην ειδησεογραφία, αφού ολοένα και αυξάνονται τα περιστατικά bullying από ανήλικους προς ανήλικους. Τα πιο πρόσφατα επίσημα στοιχεία αναφέρουν πως σχεδόν ένας στους τέσσερις εφήβους υπήρξε θύμα εκφοβισμού στο σχολείο, ενώ ένας στους τρεις έχει πρόσφατα εμπλακεί σε βίαιο καυγά. Η κυβέρνηση και το αρμόδιο υπουργείο, ανακοίνωσαν,χθες Τρίτη, τα μέτρα που εντάσσονται στα σχολεία με σκοπό την καταπολέμηση του σχολικού εκφοβισμού. Μέτρα με τιμωρητικό-κατασταλτικό χαρακτήρα κι όχι παιδαγωγικό. Η Αναστασία Τσουκαλά, Ομότιμη Καθηγήτρια Εγκληματολογίας/Université Paris-Saclay και Ερευνήτρια/Université Paris Cité εξηγεί αναλυτικά το φαινόμενο της βίας των ανηλίκων και αποδομεί την κατασταλτική προσέγγιση που επέλεξε ως ”λύση” η κυβέρνηση.

Αρχικά,να κάνουμε έναν μικρό διαχωρισμό στη βία ανηλίκων και την παραβατικότητα.

Τον τελευταίο καιρό, επικρατεί στην επικαιρότητα ένας μεγάλος προβληματισμός για την κλιμακούμενη βία ή παραβατικότητα των ανηλίκων. Παρότι οι δύο όροι είναι σχεδόν ταυτόσημοι, ο δημόσιος λόγος τους συνδέει έμπρακτα με διαφορετικά συγκείμενα. Η ‘παραβατικότητα’ παραπέμπει σε παράνομες πράξεις με οικονομικό κίνητρο (π.χ. ληστεία, διακίνηση ουσιών) ενώ η ‘βία’ παραπέμπει σε ψυχολογικές πρακτικές, πρόκληση τραυματισμών ή σεξουαλικές επιθέσεις χωρίς οικονομικό όφελος.

Αυτή η έμπρακτη διαφοροποίηση της χρήσης των δύο όρων στο δημόσιο λόγο δηλώνει ασυναίσθητα μια ουσιαστική διαφορά μεταξύ των αντίστοιχων συμπεριφορών. Η ‘παραβατικότητα ’επιδιώκει να παραμείνει αφανής ενώ η ‘βία’ τελείται σε δημόσια θέα και επιδιώκει περαιτέρω δημοσιότητα. Αυτό, με τη σειρά του, δηλώνει ότι οι δύο συμπεριφορές διαφοροποιούνται ουσιωδώς ως προς ένα τουλάχιστον κίνητρο, το προσδοκώμενο όφελος. Στην ‘παραβατικότητα’ είναι υλικό, στη ‘βία’ είναι άυλο. Η ‘βία’ καθορίζεται πρωτίστως από μια επιτακτική ανάγκη διαμόρφωσης ταυτότητας, η οποία δεν μπορεί να υπάρξει και να επιτελέσει τις προσδοκώμενες λειτουργίες της αν δεν είναι εγγεγραμμένη στη δημόσια σφαίρα και δεν απευθύνεται σε μια συγκεκριμένη ή αφηρημένη ομάδα στην οποία ανήκει και θέλει να επιβληθεί το βίαιο άτομο.

·        Ποια τα αίτια που τη γεννούν; Πόσο έχει επιδράσει η πανδημία;

Πιθανότατα, τόσο τα ‘παραβατικά’ όσο και τα ‘βίαια’ ανήλικα ωθούνται σε αυτές τις συμπεριφορές λόγω προβληματικών οικογενειακών καταστάσεων και των συνεπακόλουθων ψυχολογικών επιπτώσεων στη διαμόρφωση της προσωπικότητας τους. Αυτά τα οικογενειακά περιβάλλοντα μπορεί να ενέχουν, σωρευτικά ή εναλλακτικά, σωματική ή ψυχολογική βία, συναισθηματική παραμέληση, σεξουαλική κακοποίηση, ή ακόμα και άμεση εξοικείωση με διάφορα αδικήματα που διαπράττουν οι ενήλικες. Εξίσου πιθανό είναι η άρση των αναστολών των ανήλικων να αντανακλά την ευρύτερη έκπτωση αξιών, την αλλοτρίωση, την επισφάλεια και την απουσία οράματος για το μέλλον, που χαρακτηρίζουν στις μέρες μας ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας, επηρεάζοντας ιδιαίτερα τη νεολαία. Κατ’ αυτή την έννοια, η πανδημία όξυνε ίσως το ήδη δυσλειτουργικό οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον των ανήλικων, αλλά η επιρροή της δεν μπορεί να θεωρηθεί καθοριστική. Μια τέτοια ερμηνεία θα υπέκρυπτε τα ευρύτερα προβλήματα που ταλανίζουν την κοινωνία μας.

Σε αυτή την από πολλές απόψεις παραπαίουσα κοινωνία, η ορθολογική επιδίωξη οικονομικού οφέλους ωθεί τα ‘παραβατικά’ ανήλικα να παρανομούν προσεκτικά προκειμένου να αποφύγουν τη σύλληψη. Αντίθετα, η υπαρξιακή ανάγκη διαμόρφωσης ταυτότητας ωθεί τα ‘βίαια’ ανήλικα να δρουν φαινομενικά ανορθολογικά δεδομένου ότι εκτίθενται συνειδητά στις προβλεπόμενες σχολικές ή ποινικές κυρώσεις, είτε επειδή δρουν σε δημόσια θέα (π.χ. στο προαύλιο του σχολείου τους) είτε επειδή δημοσιοποιούν εκ των υστέρων τις πράξεις τους αναρτώντας τες στο διαδίκτυο. Στο βαθμό που η βίαιη συμπεριφορά συνιστά πάντα μέσο συγκάλυψης της αδυναμίας διαχείρισης της ανασφάλειας και της χαμηλής αυτοεκτίμησης του βίαιου ατόμου, η βία επιτρέπει τη δημιουργία μιας ψευδεπίγραφα ισχυρής προσωπικότητας, αναγνωρίσιμης και σεβαστής στην εκάστοτε ομάδα αναφοράς (σχολικό περιβάλλον, εξωσχολικές παρέες, συμμορίες, κλπ.).

·        Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της βίας των ανηλίκων; Εντοπίζουμε έμφυλα, ταξικά κ.α. σημεία;

Η αναζήτηση ταυτότητας μέσω της βίας επιβεβαιώνεται έμμεσα και από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της σημερινής της εκδήλωσης. Αφενός, η άνοδος του φεμινιστικού κινήματος και η συνεπακόλουθη διεκδίκηση της έμφυλης ισότητας είχαν ως επακόλουθο την εμφάνιση βίαιων συμπεριφορών από ανήλικα κορίτσια, που αναζητούν ισότιμα με τα αγόρια τη δημόσια αναγνώριση της ταυτότητας τους υιοθετώντας τους ίδιους ακριβώς τρόπους ανάδειξης και επιβολής με αυτά. Παρατηρούμε ωστόσο ότι, όταν ασκείται σωματική βία, οι έμφυλες διακρίσεις διατηρούνται ισχυρές ως προς τη σχέση θύτη-θύματος. Κατ’ αρχήν, τα αγόρια επιτίθενται σε αγόρια και τα κορίτσια σε κορίτσια.

Αφετέρου, στο βαθμό που τα κακοποιητικά οικογενειακά περιβάλλοντα δεν έχουν ταξικό πρόσημο, παρεμφερείς βίαιες συμπεριφορές παρατηρούνται και στα λεγόμενα καλά ιδιωτικά σχολεία, με τη μόνη διαφορά ότι, τις περισσότερες φορές, τα περιστατικά αυτά περιβάλλονται από μια διακριτική σιωπή. Ελάχιστα από αυτά τυγχάνουν δημοσιογραφικής κάλυψης. Αντίθετα, το ταξικό πρόσημο εμφανίζεται ισχυρό στην παραβατικότητα με οικονομικό όφελος όπου, εντελώς αναμενόμενα, τα εμπλεκόμενα ανήλικα προέρχονται από τα πλέον ευάλωτα κοινωνικά στρώματα.

·        Πώς εκδηλώνεται;

Οι σημερινές βίαιες συμπεριφορές ανηλίκων παρουσιάζουν ορισμένα νέα χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Πρώτον, υπάρχει κανονικοποίηση της χρήσης όπλων, συνήθως μαχαιριών. Αυτό είναι απότοκο δύο διαφορετικών αιτίων. Από τη μια μεριά, η οπλοκατοχή και οπλοχρησία ενισχύουν την κατασκευή ταυτότητας καθώς καθιστούν εμφανή την ασυμμετρία δυνάμεων ενώ παράλληλα επιτρέπουν στον δράστη να ταυτιστεί με τα υπαρκτά ή φαντασιακά πρότυπα ενήλικης συμπεριφοράς που έχει ως σημεία αναφοράς του. Από την άλλη, η προσφυγή σε όπλο είναι αλληλένδετη με την ενίσχυση των αστυνομικών ελέγχων. Ο κίνδυνος σύλληψης, λόγω ακριβώς της αποτελεσματικότερης αστυνομικής παρουσίας στο δημόσιο χώρο, ωθεί τον δράστη να επιδιώξει το προσδοκώμενο αποτέλεσμα στο συντομότερο δυνατό χρονικό διάστημα, προσφεύγοντας στην απειλή ή χρήση όπλου.

Δεύτερον, τόσο στον σχολικό εκφοβισμό όσο και στις σχολικές ή εξωσχολικές συμπλοκές παρατηρείται συχνά εμφανής ασυμμετρία δυνάμεων, με το θύμα να δέχεται επίθεση από ομάδα ανήλικων. Παρά το φαινομενικό παράδοξο της υιοθέτησης μιας άνανδρης συμπεριφοράς τη στιγμή που ο θύτης προβαίνει σε επίδειξη ισχύος, παραδοσιακά ταυτισμένης με το αρχέτυπο του άνδρα, η ασυμμετρία δυνάμεων έχει αναχθεί σε μοτίβο συμπεριφοράς επειδή επιβεβαιώνει το ανήκειν σε μια ομάδα αναφοράς, με επικεφαλής τον θύτη, και παράλληλα εκμηδενίζει το θύμα λόγω της απομόνωσης του από άλλες ομάδες αναφοράς, της σωματικής υπεροχής της επιτιθέμενης ομάδας και της συχνά δυσανάλογης ως προς το διακύβευμα σοβαρότητας της επίθεσης.

Τρίτον, πολλές φορές η επίθεση τελείται ενώπιον ακροατηρίου, που καλείται να τοποθετηθεί άμεσα, αν παρευρίσκεται στο συμβάν, ή έμμεσα, αν ενημερωθεί μέσω της κοινοποίησης βιντεοληπτικού υλικού στο διαδίκτυο. Η ύπαρξη ακροατηρίου έχει καθοριστική σημασία καθώς, χωρίς αυτό, η επίτευξη του στόχου της επίθεσης είναι ημιτελής. Η ανάγκη δημιουργίας ταυτότητας καλύπτεται όταν αυτή εγγραφεί πλήρως στη δημόσια σφαίρα, και όχι μόνο στον στενό κοινωνικό περίγυρο. Ταυτόχρονα, η δημοσιοποίηση της επίθεσης επιτείνει τον επιδιωκόμενο εκμηδενισμό του θύματος, ο οποίος ολοκληρώνεται μέσω της ταπείνωσης. Το κίνητρο αυτό υποτείνει και την κοινοποίηση υλικού πορνογραφικού χαρακτήρα ή deepfakeφωτογραφιών ανήλικων. Η συστηματική επιδίωξη εκμηδενισμού του θύματος, κατά προτίμηση μέσω της ταπείνωσης, είναι δηλωτική της εσωτερικής έντασης που βιώνει ο δράστης ως προς τη δική του αδυναμία ύπαρξης, που οδηγεί σε παρεμφερείς στρατηγικές κοινωνικής επιβίωσης.

Το ακροατήριο καλείται να επιλέξει αν θα συμπλεύσει παρακολουθητικά με τον δράστη, επικροτώντας και/ή κοινοποιώντας περαιτέρω την επίθεση, αν θα παραμείνει ουδέτερος θεατής, ή αν θα αντιδράσει αλληλέγγυα προς το θύμα. Στην τελευταία περίπτωση, έχουν καταγραφεί περιστατικά δημόσιας, παραδειγματικής τιμωρίας του αλληλέγγυου ατόμου προκειμένου να εδραιωθεί αναμφισβήτητα η ισχύς του αρχικού δράστη.

 

 

Γεωργία Κριεμπάρδη, 10/4/24, Libre.gr