ΝΕΟΙ ΚΑΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΖΩΗ

 

Η συμμετοχή αποτελεί ένα θεμελιώδες (ανθρώπινο) δικαίωμα, το οποίο προστατεύεται από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και περιλαμβάνεται στη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (Άρθρο 12). Συνίσταται στη διαδικασία της εμπλοκής των νέων στις αποφάσεις και τους θεσμούς που επηρεάζουν τη ζωή τους. Μέσω της ενεργούς συμμετοχής, οι νέοι ενδυναμώνονται και αποκτούν έναν ζωτικό ρόλο τόσο στην προσωπική τους ανάπτυξη, όσο και στην ανάπτυξη των κοινοτήτων στις οποίες διαβιούν. Επιπλέον, μέσω της συμμετοχής προάγεται η κοινωνική ένταξη των νέων, καταπολεμάται ο κοινωνικός αποκλεισμός και δημιουργούνται δεσμοί ανάμεσα στις γενεές. Η εξασφάλιση της συμμετοχής των νέων είναι ουσιώδους σημασίας για τη σθεναρή λειτουργία των δημοκρατιών μας και για τη βιωσιμότητα των πολιτικών που έχουν επίδραση στη ζωή των ίδιων των νέων.

ΑΠΟΛΙΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ (;)

- Κοινωνία α-πολιτική:  γενικότερο κλίμα παραίτησης/ απόσυρση πολιτών από την πολιτική ζωή, καχυποψία – έλλειψη εμπιστοσύνης στους πολιτικούς, απαξίωση του πολιτικού συστήματος

- ατομισμος, προσκόλληση στην προσωπική επιτυχία, ευδαιμονία, κυνήγι επαγγελματικής καταξίωσης.

- αποκοπή από την τρέχουσα κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα, αίσθημα αδυναμίας και ανημπόριας εντός μιας διεθνοποιημένης πολιτικής σκηνής, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται από πανίσχυρα οικονομικά κέντρα και ερήμην του.

- ανταγωνιστικό οικονομικό – κοινωνικό περιβάλλον, αυξημένες εκπαιδευτικές / μορφωτικές απαιτήσεις για την επαγγελματική αποκατάσταση

- υπερπροστατευτικό οικογενειακό περιβάλλον, αντιδημοκρατική – αυταρχική διαπαιδαγώγηση

- ο χαρακτήρας των σύγχρονων εκπαιδευτικών συστημάτων: εξετασιοκεντρικός χαρακτήρας, χρησιμοθηρικός / τεχνοκρατικός προσανατολισμός, απογυμνωση σχολείου από την παιδαγωγική / ανθρωποπλαστική του αποστολή, έμφαση στην συσσώρευση γνώσεων και όχι στη διαμόρφωση κριτικά σκεπτόμενων και ενεργών πολιτών

- κυριαρχούν απαξίες/ κίβδηλες :  θεοποίηση του χρήματος, επιδεικτικός πλουτισμός, ματαιοδοξία,  ανευθυνότητα, κυνήγι των εφήμερων απολαύσεων,  αποφυγή των ευθυνών, αδιαφορία για τον συνάνθρωπο και τα κοινά

- ακόμα και η τέχνη, που θα μπορούσε να αφυπνίσει συνειδήσεις, σήμερα εμπορευματοποιείται, υποτάσσεται στα κελεύσματα της βιομηχανίας του θεάματος και της μαζικής κουλτούρας

- οι διαχρονικές παθογένειες του πολιτικού συστήματος: παλαιοκομματισμός, οικογενειοκρατία, πελατειακές σχέσεις, διαφθορά, αναξιοκρατία, λαϊκισμός, στείρος κομματισμός=  απέχθεια των νέων για την πολιτική και τους πολιτικούς, καχυποψία, έλλειψη εμπιστοσύνης, απόρριψη παραδοσιακών κομμάτων / πολιτικού κατεστημένου= ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΕ ΑΔΡΑΝΕΙΑ

 

ή διαφορετικός τρόπος πολιτικής έκφρασης των σημερινών νέων ;

 

ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΝΕΟΙ

- ενδιαφέρονται για νέα θέματα/ προβλήματα, που δεν περιλαμβάνονται στην ατζέντα των παραδοσιακών κομμάτων (οικολογία, περιβάλλον, τεχνολογική καινοτομία, ασφάλεια, ισότητα, συμπερίληψη)

- είναι παιδιά μιας ψηφιακής εποχής: γνήσιοι πολίτες και «ιθαγενείς» της ψηφιακής κοινωνίας με ασύλληπτες ψηφιακές δεξιότητες επεξεργασίας της πληροφορίας και κατανόησης του κόσμου, διαφορετικό τρόπο έκφρασης δημόσιου λόγου (πχ. προτίμηση στα ΜΚΔ με αναρτήσεις, άσκηση κριτικής, διαμοιρασμό ψηφιακού/ πολυμεσικού υλικού= συμμετοχή στην παγκόσμια κοινότητα των νέων, ανταλλαγή απόψεων, ιδεών, κινητοποιήσεις, πορείες διαμαρτυρίας, συλλαλητήρια, ψηφιακή συγκέντρωση υπογραφών, αξιοποίηση της τέχνης για την ανάδειξη πολιτικού προβληματισμού)

-διαψεύδονται τα όνειρα και οι προσδοκίες τους, καλούνται να διαχειριστούν τα προβλήματα που τους κληροδοτεί η γενιά των ενηλίκων, τις συνέπειες μιας πολυετούς οικονομικής κρίσης που τους αναγκάζει να μεταναστεύσουν, να επιβιώσουν μέσα από αδικίες, ανισότητες, να προσγειωθούν σε μια σκληρή πραγματικότητα =  το τέλος της ουτοπίας…

 

Η συμμετοχή στη δημοκρατική ζωή περιλαμβάνει διαφορετικές διαστάσεις:

·         Τη συμμετοχή στο πλαίσιο των υφιστάμενων θεσμών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, όπως είναι η συμμετοχή σε εκλογικές διαδικασίες (π.χ. άσκηση του εκλογικού δικαιώματος), καθώς και η συμμετοχή σε πολιτικά κόμματα, τοπικά και εθνικά κοινοβούλια, τοπικά συμβούλια νέων, κοινοβούλια νέων, κλπ.

·         Την εκπαίδευση στην ιδιότητα του δημοκρατικού πολίτη στο πλαίσιο του σχολείου, δηλαδή: 

- καλλιέργεια ηθικής και κοινωνικής υπευθυνότητας στους νέους προκειμένου να ενδιαφερθούν για την πολιτική και να σκέφτονται τους εαυτούς τους ως ενεργούς πολίτες

- πολιτικός εγγραμματισμός, ο οποίος συνίσταται στην απόκτηση γνώσεων και στην κατανόηση βασικών εννοιών και γεγονότων αναφορικά με τους κοινωνικούς, πολιτικούς και πολιτειακούς θεσμούς, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των πολιτών

- Με δράσεις, όπως η συμμετοχή μαθητών/τριών

Α) στις μαθητικές κοινότητες: αποτελούν κύτταρο δημοκρατικής ζωής, όπου με τον διάλογο και τη συμμετοχή, οι μαθητές με πνεύμα συνεργασίας, ασκούνται στη δημοκρατική διαδικασία και στη συμμετοχή τους στα κοινά, μελετώντας και προτείνοντας λύσεις για τα προβλήματα που τους αφορούν

Β) στη σχολική εφημερίδα (έντυπη / ψηφιακή): αποτελεί το βήμα από όπου νέοι/νέες από όλη την Ελλάδα μιλούν για τον τόπο τους, μοιράζονται τις αγωνίες και τα όνειρά τους και μαθαίνουν να ερευνούν, να κρίνουν και να δημοσιεύουν – να αρθρώνουν λόγο προσωπικό – κριτικό για θέματα της επικαιρότητας.

Γ) στο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα “Βουλή των Εφήβων: είναι εκπαιδευτικό πρόγραμμα από το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, που κάνει πράξη τη συμμετοχή των νέων στα κοινά.

Δ) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Νέων/ σχολεία πρέσβεις του Ευρωκοινοβουλίου : νέοι από όλη την Ευρώπη, συναντιούνται  προκειμένου να συζητήσουν για τα φλέγοντα Ευρωπαϊκά ζητήματα, να ανακαλύψουν και αναπτύξουν τις ικανότητές τους, να κατανοήσουν τις αρχές του διαλόγου, της συνεργασίας και του σεβασμού καθώς και να προετοιμαστούν για την ανάληψη των ηνίων του μέλλοντος της Ευρώπης.

Ε) σε Ευρωπαϊκά προγράμματα , όπως το Erasmus, Commenius,e- Twinning,  με ανταλλαγές μαθητών, προπαρασκευαστικές επισκέψεις για σχολικές συμπράξεις, την αξιοποίηση εργαλείων Τεχνολογίας Πληροφοριών και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) , την προώθηση υπερεθνικών συνεργατικών δραστηριοτήτων

·         την εφαρμογή ποσοστώσεων υπέρ της συμμετοχής των νέων, σε ψηφοδέλτια.

·     τη μεγαλύτερη εκπροσώπηση των νέων σε τοπικές επιτροπές και δημοτικά όργανα,  η ενθάρρυνση της συμμετοχής τους σε οργανώσεις παντός είδους (πολιτικές, συνδικαλιστικές, επαγγελματικές, κλπ.), καθώς και σε δραστηριότητες που στοχεύουν στην υποστήριξη/βελτίωση της τοπικής κοινότητας.

·        περισσότερη και ποιοτικότερη ενημέρωση των νέων σχετικά με τις υφιστάμενες ευκαιρίες συμμετοχής, τα δημοκρατικά δικαιώματα, τη λειτουργία των πολιτικών και πολιτειακών θεσμών, το ελληνικό εκλογικό σύστημα και τις εκλογικές διαδικασίες.

·         τη συμμετοχή πέρα από τους επίσημους πολιτικούς θεσμούς, όπως είναι η συμμετοχή σε κοινωνικά κινήματα, σε δράσεις πολιτικής διαμαρτυρίας (π.χ. διαδηλώσεις, κλπ.), σε εκστρατείες για μεμονωμένα θέματα, σε ενέργειες που συνδέονται με τον καταναλωτισμό (π.χ. μποϋκοτάρισμα προϊόντων ή εταιρειών), κλπ. Όπως καταδεικνύουν επιστημονικές έρευνες σε διεθνές επίπεδο οι νέοι φαίνεται να προτιμούν ολοένα και περισσότερο τέτοιου είδους εναλλακτικές μορφές πολιτικής συμμετοχής έναντι των παραδοσιακών και επίσημων μορφών πολιτικής δράσης.

·         τη συμμετοχή σε οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών και σε δραστηριότητες εθελοντισμού. Η συμμετοχή σε τέτοιου είδους οργανώσεις και δραστηριότητες λειτουργεί συμπληρωματικά ως προς την πολιτική συμμετοχή και καταδεικνύει το επίπεδο ενσωμάτωσης των νέων σε μία κοινωνία

·         την ανάπτυξη νέων μορφών συμμετοχής στις δημοκρατικές διαδικασίες με έμφαση στην ηλεκτρονική συμμετοχή (e- participation) καθώς και στο ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, που έχουν δώσει μια δυναμική ώθηση στη συμμετοχή των νέων. Η ευκολότερη πρόσβαση σε πληροφορίες και ιδέες, καθώς και οι δυνατότητες οργάνωσης και κινητοποίησης που προσφέρουν αυτά τα εργαλεία, έχουν ενδυναμώσει σημαντικά τους νέους. Εδώ χρειάζεται να δοθεί προτεραιότητα α) στην προαγωγή του ψηφιακού εγγραμματισμού των νέων και, γενικά, στην εξοικείωσή τους με τις ΤΠΕ, β) στην εξασφάλιση πρόσβασης στο διαδίκτυο, χωρίς διακρίσεις, για όλες ανεξαιρέτως τις κατηγορίες του νεανικού πληθυσμού, γ) στην εγκαθίδρυση νέων δομών διαδικτυακής επικοινωνίας μεταξύ κρατικών φορέων και νέων (π.χ. μεταξύ των Δήμων και της νεολαίας του κάθε τόπου, κλπ.), τόσο με τη χρησιμοποίηση διαδικτυακών πλατφορμών (π.χ. ιστοσελίδες, μπλογκ, κλπ.) όσο και με την αξιοποίηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης καθώς και ειδικών εφαρμογών (apps) που ευνοούν καλύτερα την άμεση, διαδραστική και πολυεπίπεδη επικοινωνία.

πηγή: http://www.neagenia.gr/neolaia17-27/projects_category/symmetoxh-dhmokratia/ ανακτηθηκε 8/7/2019