ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

 

Απειλές για την υγεία, προκλήσεις για τα συστήματα υγείας
Του Γιάννη Τουντα, ΤΟ ΒΉΜΑ, 14.7.24

Tο φυσικό περιβάλλον, όπου ζει ο άνθρωπος, αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που καθορίζουν την υγεία του. Ο άνθρωπος και το περιβάλλον συναποτελούν ένα ευρύτερο σύστημα όπου η υγεία είναι μια διαδικασία δυναμικής ισορροπίας του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Η συνείδηση αυτή ήταν εμπεδωμένη ήδη από την αρχαιότητα. Από τον Ηράκλειτο, που θεωρούσε ότι στο περιβάλλον όλα συνδέονται με όλα, μέχρι τον Ιπποκράτη, που έβλεπε την υγεία ως αρμονία ψυχής και σώματος με το περιβάλλον, μια ολόκληρη «οικολογική» αντίληψη για την υγεία αποτελεί ανεκτίμητη κληρονομιά.

Το φυσικό περιβάλλον είναι εξαιρετικά σύνθετο και αλλάζει συνεχώς. Οι περισσότερες από τις αλλαγές του περιβάλλοντος είναι προϊόν της δράσης του ανθρώπου. Οι διαδικασίες αλλαγής περιλαμβάνουν και αλλαγές στις περιβαλλοντικές απειλές κατά της ανθρώπινης υγείας. Ορισμένες παλιές απειλές εξαφανίζονται, ενώ πολλές νέες γεννιούνται, και μάλιστα με επιταχυνόμενο ρυθμό.

Σύμφωνα με έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), τουλάχιστον το 15% της θνησιμότητας στην Ευρώπη οφείλεται στους περιβαλλοντικούς κινδύνους. Οι περισσότερες απειλές σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, η οποία θα προκαλέσει 250.000 επιπλέον θανάτους ετησίως μεταξύ 2030 και 2050. Όσο η θερμοκρασία αυξάνει πάνω από 25οC τόσο αυξάνουν οι θάνατοι από νοσήματα της καρδιάς, και κυρίως από έμφραγμα, ιδιαίτερα στα άτομα άνω των 65 ετών. Αύξηση κατά 1°C πάνω από τους 34°C προ- καλεί αύξηση της ημερήσιας θνησιμότητας κατά περίπου  3% .Σε καύσωνες της τάξης των 42°C η αύξηση της ημερήσιας θνησιμότητας από αναπνευστικά νοσήματα είναι περίπου 10% και από καρδιαγγειακά νοσήματα είναι 18%.

Μακροχρόνιες επιδράσεις στην υγεία θα προέλθουν από την αύξηση της στάθμης των θαλασσών. Ο μισός πληθυσμός της Γης ζει σε παράκτιες περιοχές, όπου ήδη 10 εκατομμύρια κινδυνεύουν άμεσα από τις πλημμύρες, ενώ την ίδια στιγμή οι μεγάλοι ποταμοί Ινδός, Νίγηρας και Νείλος απειλούνται με μείωση των υδάτων τους κατά 40%.

Πολλές αναμένεται να είναι επίσης οι αρνητικές επιδράσεις στο αποχετευτικό σύστημα, στη διαχείριση των λυμάτων, στις παράλιες μεταφορές και στα οικοσυστήματα των υγροτόπων. Ακόμα, εκτιμάται ότι θα υπάρξει αύξηση των γενετικών βλαβών, των κακοήθων νεοπλασμάτων και των νευρολογικών, ανοσολογικών και αναπαραγωγικών διαταραχών, εξαιτίας της κάλυψης με νερό χωματερών με τοξικά απόβλητα. Η αλλαγή του κλίματος θα επηρεάσει επίσης την κατανομή των λοιμωδών νοσημάτων που μεταδίδονται από ενδιάμεσους ξενιστές, καθώς και τον κύκλο ζωής ορισμένων από αυτούς.