ΚΡΙΤΗΡΙΟ - ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ : ΕΙΜΑΣΤΕ ΣΤΟ "ΕΜΕΙΣ"

 

    

   ΚΕΙΜΕΝΟ  1ο                                     Λευκή πετσέτα                            

 1.  Ο στωικισμός υποστήριζε πως πρέπει να μπορούμε να διακρίνουμε τα πράγματα και τις καταστάσεις που μπορούμε να επηρεάσουμε από εκείνα που δεν μπορούμε. Και πως δεν είναι συνετό να αναλωνόμαστε σε ανώφελες προσπάθειες.  Ως εκ τούτου οφείλουμε να στρέψουμε την προσοχή μας προς τον εαυτό μας και να αναζητήσουμε την ευδαιμονία σε ένα προσωπικό σύμπαν, ανεξάρτητα από τις εξωτερικές συνθήκες. Σε ποια εποχή αναπτύχθηκε αυτή η θεωρία; Όταν η πόλη-κράτος έχανε τη συνοχή της και η συμμετοχή αλλά και η εμπιστοσύνη του πολίτη στους θεσμούς εξασθενούσε. Κάτι μας θυμίζει.

 2.  Έχουν αυξηθεί εκείνα τα οποία πιστεύουμε πως δεν μπορούμε να επηρεάσουμε, κάθε μέρα πετάμε και από μία λευκή πετσέτα1. Πιστεύουμε πως ο κόσμος έχει αρχίσει να παρανοεί και αναπτύσσεται η θεωρία της ατομικής βάρκας, πως εμείς μπορούμε να σωθούμε από το ναυάγιο. Κάπου εδώ οι ιστορικοί χαμογελούν συγκαταβατικά2, γιατί δεν έχουν περάσει και πολλά χρόνια από τότε που ο κόσμος πραγματικά παρανόησε, στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο πλανήτης έχει περάσει πολύ πιο σκοτεινές περιόδους.

3.   Η διαφορά είναι πως τότε υπήρχε πίστη στη συλλογικότητα και γύρω από αυτήν συσπειρώθηκε όλο το κουράγιο της αντίδρασης και της αντίστασης στην τρέλα. Το «εμείς» άντεξε και τελικά νίκησε. Σήμερα πλέον δεν συναντάμε ισχυρά «εμείς». Έχουμε μια αριστοκρατική αντίληψη και με αυτήν πορευόμαστε. Το «πού να μπλέκεις τώρα;» και το «σιγά μην κάθομαι να εξηγώ και να χαλάω τη ζαχαρένια μου» έχουν αφήσει όλον τον χώρο που χρειάζονται οι διαταραγμένοι να κυριαρχούν. Η αφ’ υψηλού αντιμετώπισή τους μας έχει στριμώξει στη γωνία και νομίζουμε πως γλιτώνουμε. Καταλαβαίνω απόλυτα πως ο καθένας έχει τα όριά του και δεν βρίσκει καμία προοπτική πια σε συλλογικότητες . Όμως μην έχουμε την ψευδαίσθηση πως νικάμε και πως καταφέρνουμε να μείνουμε έξω από τον κύκλο της διαταραχής. Το καλό και το κακό είναι νερό, βρίσκουν πάντα τρόπους να περνάνε, να ποτίσουν ή να διαβρώσουν το ένα το άλλο. Δεν υπάρχουν στεγανά και είναι επιτακτική ανάγκη κάποια στιγμή να βρούμε όλοι το ελάχιστο κοινό μας πολλαπλάσιο.

4. Σε έναν χαωμένο και ταυτόχρονα συνδεδεμένο μέσω Internet κόσμο, χρειάζονται νέα εργαλεία. Οχι αμφισβήτηση βέβαια της Δημοκρατίας, αλλά, αντιθέτως, πλάτεμά της, πρέπει να πείσουμε πως χωράμε περισσότεροι από όσους μας υπαγορεύουν ο φανατισμός, η αυθεντία και η μισαλλοδοξία. Πάλι καταλήγω πως ο ελέφαντας στο δωμάτιο3  είναι η φτώχεια και ο αποκλεισμός. Οσο θα μεγεθύνονται αυτά, θα συνεχίσουν να πρυτανεύουν ως λύσεις τα περισσότερα όπλα και η αμυντική θωράκιση. Ο εχθρός όμως θα κάνει πάρτι μέσα από τα τείχη.                                                          του  Οδυσσέα Ιωάννου  ΤΟ ΒΗΜΑ, 11.5.2025

1. Η έκφραση «έριξε λευκή πετσέτα» προέρχεται από τον χώρο της πυγμαχίας όπου η λευκή πετσέτα πετιέται στο ρινγκ ως σήμα παραίτησης του αθλητή, μεταφορικά σημαίνει παραδίδομαι, υποκύπτω, τα παρατάω σε μια αντιπαράθεση ή δύσκολη κατάσταση

2. συγκαταβατικά:  με ηπιότητα, κατανόηση, ανεκτικότητα

3. Ο ελέφαντας στο δωμάτιο (the elephant in the room) είναι ένα μεταφορικό ιδίωμα που περιγράφει ένα προφανές, τεράστιο πρόβλημα ή μια αλήθεια που όλοι γνωρίζουν, αλλά όλοι αποφεύγουν να συζητήσουν, συνήθως λόγω αμηχανίας, φόβου ή ντροπής. 

 

Κείμενο  2^ο           Είμαστε εις το «εμείς»                                                 

Ένα πράμα μόνον με παρακίνησε κι εμένα να γράψω ότι τούτην την πατρίδα την έχομεν όλοι μαζί, και σοφοί κι αμαθείς και πλούσιοι και φτωχοί και πολιτικοί και στρατιωτικοί και οι πλέον μικρότεροι άνθρωποι· όσοι αγωνιστήκαμεν, αναλόγως ο καθείς, έχομεν να ζήσομεν εδώ. Το λοιπόν δουλέψαμεν όλοι μαζί, να την φυλάμεν κι όλοι μαζί και να μην λέγει ούτε ο δυνατός «εγώ» ούτε ο αδύνατος. Ξέρετε πότε να λέγει ο καθείς «εγώ»; Όταν αγωνιστεί μόνος του και φκιάσει ή χαλάσει, να λέγει «εγώ»· όταν όμως αγωνίζονται πολλοί και φκιάνουν, τότε να λένε «εμείς». Είμαστε εις το «εμείς» κι όχι εις το «εγώ». Και εις το εξής να μάθομεν γνώση, αν θέλομεν να φκιάσομεν χωριόν, να ζήσομεν όλοι μαζί.

Στρατηγός Μακρυγιάννης (από τον επίλογο των «Απομνημονευμάτων»)

 

 

Κείμενο  3^ο                 «Εγκώμιο στη διαλεκτική»   

 

Το άδικο προχωράει σήμερα με αβέβαιο βήμα.

Γι’ ακόμα δέκα χιλιάδες χρόνια

οι καταπιεστές παίρνουνε μέτρα.

Η βία μάς βεβαιώνει πως

όπως είναι τα πράγματα, θα παραμείνουν.

Φωνή άλλη δεν ακούγεται

πάρεξ η φωνή των κυριάρχων,

ενώ η εκμετάλλευση ξελαρυγγιάζεται στις αγορές

πως μόλις τώρα ν’ αποδίδει ξεκινάει.

Μα κι από τους καταπιεσμένους

πολλοί λένε τώρα: ’Κείνο που θέλουμ’ εμείς

ποτέ δεν πρόκειται να γίνει.

 

Όμως όποιος ακόμα ανεβαίνει

δεν κάνει να λέει ποτέ!

Καθόλου βέβαιο το βέβαιο δεν είναι.

Όταν οι Αποπάνω αποσώσει θα ’χουνε τους λόγους τους,

θα μιλήσουνε οι Αποκάτω.

Ποιος θα τολμήσει πια να ξαναπεί ποτέ!

Ποιος φταίει που υπάρχει ακόμα καταπίεση; Εμείς!

Ποιος να την συντρίψει θ’ αναλάβει; Εμείς ομοίως!

Οι γονατισμένοι όλοι, εμπρός! Σηκωθείτε!

Οι χαμένοι όλοι, εμπρός! Στον αγώνα! Πολεμήστε!

Όποιος την κατάστασή του ξέρει και κατανοεί

πώς θα εμποδιστεί να την αλλάξει;

Οι νικημένοι του σήμερα, βλέπετε,

είναι οι νικητές του αύριο,

όσο για κείνο το π ο τ έ

σ ή μ ε ρ α, έχει πλέον γίνει κι έχουμε κιόλας αργήσει!                  

 Μπέρτολτ Μπρεχτ            (1931)

 

 

ΘΕΜΑΤΑ

Α1. Σύμφωνα με το κείμενο 1, ποια είναι η στάση των σύγχρονων ανθρώπων απέναντι στα προβλήματα και τα αδιέξοδα της εποχής ; (60-70 λέξεις)

Θέμα Β1. Να επαληθεύσετε ή να διαψεύσετε, με βάση το Κείμενο 1, τις παρακάτω περιόδους λόγου, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε περίοδο, τη λέξη Σωστό ή Λάθος (χωρίς αναφορά σε χωρία του κειμένου):

Α. Θέση του στωικισμού είναι η αναδίπλωση του ατόμου στον εαυτό για την κατάκτηση της ευτυχίας του.

Β. Σύμφωνα με τον Ο. Ιωάννου ο σύγχρονος άνθρωπος δεν συμμερίζεται τις θέσεις του στωικισμού.

Γ. Σύμφωνα με τον Ο. Ιωάννου η ανθρωπότητα αντέταξε μια συλλογική αντίδραση απέναντι στον παραλογισμό του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου.

Δ. Σύμφωνα με τον Ο. Ιωάννου ο σύγχρονος άνθρωπος πλανάται , όταν πιστεύει  πως αποφεύγει το «κακό» ακολουθώντας έναν μοναχικό δρόμο επιβίωσης.

Ε. Σύμφωνα με τον Ο. Ιωάννου η κύρια αιτία όλων των σύγχρονων αδιεξόδων και προβλημάτων είναι η απουσία ισχυρών συλλογικοτήτων στην εποχή μας.

 

Β2. α) Το κείμενο 1 ανήκει στο δημοσιογραφικό είδος του χρονογραφήματος που δημοσιεύεται τακτικά (συνήθως καθημερινά) σε εφημερίδες ή περιοδικά, σχολιάζοντας την επικαιρότητα με εύθυμο, σατιρικό ή στοχαστικό ύφος. Συνδυάζει τη δημοσιογραφική έρευνα με τη λογοτεχνία, εστιάζοντας σε κοινωνικά, πολιτικά ή καθημερινά θέματα, συχνά με σκοπό τη διδαχή ή τη διασκέδαση του αναγνώστη. Να επισημάνετε δύο από τα παραπάνω χαρακτηριστικά (γλώσσας ή περιεχομένου) στο κείμενο 1.

     β) Το κείμενο 2 είναι απόσπασμα από τα απομνημονεύματα του στρατηγού Μακρυγιάννη. Να εντοπίσετε 2 βασικά χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου αυτοβιογραφικού κειμενικού είδους.

 

Β3. α) Να προσδιορίσετε την μορφή και το επικοινωνιακό αποτέλεσμα του τίτλου του κειμένου 1

       β) Σε μία παράγραφο 30-40 λέξεων να προσδιορίσετε τα κοινά σημεία που εντοπίζετε στα κείμενα 1 και 2.

 

Γ. Ποια είναι η απάντηση του ποιητή στο αίτημα για παύση της βίας και της αδικίας  πάνω στους καταπιεσμένους και τους «νικημένους του σήμερα»; Να απαντήσετε αξιοποιώντας συνολικά τρεις (3) διαφορετικούς κειμενικούς δείκτες. Εσείς συμμερίζεστε την αισιοδοξία του ποιητή πως «Οι νικημένοι του σήμερα είναι οι νικητές του αύριο» ; (150-200 λέξεις) 

 

Δ. Αντλώντας έμπνευση από τα Κείμενα 1 και 2 και αξιοποιώντας δημιουργικά το περιεχόμενό τους, σε ένα άρθρο 350-400 λέξεων που θα αναρτήσετε στο προσωπικό σας ιστολόγιο, να αναφέρετε: α) τα σύγχρονα προβλήματα και τις προκλήσεις αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα και που θέτουν επιτακτικό το αίτημα για ισχυρές συλλογικότητες και κοινή δράση, β) μορφές και συγκεκριμένους τρόπους συλλογικής δράσης των νέων προκειμένου να αντεπεξέλθουν στα κρίσιμα προβλήματα της εποχής μας εκφράζοντας το πνεύμα του στρατηγού Μακρυγιάννη Είμαστε εις το «εμείς»

 

 ή

 

Δ. Ο Ο. Ιωάννου διαπιστώνει πως «Έχουν αυξηθεί εκείνα τα οποία πιστεύουμε πως δεν μπορούμε να επηρεάσουμε, κάθε μέρα πετάμε και από μία λευκή πετσέτα και ότι αναπτύσσεται η θεωρία της ατομικής βάρκας, πως εμείς μπορούμε να σωθούμε από το ναυάγιο». Η διαπίστωση αυτή ως επιλογή και στάση ζωής πιστεύετε πως  χαρακτηρίζει τη δική σας γενιά; Όποια κι αν είναι η άποψή σας, να την υποστηρίξετε τεκμηριωμένα σε ένα άρθρο γνώμης (350-400 λέξεων) που θα δημοσιευτεί στην ιστοσελίδα του σχολείου σας. Να προτάξετε στο άρθρο σας τίτλο που να εμπεριέχει σχόλιο.