Όταν τίποτα δεν πρέπει να πάει χαμένο

 Επιλεγμένα αποσπάσματα από αρθρο της Έρης Βαρδάκη, στο ΒΗΜΑgazino, 17/3/24

       Η φύση δεν παράγει απορρίμματα. Αυτό που θεωρείται απόβλητο από έναν οργανισμό, αποτελεί χρήσιμη πρώτη ύλη για κάποιον άλλον, με αποτέλεσμα να συνεχίζεται ο αέναος κύκλος της ζωής. Η ανακύκλωση, όσο και αν ηχεί παράξενο, αποτελεί μια πρακτική τόσο παλιά όσο και ο άνθρωπος. Μάλιστα, όπως φαίνεται, οι προϊστορικοί πρόγονοί μας την είχαν εντάξει στην καθημερινότητά τους. Για παράδειγμα, σπασμένα εργαλεία από πυριτόλιθο ή οστά ζώων αποτελούσαν την πρώτη ύλη για τη δημιουργία νέων τεχνουργημάτων. Οι αρχαιολόγοι έχουν κάνει λόγο για ανακαλύψεις που αποδεικνύουν τη χρήση ανακυκλωμένων εργαλείων ακόμα και πριν από 1.300.000 χρόνια.

        Κατά την προβιομηχανική εποχή, τώρα, υπάρχουν ενδείξεις ότι στην Ευρώπη συλλέγονταν μπρούντζος και άλλα μέταλλα και οδηγούνταν σε τήξη για συνεχή επαναχρησιμοποίηση. Η επανάχρηση του χαρτιού καταγράφτηκε για πρώτη φορά το 1031, όταν ιαπωνικά καταστήματα πωλούσαν ανακυκλωμένο χαρτί. ανακυκλωμένο χαρτί. Στη Βρετανία η σκόνη και η τέφρα από τις φωτιές ξύλου και κάρβουνου συλλέγονταν και ανακυκλώνονταν ως βασικό υλικό για την κατασκευή οικοδομικών υλικών.

     Η εκβιομηχάνιση τόνωσε τη ζήτηση για προσιτά υλικά. Εκτός από τα κουρέλια, τα λεγάμενα παλιοσίδερα ήταν περιζήτητα, καθώς η απόκτησή τους ήταν φθηνότερη από το παρθένο μετάλλευμα, ενώ η δημιουργία των σιδηροδρόμων τον 19ο αιώνα αλλά και των βιομηχανιών χάλυβα και της αυτοκινητοβιομηχανίας σης αρχές του 20ού έφεραν στο τραπέζι την έννοια της αξιοποίησης του σκραπ. Η ανακύκλωση αποτέλεσε μείζον θέμα για τις κυβερνήσεις κατά διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, οπότε οι οικονομικοί περιορισμοί και οι σημαντικές ελλείψεις υλικών κατέστησαν αναγκαία την επανάχρηση, την ίδια στιγμή που η ανακύκλωση οικιακών υλικών σήμαινε επίσης ότι περισσότεροι πόροι έμεναν διαθέσιμοι για τις πολεμικές προσπάθειες. Μάλιστα πραγματοποιήθηκαν μαζικές κυβερνητικές καμπάνιες προτρέποντας τους πολίτες να δωρίσουν μέταλλο, χαρτί, κουρέλια και καουτσούκ ως πατριωτικό καθήκον σε χώρες όπως οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Τα οφέλη της ανακύκλωσης

      Η ανακύκλωση είναι πλέον στάση ζωής. Με την ανακύκλωση εξοικονομείται ενέργεια και μειώνονται οι εκπομπές βλαβερών αερίων του θερμοκηπίου. Ανακυκλώνοντας μόνο ένα αλουμινένιο τενεκεδάκι εξοικονομείτε 90% της ενέργειας που απαιτείται για την παραγωγή ενός καινούργιου. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η ανεξέλεγκτη απόρριψη των αποβλήτων στο περιβάλλον εγκυμονεί πολλούς κινδύνους που πολλές φορές δεν γίνονται άμεσα αντιληπτοί. Απόβλητα όπως οι μπαταρίες και τα ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά είδη περιέχουν επικίνδυνες ουσίες όπως μόλυβδο, υδράργυρο, κάδμιο κ.λπ. που η διάχυσή τους στο περιβάλλον έχει επιπτώσεις στο έδαφος, στο νερό, στους οργανισμούς, ακόμη και στον άνθρωπο.

       Το πλαστικό χρειάζεται αιώνες για να αποσυντεθεί. Ενδεικτικά μόνο πρέπει να γνωρίζουμε ότι ένα μπουκάλι χρειάζεται πέντε αιώνες για να αποσυντεθεί, ένας αναπτήρας 100 χρόνια, ενώ μια πλαστική σακούλα 55. Άλλωστε, η παρουσία του πλαστικού μπορεί να προκαλέσει ακόμη και τον θάνατο σε υδρόβιους και άλλους οργανισμούς, ενώ η απόρριψη του γυαλιού σε χωματερές κοντά σε δασικές εκτάσεις προκαλεί συχνά πυρκαγιές. Συνεπώς με την ανακύκλωση μειώνονται οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις, επιτυγχάνονται οικονομικά οφέλη, ενώ την ίδια στιγμή δημιουργούνται θέσεις εργασίας. Επιπλέον υπό τις δραματικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής η ανακύκλωση αποτελεί μονόδρομο. Τα απόβλητα που αντί να ανακυκλώνονται καταλήγουν σε ΧΥΤΑ κατά την αποσύνθεσή τους εκπέμπουν μεθάνιο, ένα αέριο του θερμοκηπίου 25 φορές ισχυρότερο από το διοξείδιο του άνθρακα.