ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2023

  

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ    2023

Κείμενο  1^ο       Ημέρα καταδίκης της βίας εναντίον των γυναικών

            Δεν υπάρχει στην ιστορία της ανθρωπότητας διαρκέστερη και διαστροφικότερη καθυπόταξη ανθρώπων από αυτή που υπέστησαν οι γυναίκες από τους άντρες. Αρχίζοντας από τον Αριστοτέλη αναρίθμητα ήταν τα μεγάλα πνεύματα που αρνιούνταν σε αυτές την ανθρώπινη αξία. Μέχρι τον 20ό αιώνα, με ελάχιστες εξαιρέσεις, όλες οι συζητήσεις για την ισότητα θεωρούσαν ως δεδομένο ότι αυτή δεν περιλαμβάνει τις γυναίκες.

 Η αντίληψη ότι είναι κατώτερα πλάσματα, φτιαγμένα για να εξυπηρετήσουν την αναπαραγωγή του κόσμου των ανδρών, είχε ως συνέπεια μια τέτοια κακομεταχείριση, βία και εκμετάλλευση, που όμοιά της δεν έχει υποστεί καμία άλλη ομάδα ανθρώπων (ούτε οι μαύροι ούτε η εργατική τάξη, κανείς).

Σε πολλά μέρη του κόσμου ακόμα και σήμερα η ωμή βία εναντίον των γυναικών είναι καθημερινή πρακτική. Στις δικές μας κοινωνίες οι ωμότητες είναι παράνομες. Τα φαινόμενα, όμως, βιασμού, οικογενειακής βίας, σεξουαλικής παρενόχλησης και ποικίλων άλλων προσβολών των γυναικών κάθε άλλο παρά σπάνια είναι.

Ξέρω ότι οι καθιερωμένες ημέρες μνήμης δεν συγκινούν. Σήμερα, όμως, ημέρα κατά της βίας εναντίον των γυναικών, δεν μπορεί παρά να αναλογιζόμαστε με ενοχή τη μεγαλύτερη αδικία που υπήρξε από καταβολής κόσμου, να συμπονούμε τις αμέτρητες γυναίκες θύματα, και να προσπαθούμε να οραματιζόμαστε δικαιοσύνη.

[Σταύρος Τσακυράκης, Δικαιοσύνη: η ουσία της πολιτικής, εκδ. Μεταίχμιο, 2019, σ. 202].

 

Κείμενο 2 [Φεμινισμός και Νεοφεμινισμός]

Τον εικοστό πρώτο αιώνα η μάχη της ισότητας μεταξύ των φύλων λαμβάνει νέα χαρακτηριστικά. Ο «νεοφεμινισμός», η «τοξική αρρενωπότητα», η «πατριαρχία», η «ταυτότητα φύλου» είναι όροι που πρωταγωνιστούν στον δημόσιο διάλογο περί της ισότητας των φύλων. Στο πλαίσιο του 2ου Φεστιβάλ Φιλοσοφίας, στο Γαλλικό Ινστιτούτο της Αθήνας, με τίτλο «Μεταμορφώσεις του αρσενικού και του θηλυκού», αναπτύχθηκε ένας ενδιαφέρων διάλογος για το πού βρίσκονται σήμερα οι σχέσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών. Η Μπελίντα Κανόν, συγγραφέας και δόκτωρ Συγκριτικής Λογοτεχνίας, μίλησε στο «Βήμα».

      Για την Μπελίντα Κανόν ο νεοφεμινισμός οδηγεί σε σύγκρουση ανδρών και γυναικών, γεγονός καταστροφικό. «Ο κλασικός φεμινισμός του 20ού αιώνα, τον οποίο εξέφρασε η Σιμόν ντε Μποβουάρ, μαχόταν για την ισότητα ανδρών και γυναικών αντιμετωπίζοντάς τους ως άτομα, ως ανθρώπους. Στον 21ο αιώνα, και κυρίως μετά το 2010, βλέπουμε την ανάδειξη του “φεμινισμού της διαφοροποίησης”, ενός ρεύματος που επιμένει στις διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών, τις οποίες θεωρεί αγεφύρωτες. Προφανώς και υπάρχουν διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών, όμως στις περισσότερες εκφάνσεις της ζωής μας είμαστε άτομα, άνθρωποι που δρούμε: είμαι συγγραφέας, είμαι εκπαιδευτικός, είμαι ορειβάτης, είμαι κηπουρός. Είμαι δηλαδή ένας άνθρωπος που ασχολείται με αυτές τις δραστηριότητες, όχι πρωτίστως μια γυναίκα που ασχολείται με όλα αυτά. Σήμερα, οι νεοφεμινίστριες προτάσσουν διαρκώς ότι οι γυναίκες είναι μια ομάδα θυμάτων, η οποία διατρέχει μονίμως τον κίνδυνο να υποστεί βία κάθε μορφής, όχι διακρίσεις εις βάρος τους αλλά βία, επειδή είναι γυναίκες. Αυτό το νέο ρεύμα εγγράφεται στον δημόσιο διάλογο περί ταυτοτήτων: είμαι γυναίκα, αυτή είναι η ταυτότητά μου. Και αυτομάτως, είμαι θύμα. Είναι τόσο έντονος αυτός ο διάλογος περί θύματος ώστε ενίοτε το να είσαι θύμα γίνεται εύσημο*, πρόκειται για ιδεολογία που εκφράζεται ως “πάθος για θυματοποίηση”».

       Για την Κανόν, αντιθέτως, ο φεμινισμός είναι ένα κίνημα χαρούμενο, «ένα κίνημα που ωθεί τις γυναίκες να αποκτήσουν περισσότερη ισχύ, να διεκδικούν την ισότητα με τους άνδρες. Όταν προτάσσουμε το φύλο ή το χρώμα του δέρματος ως ταυτότητα, επί της ουσίας επιμένουμε σε χαρακτηριστικά μας τα οποία δεν μπορούμε να αλλάξουμε. Οι “κλασικές” φεμινίστριες επιμένουμε στα χαρακτηριστικά που μπορούμε να αλλάξουμε, επιμένουμε στην ελευθερία, στη δυνατότητα να αλλάξουμε τα πράγματα. Αντιθέτως, ο νεοφεμινισμός και οι θεωρίες ταυτότητας φύλου επιμένουν σε ένα είδος ντετερμινισμού**, τον οποίο εμείς επιδιώκουμε να ξεπεράσουμε».

 * εύσημο: διάκριση ** ντετερμινισμός: αιτιοκρατία, (στο κείμενο) το φύλο προκαθορίζει τον κοινωνικό ρόλο του ατόμου

[Μαρίλια Παπαθανασίου, εφ. Το Βήμα 28-05-2023].

 

Κείμενο  3 «Μια φοβερή παρηγοριά» (απόσπασμα διηγήματος)

     Πριν από τρεις εβδομάδες με σούταραν από τη δουλειά και τώρα οι σταγόνες έσκαγαν με δύναμη στο παρμπρίζ σαν αλεξιπτωτιστές που τους πρόδωσε το αλεξίπτωτό τους.

Παρασκευή απόγευμα, διαδήλωση στα Προπύλαια, η Πανεπιστημίου κλειστή. Μπλοκαρισμένος στο φανάρι του Attica, κοίταζα τον κόσμο στα πεζοδρόμια και στ’ άλλα αυτοκίνητα κι αναρωτιόμουν πώς πέρασε κιόλας η βδομάδα και πώς θα περνούσε εκείνη που ερχόταν, αν θα τα κατάφερνα, από Δευτέρα τουλάχιστον, να φανώ άντρας και να πω την αλήθεια στην Αντριάνα ‒ μα είναι τώρα όνομα αυτό για γυναίκα; ‒, να φανώ άντρας, να πάψω να κρύβομαι, να τη βάλω να καθίσει απέναντί μου, να την κοιτάξω στα μάτια και να της πω το και το. Γιατί πάνε κιόλας τρεις βδομάδες που με έδιωξαν από τη δουλειά κι ακόμα κρύβομαι, τρεις βδομάδες τώρα φεύγω κάθε πρωί κανονικά από το σπίτι, αλλά δεν πάω στη δουλειά, αφού δεν έχω πια δουλειά, μόνο γυροφέρνω με το Micra ώρες ολόκληρες από τη μια άκρη της Αθήνας στην άλλη κι ακόμα παραπέρα ‒ Λαύριο, Πέραμα, Ραφήνα ‒, και ξέρω βέβαια πως δεν μπορεί να συνεχιστεί για πολύ ακόμα αυτό. Τι σόι άντρας είναι αυτός που κρύβεται από τη γυναίκα του, που της λέει ψέματα, που αρνείται να αντιμετωπίσει στα ίσα την πραγματικότητα, να πει πως ό,τι έγινε έγινε και να προχωρήσει παρακάτω ‒ άσε κιόλας που δεν συμφέρει καθόλου αυτή η ιστορία, γιατί ήδη έχω χαλάσει ένα κάρο λεφτά στις βενζίνες.

         Κοίταζα τον κόσμο γύρω μου και τα κόκκινα φώτα των αυτοκινήτων που αναβόσβηναν μπροστά μου κι άκουγα τις σφυρίχτρες των τροχονόμων και τις φωνές από τη διαδήλωση στο βάθος. Οι αληθινοί άντρες, οι άντρες οι σωστοί, δεν αναχαράζουν* τα περασμένα, δεν κολλάνε στο παρελθόν. Οι αληθινοί άντρες έχουν κοντή μνήμη και ψηλά ποδάρια, ξεχνούν και τρέχουν, ξεχνούν και τρέχουν μπροστά. Οι αληθινοί άντρες προχωράνε μπροστά, δεν κάνουν κύκλους. Οι αληθινοί άντρες είναι πραχτικοί, έχουν τετράγωνο μυαλό και τρίγωνη καρδιά. Οι αληθινοί άντρες σκέφτονται πρακτικά, αντιδρούν πρακτικά, πονάνε πρακτικά. Οι αληθινοί άντρες πράττουν πρακτικά. […]

* αναχαράζουν: σκαλίζουν

 [Χρήστος Οικονόμου, Οι κόρες του Ηφαιστείου. Διηγήματα, εκδ. Πόλις, 2017, σσ. 163-164].

 

Θέμα Α Α1. Να αποδώσετε συνοπτικά σε μία παράγραφο 60-70 λέξεων τις απόψεις του συγγραφέα του Κειμένου 1 για την κοινωνική θέση της γυναίκας. Μονάδες 20

Θέμα Β Β1. Να γράψετε στο τετράδιό σας δίπλα στον αριθμό της Στήλης Α το γράμμα από τη Στήλη Β που αντιστοιχεί στην ορθή απάντηση με βάση το περιεχόμενο των αντίστοιχων κειμένων (χωρίς αναφορά σε χωρία των κειμένων):

1. Στην πρώτη παράγραφο υποστηρίζεται ότι α. η υποταγή των γυναικών στους άντρες παρουσιάζεται περιστασιακά στην ιστορία της ανθρωπότητας. β. το ζήτημα της ισότητας των γυναικών διαχρονικά κυριαρχούσε στις δημόσιες συζητήσεις, γ. μέχρι τον 20ό αιώνα ο δημόσιος λόγος δεν αναδείκνυε το ζήτημα της ισότητας των γυναικών.

2.. Στη δεύτερη παράγραφο του Κειμένου 1 υποστηρίζεται ότι η αντίληψη για την κατωτερότητα της γυναίκας α. είναι ανώδυνη. β. αφορά εξίσου και άλλες κοινωνικές ομάδες. γ. προκαλεί βίαιες συμπεριφορές.

3. Στην τρίτη παράγραφο του Κειμένου 1 η βία στον δυτικό κόσμο α. απουσιάζει παντελώς, β. διώκεται από τον νόμο., γ. εκδηλώνεται μόνο ως σεξουαλική παρενόχληση.

4. Στην τελευταία παράγραφο του Κειμένου 1 ο συγγραφέας α. αδιαφορεί για την αξία των ημερών μνήμης. β. προτρέπει τον αναγνώστη να αναστοχαστεί,. γ. απαξιώνει τον προβληματισμό σχετικά με τη βία κατά των γυναικών.

5. Στην πρώτη παράγραφο του Κειμένου 2 υποστηρίζεται ότι σήμερα: α. ο νεοφεμινισμός παρουσιάζει τη γυναίκα ως θύμα. β. έχουν εξαλειφθεί οι διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών. γ. ο νεοφεμινισμός και ο κλασικός φεμινισμός ταυτίζονται.                                                                                                          Μονάδες 15

Β2. Στην πρώτη παράγραφο του Κειμένου 2 («Για την Μπελίντα,.,θυματοποΙηση»), η συνοχή εξασφαλίζεται με τις εξής διαρθρωτικές λέξεις: Προφανώς, όμως, δηλαδή, επειδή, ώστε. Να εξηγήσετε τι δηλώνουν οι παραπάνω λέξεις (μονάδες 5), κάνοντας αναφορά στα νοήματα που αυτές συνδέουν στην κάθε περίπτωση, (μονάδες 5) Μονάδες 10

Β3. α. Πρόθεση του συγγραφέα στην τελευταία παράγραφο του Κειμένου 1 («Ξέρω… δικαιοσύνη») είναι να ευαισθητοποιήσει τον αναγνώστη / την αναγνώστρια για τις αδικίες σε βάρος των γυναικών. Να αναφέρετε δύο (2) διαφορετικές μεταξύ τους γλωσσικές επιλογές / εκφραστικά μέσα με τα οποία υπηρετείται η πρόθεσή του (μονάδες 2) και να εξηγήσετε σύντομα τη λειτουργία καθενός από αυτά. (μονάδες 4) =   6 Μονάδες

Γ1. Στο Κείμενο 3, να παρουσιάσετε και να ερμηνεύσετε τη συναισθηματική κατάσταση στην οποία βρίσκεται ο πρωταγωνιστής αξιοποιώντας τρεις (3) διαφορετικούς κειμενικούς δείκτες. Πώς κρίνετε την αντίδρασή του; (150-200 λέξεις) Μονάδες 15

 

Δ. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προστασίας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ως εκπρόσωπος της μαθητικής σας κοινότητας, εκφωνείτε ομιλία (350-400 λέξεις) στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου της περιοχής σας. α) Να αναφέρετε φαινόμενα παραβίασης των δικαιωμάτων της γυναίκας στη σύγχρονη εποχή στον ιδιωτικό και δημόσιο βίο﮲ β) εσείς, ως νέα γενιά, μπορείτε να συμβάλλετε έμπρακτα στην επίτευξη της ισότητας των φύλων; Όποια κι αν είναι η άποψή σας, να την υποστηρίξετε τεκμηριωμένα αξιοποιώντας δημιουργικά και τα κείμενα αναφοράς (Κείμενα 1, 2, 3)

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α. Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2023

Κάποιες επισημάνσεις/ συμβουλές για την άσκηση Α1…

-  όταν η εκφώνηση ρωτά κάτι συγκεκριμένο (πχ. απόψεις συγγραφέα για την κοινωνική θέση της γυναίκας/ γιατί είναι σημαντικό να μαθαίνουμε ιστορία/ γιατί  η λογοτεχνική ανάγνωση συνιστά λυτρωτική απόλαυση για το συγγραφέα), ΔΕΝ  προτάσσω ένα γενικόλογο θεματικό κέντρο που αφορά σε όλο το κείμενο, αλλά εισάγω απ΄ευθείας στην απάντηση σε αυτό που ρωτά. Δηλ. είναι περιττή η εισαγωγή τύπου «Ο συγγραφέας στο κείμενο 1  παραθέτει τις απόψεις του για τη θέση της γυναίκας…», εφόσον ασχολείται και με άλλα θέματα (πχ. το ρόλο των ημερών μνήμης, την ευθύνη που αναλογιζόμαστε ότι μας αναλογεί τέτοιες επετειακές ημέρες) . Αντίθετα αρχίζουμε κατ΄ευθείαν με θεματική περίοδο:  «Ο συγγραφέας διαπιστώνει τη διαχρονικά και ιστορικά επιβεβαιωμένη υποτίμηση της γυναίκας από τους άντρες ακόμα και τον κόσμο της διανόησης…»

- Δεν συμπεριλαμβάνω σημεία του κειμένου που δεν αντιστοιχούν στις απαιτήσεις του ζητουμένου (πχ. το 2023 αρκετοί  υποψήφιοι εσφαλμένα συμπεριέλαβαν πληροφορίες από την 4^η παράγραφο του κειμένου).

- Η υψηλού επιπέδου πύκνωση που δίνει 20 μονάδες δεν είναι μια απλή παράθεση προτασιακών σχημάτων αραδιασμένων στη σειρά, ούτε απλή παράφραση/ αναπαραγωγή κειμενικών αναφορών, όσο ορθά επιλεγμένες κι αν είναι, αλλά ένα κείμενο όπου διαφαίνονται οι λογικές – αιτιώδεις σχέσεις μεταξύ των κειμενικών αναφορών, προκειμένου να βαθμολογηθεί υψηλά το περιεχόμενο μαζί με την δομή της περίληψης (9+7=16/20)

ΘΕΜΑ 2023 ΕΚΦΩΝΗΣΗ Να αποδώσετε συνοπτικά σε μία παράγραφο 60-70 λέξεων τις απόψεις του συγγραφέα του Κειμένου 1 για την κοινωνική θέση της γυναίκας.

Μια ενδεικτική σχεδιαγραμματική αποτύπωση των θεματικών αξόνων της απάντησης

 

Ημέρα καταδίκης της βίας εναντίον των γυναικών Δεν υπάρχει στην ιστορία της ανθρωπότητας διαρκέστερη και διαστροφικότερη καθυπόταξη ανθρώπων από αυτή που υπέστησαν οι γυναίκες από τους άντρες. Αρχίζοντας από τον Αριστοτέλη αναρίθμητα ήταν τα μεγάλα πνεύματα που αρνιούνταν σε αυτές την ανθρώπινη αξία. Μέχρι τον 20ό αιώνα, με ελάχιστες εξαιρέσεις, όλες οι συζητήσεις για την ισότητα θεωρούσαν ως δεδομένο ότι αυτή δεν περιλαμβάνει τις γυναίκες		Ο συγγραφέας (με αφορμή την ημέρα κατά της βίας εναντίον των γυναικών) αναδεικνύει τη διαχρονικά και ιστορικά επιβεβαιωμένη υποτίμηση της γυναίκας από τους άντρες ακόμα και από τον κόσμο της διανόησης
Η αντίληψη ότι είναι κατώτερα πλάσματα, φτιαγμένα για να εξυπηρετήσουν την αναπαραγωγή του κόσμου των ανδρών, είχε ως συνέπεια μια τέτοια κακομεταχείριση, βία και εκμετάλλευση, που όμοιά της δεν έχει υποστεί καμία άλλη ομάδα ανθρώπων (ούτε οι μαύροι ούτε η εργατική τάξη, κανείς).		Διαπιστώνει πως αυτή η αντίληψη κατωτερότητας των γυναικών και θεώρησής τους ως αναπαραγωγικών μηχανισμών, οδήγησαν στην πρωτοφανή για ανθρώπινα πλάσματα εκμετάλλευση και βίαιη μεταχείριση
Σε πολλά μέρη του κόσμου ακόμα και σήμερα η ωμή βία εναντίον των γυναικών είναι καθημερινή πρακτική. Στις δικές μας κοινωνίες οι ωμότητες είναι παράνομες. Τα φαινόμενα, όμως, βιασμού, οικογενειακής βίας, σεξουαλικής παρενόχλησης και ποικίλων άλλων προσβολών των γυναικών κάθε άλλο παρά σπάνια είναι.		Παρά τη θεσμοθετημένη προστασία της γυναίκας, ποικίλα φαινόμενα βίας εις βάρος της σε όλο τον κόσμο είναι αμέτρητα / πολυπληθή
Ξέρω ότι οι καθιερωμένες ημέρες μνήμης δεν συγκινούν. Σήμερα, όμως, ημέρα κατά της βίας εναντίον των γυναικών, δεν μπορεί παρά να αναλογιζόμαστε με ενοχή τη μεγαλύτερη αδικία που υπήρξε από καταβολής κόσμου, να συμπονούμε τις αμέτρητες γυναίκες θύματα, και να προσπαθούμε να οραματιζόμαστε δικαιοσύνη.	…………………………………………………………

 

Β2. Προφανώς: (επι)βεβαίωση, βεβαιότητα, έμφαση. Επιβεβαιώνει / επαληθεύει εμφατικά το γεγονός ότι άντρες και γυναίκες διαφέρουν.

όμως: αντίθεση. Αντιπαραθέτει την έμφυλη στην Ανθρώπινη ταυτότητα.

δηλαδή: επεξήγηση. Διευκρινίζει, επεξηγεί τι σημαίνει ο όρος «ανθρώπινη ταυτότητα».

επειδή: αιτιολόγηση. Αιτιολογεί γιατί οι γυναίκες υφίστανται βία λόγω του φύλου τους.

ώστε: συμπέρασμα / αποτέλεσμα. Δηλώνει πού οδηγεί ο δημόσιος διάλογος περί ταυτοτήτων.

ΠΡΟΣΟΧΗ:  πρώτα επισημαίνουμε τι δηλώνουν οι λέξεις (βλ. θεωρία – συνοχής) και κατόπιν αναφέρουμε τα νοήματα που συνδέουν, δηλ. τι επεξηγεί/ επιβεβαιώνει/ αιτιολογεί/ συμπεραίνει

Β3. - α΄ πληθυντικό πρόσωπο: αναλογιζόμαστε/ συμπονούμε….= ο συγγραφέας ενσωματώνει/ εντάσσει τον εαυτό του στο σύνολο, δημιουργώντας γέφυρα επικοινωνίας με τον δέκτη, για να τονίσει το αίσθημα συλλογικής ευθύνης απέναντι στις αδικίες σε βάρος των γυναικών

- χρήση υποτακτικής έγκλισης: (να αναλογιζόμαστε, να συμπονούμε…)= φανερώνει την επιθυμία, προσδοκία, παρότρυνση του συγγραφέα να αναλογιστούμε την ευθύνη όλων μας για τη θέση των γυναικών στη σύγχρονη εποχή

- α΄ ενικό ρηματικό πρόσωπο= συναίσθηση προσωπικής ευθύνης, απογοήτευση από το άσκοπο της παγκόσμιας ημέρας

- αντίθεση:  Σήμερα, όμως…

- υπερβολή: από καταβολής κόσμου = διάρκεια φαινομένου

- αξιολογικό επίθετο υπερθετικού βαθμού: τη μεγαλύτερη= μέγεθος αδικίας

- ομοιοτέλευτο: αναλογιζόμαστε, οραματιζόμαστε…= συλλογική η ευθύνη και μακρόπνοο το όραμα της κοινωνικής δικαιοσύνης

- λέξεις συναισθηματικά φορτισμένες: ενοχή, δικαιοσύνη…

 

Γ. Συναισθηματική κατάσταση: Ο πρωταγωνιστής βιώνει άγχος, πίεση, ντροπή, εσωτερική ένταση, φόβο για την αντίδραση της συντρόφου του και αίσθημα ματαίωσης του κοινωνικού του ρόλου (ως κουβαλητή). Έχει εγκλωβιστεί στα προκαθορισμένα κοινωνικά πρότυπα για το φύλο του και καταπιέζεται από τα κυρίαρχα στερεότυπα για τον άντρα τα οποία αποτελούν την πηγή της δυστυχίας του.

 

Ενδεικτικοί κειμενικοί δείκτες

- παρομοίωση: (οι σταγόνες έσκαγαν.,.το αλεξίπτωτό τους).  Εικονοποιεί το αίσθημα ματαίωσης που βιώνει ο πρωταγωνιστής και αποτελεί προβολή της πτώσης του.

- α' ενικό πρόσωπο- εσωτερικός μονόλογος: δίνει εξομολογητικό τόνο και επιτρέπει στον πρωταγωνιστή να εκφράσει τα συναισθήματα που βιώνει.

- πολλαπλές επαναλήψεις: (τρεις βδομάδες...). Δίνει έμφαση στον χρόνο ανεργίας. «Οι αληθινοί / άντρες». Αποτελεί λεκτικό μοτίβο και καταδεικνύει την εμμονή του πρωταγωνιστή στους κοινωνικούς ρόλους των φύλων και στην επιτέλεση του ρόλου του.

- οπτικοακουστική εικόνα: «Παρασκευή απόγευμα... στην Αντριάνα». Δηλώνει τον εγκλωβισμό του πρωταγωνιστή στην κίνηση και το πρόβλημα που τον απασχολεί.

- μεταφορά: «κοντή μνήμη και ψηλά ποδάρια». Οπτικοποιεί τα κοινωνικά στερεότυπα.

- Μικροπεριοδος λόγος: «Οι αληθινοί άντρες... και τρίγωνη καρδιά». Προσθέτει ένταση, ταχύτητα και ασθματικό ρυθμό στον λόγο αναδεικνύοντας την ψυχική αναστάτωση του ήρωα. ασύνδετο σχήμα: «οι αληθινοί άντρες... πονάνε πρακτικά». Προσδίδει ένταση και αντανακλά τη συναισθηματική κατάσταση του πρωταγωνιστή.

Προσωπική ανταπόκριση= πώς κρίνετε την αντίδραση του πρωταγωνιστή;;;

ΠΡΟΣΟΧΗ

Σταχυολογούμε λάθη υποψηφίων από τις πανελλαδικές 2023

-όχι ποιητικό υποκείμενο σε πεζά κείμενα = ακολουθούμε την εκφώνηση : συναισθηματική κατάσταση πρωταγωνιστή….

- Δεν προτάσσουμε το θεματικό κέντρο/ το κύριο θέμα του κειμένου εφόσον δεν το ζητά. Απαντάμε κατ΄ευθείαν:  ο Πρωταγωνιστής νιώθει – αισθάνεται –βιώνει….άγχος, πίεση, ντροπή, εσωτερική ένταση, ματαίωση, φόβο, απογοήτευση,  είναι εγκλωβισμένος στα κοινωνικά στερεότυπα που καθορίζουν το ρόλο του άντρα κουβαλητή και αυτό πυροδοτεί αισθήματα διάψευσης , ενοχής, αδυναμίας, αυτοϋποτίμησης, προσωπικής αποτυχίας, δυστυχίας

Εν συνεχεία αναπτύσσουμε το ερμηνευτικό μας σχόλιο προσέχοντας:  ΝΑ ΑΠΑΝΤΑΜΕ ΣΕ ΑΥΤΑ ΠΟΥ  ΖΗΤΑ Η ΕΚΦΩΝΗΣΗ και δεν ξεχνάμε να διαπλέκουμε την ερμηνεία- απάντησή μας με τους κειμενικούς δείκτες. Δεν κάνουμε αναδιήγηση του κειμένου (πχ. ο ήρωας που έχει απολυθεί από την εργασία του πριν από τρεις εβδομάδες , περιπλανιέται στους δρόμους της Αθήνας αδυνατώντας να αποκαλύψει την αλήθεια στη γυναίκα του και γι αυτό προσποιείται ότι πηγαίνει στη δουλειά του κανονικά, ενώ στην πραγματικότητα…..) αλλά εμβαθύνουμε σε ερμηνευτικές / αιτιολογικές διαπιστώσεις – επισημάνσεις πχ. αδυνατεί να αποκαλύψει στη συντροφό του την αλήθεια, καθώς ο ίδιος εγκλωβισμένος σε όλα εκείνα τα έμφυλα στερεότυπα (που θέλουν τον άντρα…) .