ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ - ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2024

 

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ 2024
 ΜΕ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΕΕ
και επισημάνσεις από την βαθμολόγηση κάποιων γραπτών

  ΚΕΙΜΕΝΟ 1         Η αξία του «ταξιδεύειν»

Πολλές φορές αναρωτιόμαστε ποιο είναι το πολυτιμότερο συστατικό της ευτυχίας, η πεμπτουσία* της ζωής που αξίζει να παλέψουμε για να κατακτήσουμε, έτσι ώστε να φτάσουμε έστω κι ένα βήμα πιο κοντά στην πολυπόθητη ευδαιμονία. Αν και η ευτυχία είναι κάτι εντελώς υποκειμενικό για τον κάθε άνθρωπο, οι περισσότεροι τουλάχιστον από εμάς θα συμφωνούσαμε πως ευτυχία είναι αδιαμφισβήτητα μια ευρεία συλλογή στιγμώνꞏ στιγμών ιδιαίτερων και ξεχωριστών για τον καθένα από εμάς.

Πολύτιμες και ανεξίτηλες στη μνήμη στιγμές μπορούν να μας χαρίσουν πολλά και διαφορετικά πράγματα στη ζωή. Ένα από αυτά είναι και τα ταξίδια. Η αξία των ταξιδιών είναι από κάθε άποψη ανεκτίμητη. Κι αυτό, γιατί τα ταξίδια έχουν το μοναδικό χάρισμα να συνδυάζουν όλα αυτά τα συστατικά στοιχεία που χρειάζεται πραγματικά ο άνθρωπος προκειμένου να εξελιχθεί πνευματικά και ψυχικά, να ολοκληρωθεί και τελικά να ευτυχήσει. Πνευματικές κατακτήσεις για όσους «ορέγονται φύσει του ειδέναι»**, απεριόριστη ψυχαγωγία, αλλά και ψυχική και σωματική υγεία είναι τα οφέλη που μπορεί κανείς να αποκομίσει από ένα απλό ταξίδι.

Καλώς ή κακώς, ζούμε σε μια εποχή που η καθημερινότητα απαιτεί από εμάς μεγάλα ποσά ενέργειας και ψυχικών αποθεμάτων, προκειμένου να αντεπεξέλθουμε επιτυχώς στους ταχείς και άκρως πιεστικούς και απαιτητικούς ρυθμούς ζωής. Μέσα, λοιπόν, σ’ αυτόν τον κυκεώνα των αλλεπάλληλων υποχρεώσεων και δυσκολιών, συχνά παρασυρόμαστε από τη ρουτίνα της καθημερινότητας και λησμονούμε να προσφέρουμε στον εαυτό μας ένα πολύτιμο δώρο: στιγμές προσωπικής ηρεμίας και ικανοποίησης.

Τα ταξίδια είναι μια ευκαιρία για φυγή από την, πολλές φορές, πληκτική και αγχογόνο πραγματικότητα, αλλά και ένας τρόπος για μια καλύτερη γνωριμία με τον ίδιο σου τον εαυτό και τα «θέλω» του. Η αλλαγή παραστάσεων σε συνδυασμό με τη συσσώρευση καινούριων εμπειριών και αναμνήσεων στην παρακαταθήκη του καθενός, καθιστά τα ταξίδια τον πλέον ενδεδειγμένο τρόπο ψυχικής εκτόνωσης και αναζωογόνησης του κάθε ανθρώπου.

Ακόμη, ο συγχρωτισμός ανθρώπων ενδεχομένως διαφορετικής εθνικής προέλευσης και κουλτούρας, σε συνδυασμό με την πνευματική μέθεξη*** με τον πολιτισμό του τόπου που επισκέπτεται κανείς, συμβάλλουν στην ευρύτερη μόρφωση του ανθρώπου, τη διεύρυνση των πνευματικών του οριζόντων, καθώς και τη γνώση και υιοθέτηση νέων τρόπων ζωής και σκέψης.

Επιπλέον, μέσα από τη διάδοση και ανταλλαγή ιδεών που παρέχουν τα ταξίδια, μπορεί να επιτευχθεί μια γόνιμη και υγιής επικοινωνία και γνωριμία διαφορετικών λαών. Το τελευταίο μπορεί να αποτελέσει σπουδαίο επίτευγμα στην προσπάθεια της ανθρωπότητας για την άρση των εθνικιστικών προκαταλήψεων, τον περιορισμό του ρατσισμού και την επικράτηση της διακρατικής ειρήνης και συνεργασίας.

Συμπερασματικά, διαφαίνεται πως τα ταξίδια δεν είναι κάτι απλό… Στην πραγματικότητα, αυτές οι μικρές αποδράσεις από την καθημερινότητα κρύβουν πολλά περισσότερα. Είναι μία από τις λίγες μορφές πραγματικής ψυχαγωγίας, που συνδυάζει με τον ωραιότερο δυνατό τρόπο τη γνώση με τη διασκέδαση και που αποτελεί μια αστείρευτη πηγή πολύτιμων και αξέχαστων αναμνήσεων και εμπειριών.

* πεμπτουσία: ουσιωδέστερο περιεχόμενο ** «ορέγονται φύσει του ειδέναι»: φράση του Αριστοτέλη που δηλώνει την επιθυμία του ανθρώπου να μαθαίνει *** μέθεξη: συμμετοχή, επικοινωνία, επαφή

[Κείμενο της Ηλέκτρας Χατζηδημητρίου, από το διαδίκτυο 12-08-2016, ελαφρώς διασκευασμένο για τις ανάγκες της εξέτασης].

 

ΚΕΙΜΕΝΟ 2  ΑΝΩ ΑΙΓΥΠΤΟΣ

Τρένο. Μπαίνουμε στην Άνω Αίγυπτο. Απέναντι τα βουνά λάμπουν γυμνά, τριανταφυλλένια, έρημα. Κοντά μας, δίπλα στο νερό, η πράσινη γραμμή της κατοικούμενης γης. […]

Φτάσαμε στις Θήβες, στη Μεγάλη Διόσπολη, στην Εκατοντάπυλο του Ομήρου, στην τεράστια πρωτεύουσα των Φαραώ. Σήμερα είναι ένα μικρό χωριό που ζει από τους χιλιάδες περιηγητές που έρχουνται με τα βαπόρια και με τα τρένα. […] Πηγαίνω πρωί πρωί στους ναούς του Λούξορ και του Καρνάκ. […] Τα ανάγλυφα, γιγάντια, παριστάνουν το Φαραώ να τανύζει* το τόξο, τους αιχμαλώτους δεμένους από το λαιμό να σηκώνουν τα χέρια, τους θεούς να επιφοιτούν απάνου στις βασίλισσες και να δημιουργούν μαζί τους το διάδοχο. Αποπάνου τα ιερογλυφικά υμνούν τη μυστική αυτή ένωση. […]

Συλλογίζουμαι στις τελευταίες πια μεγάλες δυναστείες, όταν επετράπη στους ξένους να επισκέπτουνται ανενόχλητοι την Αίγυπτο. Τι καταπληχτικό θέαμα θ’ απλώθηκε μπροστά στα αφελή, νηφάλια μάτια των Ελλήνων! Αυτοί που ανατράφηκαν σε μικρές πολιτείες και που δούλευαν χαρούμενοι και περιόριζαν σε έναν ελάχιστο υλικό χώρο όλο το πνέμα‒αντίκρισαν ξαφνικά τους τερατόμορφους θεούς και τις γιγάντιες κολόνες και τις ανθρώπινες μάζες που δούλευαν σκλάβες χωρίς ανταρσία και μάχουνταν, σωριάζοντας όγκο πάνου σε όγκο, να συλλάβουν το πνέμα. […]

Όλη αυτή η δυτική όχθη ήταν αφιερωμένη στο θάνατο. Έσκαβαν τους βράχους βαθιά και παράχωναν τη μούμια‒όπως παραχώνουμε το σπόρο το σιτάρι. Για να φυτρώσει και ν’ αναστηθεί. Και τώρα, σκάβοντας, τις ανακαλύπτουμε τυλιμένες στις φασκιές τους, με σταυρό τα χέρια επί χιλιάδες χρόνια, να περιμένουν. Βασιλιάδες και δούλοι, άγιοι και φονιάδες, ιερείς και χορεύτριες, περιμένουν την ψυχή τους.

 * τανύζω: τεντώνω  [Νίκος Καζαντζάκης, Ταξιδεύοντας, εκδ. Καζαντζάκη, Αθήνα, σσ. 54-56]. Έχει διατηρηθεί η γλωσσική ιδιοτυπία του κειμένου.

 

 

ΚΕΙΜΕΝΟ 3    Το ταξίδι

Μου σφίγγει ο καημός σα θηλιά το λαιμό

και μες στην καρδιά με δαγκώνει σα φίδι.

Παράξενο θέλω ν’ αρχίσω ταξίδι,

                 χωρίς, μα χωρίς τελειωμό.

 

Το δρόμο μου αργά να τραβώ, να τραβώ,

αλλά πουθενά και ποτέ να μη στέκω,

ψυχή να μη βρίσκω, ή πάντα να μπλέκω

                   με κόσμο τυφλό και βουβό.

 

Να νιώθω τριγύρω πλατιά ερημιά,

κλεισμένα τα σπίτια, τα τζάκια σβησμένα,

ψηλά να μη φέγγει αστέρι κανένα,

                   και κάτου γυναίκα καμιά.

 

Ε! ίσως σε τέτοιο ταξίδι αν βρεθώ,

ατέλειωτο, έρμο, σ’ άγνωστη χώρα,

δε θα ’χω περίσσια λαχτάρα σαν τώρα,

                 αγάπη, από σε να χαθώ!

[Κωστής Παλαμάς, από τη συλλογή: Τα 100 καλύτερα ελληνικά ποιήματα, εκδ. Γλάρος, σ. 69].

 

Θέματα

Α1. Να αποδώσετε συνοπτικά σε μία παράγραφο 60-70 λέξεων τα οφέλη του «ταξιδεύειν» σε ατομικό επίπεδο, όπως παρουσιάζονται στο απόσπασμα του Κειμένου 1: «Πολύτιμες και ανεξίτηλες…νέων τρόπων ζωής και σκέψης». Μονάδες 20

Θέμα Β Β1. Να γράψετε στο τετράδιό σας δίπλα στον αριθμό της Στήλης Α το γράμμα από τη Στήλη Β που αντιστοιχεί στην ορθή απάντηση, με βάση το περιεχόμενο του Κειμένου 1 (χωρίς αναφορά σε χωρία του κειμένου):

Στήλη Α                                                                                                                         Στήλη Β

1. Στην πρώτη παράγραφο υποστηρίζεται ότι		α. η ευτυχία καθορίζεται με αντικειμενικά  κριτήρια.
		β. η ευτυχία είναι κάτι το  υποκειμενικό.
		γ. η ευτυχία είναι εύκολο να επιτευχθεί.
2. Στη δεύτερη παράγραφο υποστηρίζεται η άποψη ότι τα ταξίδια	α. δεν συνδέονται με την ευτυχία.
	β. αφήνουν σημαντικό αποτύπωμα στη μνήμη.
	γ. δεν βοηθούν στην ολοκλήρωση του ανθρώπου.
3. Στην τρίτη παράγραφο αναδεικνύεται	α. ο απαιτητικός χαρακτήρας των σύγχρονων συνθηκών ζωής.
	β. η εύκολη διαβίωση των ανθρώπων.
	γ. η απουσία δυσκολιών και εμποδίων της  σύγχρονης ζωής.
4. Στην πέμπτη παράγραφο υποστηρίζεται ότι τα ταξίδια	α. είναι ευκαιρία αλληλεπίδρασης των  ανθρώπων.
	β. δεν σχετίζονται με τον πολιτισμό του τόπου.
	γ. αμβλύνουν τους πνευματικούς ορίζοντες.
5. Στην έβδομη παράγραφο συμπεραίνεται ότι τα ταξίδια	α. είναι κάτι απλό.
	β. δεν συνδέονται με την καθημερινότητα.
	γ. συνδυάζουν τη γνώση με τη διασκέδαση.

Μονάδες 15

Β2. α. Ποια είναι η πρόθεση της συντάκτριας στη δεύτερη παράγραφο του Κειμένου 1 «Πολύτιμες…ένα απλό ταξίδι» (μονάδες 2) και πώς ο τρόπος με τον οποίο την αναπτύσσει, εξυπηρετεί την πρόθεσή της αυτή; (μονάδες 3)

β. έτσι ώστε (1η παράγραφος), Αν και (1η παράγραφος), ή (3η παράγραφος), καθώς και (5η παράγραφος), Συμπερασματικά (7η παράγραφος). Να εξηγήσετε τι δηλώνουν οι παραπάνω διαρθρωτικές λέξεις (μονάδες 5).                                                                                                                                                                          Μονάδες 10

 

Β3. Βασικό γνώρισμα του Κειμένου 2 είναι ο βιωματικός του χαρακτήρας. Να αναφέρετε δύο (2) χαρακτηριστικά που επιβεβαιώνουν αυτό τον χαρακτηρισμό (μονάδες 4) και να αιτιολογήσετε τις επιλογές σας (μονάδες 4) παραθέτοντας και τα αντίστοιχα χωρία (μονάδες 2).                                                                                                 Μονάδες 10

 Γ1. Πώς λειτουργεί το ταξίδι, κατά τη γνώμη σας, για το ποιητικό υποκείμενο στο Κείμενο 3; Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας αξιοποιώντας τρεις (3) διαφορετικούς κειμενικούς δείκτες. Πώς θα αντιδρούσατε εσείς, αν βρισκόσαστε σε ανάλογη συναισθηματική κατάσταση; (150-200 λέξεις)                                            Μονάδες 15

 

Δ. Στο Κείμενο 1 διατυπώνεται η θέση ότι τα ταξίδια αποτελούν «τον πλέον ενδεδειγμένο τρόπο ψυχικής εκτόνωσης και αναζωογόνησης του κάθε ανθρώπου». α) Συμφωνείτε ή διαφωνείτε με την παραπάνω θέση της συντάκτριας και γιατί; β) Εσείς, ποιους τρόπους επιλέγετε, για να αναζητήσετε την προσωπική σας ηρεμία και ισορροπία και για ποιους λόγους κάνετε αυτές τις επιλογές; Αξιοποιώντας δημιουργικά τα Κείμενα 1 και 2 να παρουσιάσετε τις απόψεις σας σε άρθρο 350-400 λέξεων, που θα δημοσιευτεί στην ιστοσελίδα του σχολείου σας.                                                                           Μονάδες 30

 

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α1. ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ

- ανεκτίμητες εμπειρίες και αναμνήσεις (θεματική περίοδος, 1 μον.)

- γνώσεις, μόρφωση, αυτογνωσία (γνωστικά-πνευματικά οφέλη, 2 μον.)

- γαλήνη-ευχαρίστηση, σωματική ευεξία, ευτυχία (ψυχικά-σωματικά-συναισθηματικά οφέλη, 2 μον.)

- αντιμετώπιση πλήξης και άγχους της καθημερινότητας (2 μον.)

- διεύρυνση σκέψης και αλλαγή τρόπου ζωής και νοοτροπίας (λόγω της αλληλεπίδρασης ανθρώπων και πολιτισμών, 2 μον.)

ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙ9ΣΗ

- προσωπική ανάπτυξη (ανεκτίμητες εμπειρίες και αναμνήσεις, σωματική ευεξία, γνώσεις, μόρφωση, αυτογνωσία), 3 μονάδες

- ψυχικά-συναισθηματικά οφέλη γαλήνη-ευχαρίστηση, αντιμετώπιση πλήξης και άγχους της καθημερινότητας, ευτυχία), 3 μονάδες

- διεύρυνση σκέψης και αλλαγή τρόπου ζωής και νοοτροπίας (λόγω της αλληλεπίδρασης ανθρώπων και πολιτισμών, 3 μονάδες)

ΜΙΑ ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ: Οι πολύτιμες και αξιομνημόνευτες εμπειρίες και αναμνήσεις από τα ταξίδια συμβάλλουν στην ευτυχία,  στην ψυχοπνευματική εξέλιξη,  στη μόρφωση και ολοκλήρωση του ανθρώπου.  Τα ταξίδια ,επιπλέον, ευεργετούν το σώμα και την ψυχή του, ικανοποιούν την φιλομάθεια και την ανάγκη για ψυχαγωγία , προσφέροντας ευεξία, αποφόρτιση,   φυγή από την εξουθενωτικά απαιτητική και πληκτική καθημερινότητα.  Τέλος, μέσω της επαφής και αλληλεπίδρασης με διαφορετικούς πολιτισμούς, που γνωρίζει ο άνθρωπος ταξιδεύοντας, διευρύνουν τους ορίζοντές του και ανανεώνουν τον τρόπο σκέψης και ζωής του (77 λέξεις)

 

Β2 α α) Πρόθεση να αποδείξει και να πείσει σχετικά με την ιδιαίτερη σημασία των ταξιδιών για τον άνθρωπο ή να παρουσιάσει/επισημάνει/τονίσει τους λόγους για τους οποίους τα ταξίδια είναι σημαντικά για τον άνθρωπο (μονάδες 2)

ΤΡΟΠΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ (ΠΡΟΣΟΧΗ και όχι τρόπος πειθούς) Προκειμένου να αποδείξει τη θέση της, χρησιμοποιεί αιτιολόγηση, αναφέροντας ότι τα ταξίδια έχουν ανεκτίμητη αξία, επειδή οδηγούν τον άνθρωπο στη σωματική ευεξία, στην ψυχοπνευματική ολοκλήρωση και ευτυχία (απαραίτητη η σύνδεση με το κείμενο: «κι αυτό, γιατί... ένα από ταξίδι») (μονάδες 3)

Β. έτσι ώστε: αποτέλεσμα συμπέρασμα

αν και εναντίωση (όχι αντίθεση

ή: διάζευξη

καθώς και: προσθήκη

συμπερασματικά: συμπέρασμα/αποτέλεσμα.

Οι μαθητές/μαθήτριες μπορούν να συνδέσουν τις διαρθρωτικές λέξεις με το νόημα των προτάσεων, στις οποίες εντάσσονται, εξηγώντας έτσι τη σημασία τους. Δεν αφαιρούμε όμως μονάδες, αν δεν το κάνουν.

ΚΑΠΟΙΕΣ ΟΧΙ ΕΥΣΤΟΧΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ για τις προθέσεις  της συντάκτριας:

1] να ενημερώσει, να πληροφορήσει για τα πλεονεκτήματα των ταξιδιών

2] να ευαισθητοποιήσει σχετικά με την αξία των ταξιδιών

3] να παρακινήσει τους αναγνώστες να ταξιδεύουν

4] να αναδείξει - να τονίσει (τα πλεονεκτήματα των ταξιδιών) –

5] να εξηγήσει γιατί τα ταξίδια έχουν ανεκτίμητη αξία

 

Β3 . ΒΙΩΜΑΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ

- προσωπικός/ υποκειμενικός τόνος

- αποτύπωση προσωπικών εμπειριών

- στοχαστικός λόγος: έκφραση προσωπικών σκέψεων και συναισθημάτων

- διατύπωση ταξιδιωτικών εντυπώσεων - σχόλια

Τα παραπάνω υπηρετούνται από: α' ενικό πρόσωπο (πηγαίνω, συλλογίζουμαι, μου), α' πληθυντικό πρόσωπο (μπαίνουμε, φτάσαμε, μας), εικόνες (παριστάνουν το Φαραώ να τανύζει το τόξο, τους αιχμάλωτους... το διάδοχο), στοιχεία περιγραφής (απέναντι τα βουνά λάμπουν γυμνά) και αφήγησης (μπαίνουμε στην Άνω Αίγυπτο, φτάσαμε στις Θήβες) των βιωμένων εμπειριών, παρατακτικό-μικροπερίοδο λόγο (1η παράγραφος), χρήση ιστορικού ενεστώτα (μπαίνουμε, πηγαίνω), επιφωνηματική πρόταση με θαυμαστικό (Τι καταπληκτικό θέαμα ... Ελλήνων!), μεταφορικό-συνυποδηλωτικό λόγο (όπως παραχώνουμε το σπόρο το σιτάρι, για να φυτρώσει και ν' αναστηθεί), αντιθέσεις (βασιλιάδες και δούλοι, άγιοι και φονιάδες, ιερείς και χορεύτριες), ασύνδετο σχήμα (Φτάσαμε στις Θήβες, ... των Φαραώ).

 (4 + 4 + 2 = 10 μονάδες

(ΣΣ: Ιστορικός ή δραματικός ενεστώτας· δηλώνει κάτι που έγινε στο παρελθόν και χρησιμοποιείται αντί αορίστου στις διηγήσεις, για να προσδώσει ζωηρότητα και παραστατικότητα στον λόγο, καθώς παρουσιάζει τα γεγονότα του παρελθόντος ως διαδραματιζόμενα στο παρόν)

ΛΑΘΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ στο ερώτημα για την βιωματικότητα: εκτός θέματος οι υφολογικές επισημάνσεις τύπου «ΖΑΠ». Για παράδειγμα: κάποιοι εντόπισαν ορθά τις εικόνες ως στοιχείο βιωματικότητας, όμως δεν αιτιολόγησαν ορθά την επιλογή τους, καθώς ανέφεραν ότι οι εικόνες κεντρίζουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Στην ερώτηση δεν ενδιαφέρει η πρόσληψη του κειμένου από τον αναγνώστη, αλλά το πώς οι εικόνες προσδίδουν τον βιωματικό χαρακτήρα στο κείμενο, δηλαδή αφορούν τον συγγραφέα

 

Γ1. Το ταξίδι για το ποιητικό υποκείμενο λειτουργεί ως μέσο απόδρασης / διαφυγής / σωτηρίας / απομάκρυνσης από μια οδυνηρή και δυσβάστακτη συναισθηματική κατάσταση (ματαίωση / διάψευση προσδοκιών) χωρίς αυτή απαραίτητα να συνδέεται με ερωτική απογοήτευση.

Πρόκειται για ένα ποθητό ταξίδι μοναξιάς και απελπισίας, απομόνωσης αλλά και διαρκούς κίνησης, ενδεχομένως για ένα ατέρμονο ταξίδι αυτογνωσίας, σε έρημους τόπους, χωρίς οπτική και συναισθηματική επαφή

Ενδεικτικοί κειμενικοί δείκτες

- παρομοιώσεις: σα θηλιά, σα φίδι (ανάγκη φυγής)

- μεταφορές: στην καρδιά με δαγκώνει, κόσμο τυφλό και βουβό

- επανάληψη/επαναφορά: να τραβώ, να τραβώ | χωρίς, μα χωρίς τελειωμό

- α' ενικό πρόσωπο

- β' ενικό πρόσωπο: από σε (απεύθυνση)

- εικόνες: πλατιά ερημιά, κλεισμένα τα σπίτια...

ασύνδετο σχήμα: «πλατιά ερημιά, κλεισμένα τα σπίτια, τα τζάκια σβησμένα... ατέλειωτο, έρμο»

• χρήση υποτακτικής (καταφατικής και αποφατικής), για να δηλώσει επιθυμία (θέλω ν' αρχίσω ταξίδι, να τραβώ, να μη στέκω, να μη βρίσκω, να μπλέκω, να νιώθω)

- χρήση συμβόλων (ταξίδι, δρόμος, σπίτια, τζάκια, αστέρι)

- σημεία στίξης (θαυμαστικό)

- επιφώνημα (Ε!)

- ιδιωματικοί τύποι (συλλογίζουμαι, πνέμα Β 3

Κειμενικοί δείκτες θεωρούνται και οι δείκτες περιεχομένου.

ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ ΣΤΑ ΓΡΑΠΤΑ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ:

- απροσεξία κατά την ανάγνωση, κατανόηση των ερωτημάτων, τα οποία ήταν

Α) Πώς λειτουργεί το ταξίδι, κατά τη γνώμη σας, για το ποιητικό υποκείμενο + 3 κειμενικοί δείκτες

ΕΔΩ πολλές απαντήσεις δόθηκαν βιαστικά, καθώς οι υποψήφιοι έδιναν μια πολύ αποσπασματική και ελλιπή απάντηση για το πώς λειτουργεί το ταξίδι και έσπευδαν κατ΄ ευθείαν να απαριθμήσουν τους δείκτες

Β) σε ανάλογη συναισθηματική κατάσταση, πώς θα αντιδρούσε ο μαθητής

Σε αυτά τα ερωτήματα δίνω σαφή και ευδιάκριτη απάντηση , πχ. «φυγή, απόδραση, λύτρωση…». Προσδιορίζω ποια θα μπορούσε να είναι η συναισθηματική κατάσταση, για να προσδιοριστεί και ο λόγος / η πιεστική ανάγκη φυγής μέσα από το ταξίδι / αποφεύγω ακραίες και αυθαίρετες ερμηνείες που δεν «πατάνε» καθόλου στο κείμενο, «επώδυνη συναισθηματική κατάσταση, απογοήτευση, πικρία…».

Εννοείται πως ούτε εδώ χωρούν οι υφολογικές επισημάνσεις τύπου ΖΑΠ… συνηθισμένα λάθη φέτος: πχ. με το α΄ρηματικό πρόσωπο το ύφος γίνεται οικείο…., πχ. η παρομοίωση «σα θηλιά στο λαιμό» προσδίδει αμεσότητα παραστατικότητα… ΟΧΙ…ΟΧΙ… στο λογοτεχνικό κείμενο οι δείκτες έχουν κατεξοχήν ερμηνευτικό ρόλο

Γ) Η απομακρυσμένη επανάληψη της λέξης «ταξίδι» όχι σοβαρός κειμενικός δείκτης

Δ) Οι κειμενικές αναφορές ΠΡΕΠΕΙ να είναι σαφείς και στοχευμένες. Επίσης, να μην παρατίθενται χωρία με αποσιωπητικά (από....έως).

ΛΑΘΟΣ υποψηφίων φέτος στην προσωπική ανταπόκριση:  Κάποιοι διατύπωσαν την προσωπική τους άποψη για τα ταξίδια και τα οφέλη τους!!!

 

Δ. χαρακτηριστικά κειμενικού είδους (άρθρο): απαιτείται τίτλος, στον πρόλογο καλή θα ήταν μια επίκαιρη αφόρμηση / αναφορά, ο λόγος να είναι προσωπικός εφόσον το κείμενο θα περιέχει προσωπική γνώμη (συμφωνία / διαφωνία με τη θέση της συντάκτριας, καθώς και τρόποι αναζήτησης της προσωπικής ηρεμίας και αιτιολόγηση των προσωπικών αυτών επιλογών, οπότε προκρίνεται η χρήση του α΄ενικού προσώπου).

Α΄ ερώτημα

ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΜΕ ΘΕΣΗ ΣΥΝΤΑΚΤΡΙΑΣ ότι τα ταξίδια αποτελούν τον πλέον ενδεδειγμένο τρόπο ψυχικής εκτόνωσης και αναζωογόνησης του κάθε ανθρώπου

Τα ταξίδια προσφέρουν στον άνθρωπο: 

ψυχαγωγία,  αγαλλίαση, ευεξία, γαλήνη

αξέχαστες  αναμνήσεις

παιδεία, ευρύτερη πνευματική καλλιέργεια, μόρφωση, πνευματικές και ψυχικές απολαύσεις/ τέρψη

φυγή από την κουραστική / απαιτητική καθημερινότητα, αλλαγή παραστάσεων

νέες εμπειρίες και νέα βιώματα

αυτογνωσία μέσα από την γνωριμία με άλλους ανθρώπους , διαφορετικές νοοτροπίες

(διαπολιτισμικές επαφές,  γνωριμία με άλλους λαούς και πολιτισμούς

εξάλειψη των στερεοτύπων, ανεκτικότητα, διεύρυνση πνευματικών οριζόντων)

ΔΙΑΦΩΝΙΑ: τα ταξίδια δεν συνιστούν τον προσφορότερο /  μοναδικό τρόπο ψυχικής εκτόνωσης και αναζωογόνησης,

Επειδή:

- η οικονομική δυσχέρεια καθιστά αδύνατη την πραγματοποίησή τους

- η φυγή από την καθημερινότητα δεν λύνει , πάντα και κατ΄ανάγκη, τα προβλήματα, απλώς αναβάλλει την αντιμετώπισή τους

- ο άνθρωπος μπορεί να αναζωογονηθεί πνευματικά και ψυχικά μέσω της εσωτερικής αναζήτησης (χωρίς να έχει ανάγκη την μετακίνηση).

Β΄ζητούμενο

θέατρο/κινηματογράφος τέχνες (μουσική, ζωγραφική, κ.λπ.)

βιβλίο-ανάγνωση αθλητισμός

διαδίκτυο                                                       

ψυχανάλυση                                                                                                                             επαφή με τη φύση

εθελοντισμός

φιλικές συναναστροφές/ επικοινωνία –

αλληλεπίδραση με οικεία – φιλικά πρόσωπα

ΟΛΕΣ ΟΙ  ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΗΡΕΜΙΑΣ

2-3 αιτιολογημένες θέσεις για κάθε ζητούμενο αρκούν

 

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ που προκύπτουν από την διόρθωση

- χρήσιμη θα ήταν η αφόρμηση από το κείμενο ή την επικαιρότητα

- παίρνω θέση, αφού το ζητά το θέμα: συμφωνώ ή διαφωνώ;

Είναι τα ταξίδια ο πλέον ενδεδειγμένος τρόπος ψυχικής εκτόνωσης και αναζωογόνησης του κάθε ανθρώπου; ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΕΠΡΕΠΕ να απαντήσω και ΟΧΙ να απαριθμώ ασύνδετα τα οφέλη του ταξιδιού. Σημασία δεν έχει μόνο το τι γράφω αλλά και πώς το γράφω/ το συνδέω με το ζητούμενο του θέματος. Αν θέλαμε να είμαστε και πιο ακριβείς, θα έπρεπε να εστιάσουμε στα ψυχικά οφέλη, όπως άλλωστε ζητούσε η θέση που δόθηκε.

- δεν φοβάμαι να διαφωνήσω…έχει και η διαφωνία την αξία της

- μετάβαση στο β΄ζητούμενο: τα ταξίδια δεν είναι ο μόνος τρόπος για την ψυχική ηρεμία ….

ΕΔΩ το ερώτημα ζητούσε τους τρόπους αναζήτησης της προσωπικής ηρεμίας και ισορροπίας από τον υποψήφιο και τους λόγους αυτών των επιλογών =  ΕΔΩ Η ΑΣΤΟΧΙΑ που οδήγησε πολλούς και σε έξοδο από το νοηματικό πλαίσιο του περιεχομένου ήταν α) η γ΄πρόσωπη απαρίθμηση  εναλλακτικών τρόπων ψυχικής ηρεμίας και ισορροπίας – δηλαδή έλειπε εντελώς η προσωπική τοποθέτηση, β) η σύγχυση του θέματος με προτάσεις για δημιουργική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου. Οι υποψήφιοι παγιδεύτηκαν στη φόρμα του άρθρου που τυπικά επιτάσσει την απρόσωπη, τυπική γ΄πρόσωπη διατύπωση, κάτι που πλέον θεωρείται παρωχημένη προσέγγιση…