Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΩΝ ΝΕΩΝ

 ΚΕΙΜΕΝΟ  1^ο   Six-seven

     Όσοι έχουν μικρά παιδιά θα το καταλάβουν αμέσως. Υπάρχει μια στιγμή που - σου πετάνε μια λέξη που έχει μεγάλη σημασία για εκείνα και εσύ μένεις παγωτό. Εμένα μου το είπε ο Ερμής πριν από λίγους μήνες. «Six-seven». Το ξεστόμισε με ύφος ανθρώπου που αναφέρεται σε κάτι αυτονόητο, σχεδόν ντροπιαστικό να εξηγηθεί. Σαν να μιλούσε για τον ουρανό: υπάρχει, τι άλλο θες;

     Ρώτησα: «Τι σημαίνει;». Λάθος. Μεγάλο λάθος. Το six-seven δεν σημαίνει με τον τρόπο που σημαίνουν οι λέξεις που η γενιά μου καταλαβαίνει. Δεν ορίζει, δεν περιγράφει, δεν διεκδικεί λεξιλογική σοβαρότητα. Κυκλοφορεί. Ανήκει. Αναγνωρίζεται.

       Το six-seven γεννήθηκε από μια φωνητική παρανόηση, ένα μικρό γλωσσικό ατύχημα. Κάποιος άκουσε κάτι, κάποιος άλλος το επανέλαβε, και ύστερα το λάθος μπήκε σε τροχιά. Στην αρχή ήταν αστείο. Μετά έγινε αναφορά. Μετά κώδικας. Σήμερα λειτουργεί σαν μυστική χειραψία. Το λες για να δείξεις ότι είσαι «μέσα».

         Τι σημαίνει λοιπόν; Σημαίνει είμαι εδώ, μαζί σας. Σημαίνει ξέρω. Σημαίνει παίζω στον ίδιο ρυθμό. Γλώσσα που επικοινωνεί πέραν του νοήματος. Ποια είναι η πληροφορία; Καμία. To six-seven μεταφέρει συγχρονισμό. Απευθύνεται στο ένστικτο, όχι στο μυαλό. Είναι μια λέξη-νεύμα, ένα σινιάλο αναγνώρισης,

      Εδώ βρίσκεται και το χάσμα των γενεών. Τα νέα παιδιά κολλάνε με λέξεις που ουσιαστικά δεν υπάρχουν, χωρίς να τα απασχολεί καθόλου η ανυπαρξία τους. Γιατί αυτό που τα ενδιαφέρει δεν είναι η διάρκεια αλλά η ένταση. Η γλώσσα παύει να είναι αποθήκη νοημάτων, είναι πεδίο ταχύτητας. Το six-seven είναι συμπιεσμένο νόημα. Ενα zip αρχείο από βίντεο, σχόλια, ειρωνεία, μετα-ειρωνεία, επανάληψη. Οποιος το ακούει εκτός δικτύου νιώθει αμέσως μειονεκτικά. Κάτι του λείπει, και αυτή η έλλειψη είναι μέρος του παιχνιδιού,

       Κάπου εκεί έρχεται η είδηση. Το Dictionary.com το ανακηρύσσει «λέξη της χρονιάς». Εδώ γελάς και μαζί ανατριχιάζεις. Γιατί το six-seven υπάρχει όσο δεν το καρφιτσώνεις στον πίνακα. Αν αρχίζεις και το ερμηνεύεις, ξεθωριάζει. Αν το ορίσεις, πάει, πέθανε.

       Για τον Ερμή, είναι απλώς ένας κωδικός της καθημερινότητας. Για εμένα είναι μια ένδειξη ότι η γλώσσα προχωρά με τυχαιότητες, με λάθη, με glitches που αποδεικνύονται δημιουργικά.

          Η λέξη της χρονιάς δεν είναι λέξη. Είναι ένα «περίπου». Ανάμεσα στο έξι και στο επτά, μια γενιά μιλά ήδη πιο γρήγορα απ' όσο προλαβαίνουμε να την ακούσουμε.

Και όταν, με αναπόφευκτη καθυστέρηση, ρωτάω «Αγόρι μου, τι σημαίνει αυτό;», το παιδί έχει ήδη μετακομίσει σε μια άλλη ταχύτητα νοήματος και μου έχει αφήσει το six seven ως υπενθύμιση ότι η γλώσσα δεν με περιμένει, πετάει μπροστά.

Του Αλέξη Σταμάτη, ΤΟ ΒΗΜΑ, 28.12.2025

 

ΚΕΙΜΕΝΟ  2^ο

Από τα greeklish στα engreek και στο «τσάι»: Η νέα γλώσσα των social media

          Ο νέος γλωσσικός κόσμος των ψηφιακών ιθαγενών. H slang των κοινωνικών δικτύων, οι συντομογραφίες, τα engreek κι ένα τσάι που δεν είναι τσάι.

 

        Κάθε νέα γενιά επαναστατεί με τον δικό της τρόπο, επιδιώκοντας να διαχωρίσει συνειδητά τη θέση της από τον κόσμο και τη γλώσσα των μεγάλων. Και η νεανική αργκό είναι μια μορφή κοινωνικής συμπεριφοράς», αναφέρει στο ΒΗΜΑ ο Χριστόφορος Χαραλαμπάκης, Ομότιμος Καθηγητής Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

      Από το λαγκάρω μέχρι το φλεξάρω, η Gen-Z έχει δημιουργήσει μια νέα γλώσσα που κυριαρχεί στα κοινωνικά δίκτυα, με το Tik Tok να διατηρεί την πρωτοκαθεδρία.

        «Ο γλωσσικός κώδικας των νέων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελεί το νεανικό ιδίωμα της ψηφιακής μας εποχής, το οποίο χαρακτηρίζεται από γλωσσικούς νεωτερισμούς και δάνεια», σημειώνει στο ΒΗΜΑ η Αγγελική Αλβανούδη, Κοινωνιογλωσσολόγος στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

     Στη γλώσσα των σημερινών νέων υπάρχουν πολλά υβριδικά γλωσσικά ιδιώματα, σε μεγάλο βαθμό επηρεασμένα από τη «ζωή» στο διαδικτυακό σύμπαν, δηλωτικά των ενδιαφερόντων τους.

  «H slang είναι δείκτης ταυτότητας. Συσπειρώνει την ομάδα η οποία έχει κοινά χαρακτηριστικά και αποκλείει άτομα μεγαλύτερης ηλικίας από αυτή. Πολλές από τις λέξεις slang σχετίζονται με τα ενδιαφέροντα των παιδιών, όπως η ποπ κουλτούρα και τα video games, αλλά και με τις κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις εντός και εκτός της χώρας.

 

H (νέα) slang των social media

         Μια πολυφωνική, συμβολική γλώσσα, ένας κρυπτικός τρόπος επικοινωνίας, που δύσκολα αποκωδικοποιείται, υπηρετώντας τον πρωταρχικό σκοπό του. «Πρόκειται για μια κοινωνιόλεκτο, η οποία θα μπορούσε να ιδωθεί και ως μια μορφή διαμαρτυρίας», επισημαίνει ο κ. Χαραλαμπάκης. Τι σημαίνει κριντζ, φλεξ, POS, μπιφ, τζετ και καριέρα;

       Αυτές είναι κάποιες από τις πιο συνηθισμένες λέξεις που χρησιμοποιούν οι νέοι, τόσο στον προφορικό, όσο και στον γραπτό λόγο συνοδεία, emoji, συντμήσεων, ορθογραφικών λαθών και απουσίας σημείων στίξεως και τόνων. Στον νέο ψηφιακό κόσμο οι γλωσσικές αποκλίσεις από τη νόρμα, τείνουν να γίνουν κανόνας. «Η γλώσσα έχει απλουστευθεί. Η προφορικότητα έχει μπει στη ζωή μας. Τα νέα παιδιά είναι η εύκολη λεία, για να τα κατηγορούμε. Η slang που χρησιμοποιούν στα κοινωνικά δίκτυα είναι μια άκρως ενδιαφέρουσα μορφή επικοινωνίας. Έχει χιούμορ, ζωντάνια, αυτοσαρκασμό και δείχνει ευστροφία πνεύματος», προσθέτει ο κ. Χαραλαμπάκης.

      Η αργκό υπήρχε και θα υπάρχει, με τη μόνη διαφορά ότι πια εξελίσσεται και διαδίδεται με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα λόγω των κοινωνικών δικτύων. Η γλώσσα παρακολουθεί και καταγράφει όσα συμβαίνουν στην κοινωνία για αυτό και στοιχεία προερχόμενα από τη νεανική slang ενσωματώνονται στο λεξιλόγιο της κοινής.

Τελικά, κινδυνεύει η ελληνική γλώσσα;

        «Οι περισσότερες λέξεις της slang χάνονται με την πάροδο του χρόνου. Η γλώσσα έχει έναν δικό της τρόπο αυτοκάθαρσης», επισημαίνει ο κ. Χαραλαμπάκης. «Κάποτε είχαμε τον φόβο των greeklish. Τώρα είναι τάση να χρησιμοποιούν τα engreek (ελληνοαγγλικά), να γράφουν αγγλικές λέξεις με ελληνικούς χαρακτήρες (πχ θενξ). Υπάρχουν λέξεις με συγκεκριμένο χρονικό όριο ζωής», προσθέτει η κα Γεωργάλου.

       Πάντως, αν ακούσετε νεαρούς/ές συναδέλφους να σας αποκαλούν μπρο ή ντελούλου μην θεωρήσετε τον τρόπο ομιλίας τους ‘φθορά’ της γλώσσας.   Πρόκειται για μια γλωσσική συμπεριφορά με κοινωνικά και ψυχολογικά αίτια από την οποία περάσαμε όλοι/ες και μας έχει επηρεάσει», αναφέρει η κα Αλβανούδη ως απάντηση σε όσους ανησυχούν για μια ενδεχόμενη απειλή που πλανάται πάνω από την ελληνική γλώσσα.

 (διαμορφωμένο κείμενο της Δέσποινας Δημά) 04.07.2024,   ΤΟ ΒΗΜΑ