FAKE NEWS

 

Πες μου ψέματα

             Το 2016 ήταν μια χρονιά-ορόσημο για τον όρο fake news. Έντυπος και ηλεκτρονικός Τύπος ανακάλυπταν τη μικρή πόλη Βέλες στη Β. Μακεδονία και τους νεαρούς που έβγαλαν χιλιάδες δολάρια δημιουργώντας και διασπείροντας ψευδείς ειδήσεις υπέρ του Τραμπ στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του. Το γεγονός στάθηκε η αφορμή τόσο για την αποκάλυψη της διάστασης ενός φαινομένου αρχαίου περίπου όσο και ο κόσμος που ενισχύθηκε από τις τεχνολογικές εξελίξεις, όσο και για τη λαίλαπα της ενημέρωσης γύρω από αυτό. Το 2019 ο όρος fake news μπήκε στο λεξικό της Οξφόρδης, ενώ ήδη από το 2018 ξεκινούσε η μεγάλη καριέρα των deep fake βίντεο, τα οποία αντικαθιστούν πειστικά την ομοιότητα ενός προσώπου μέσω ενός άλλου με μια συγκεκριμένη ψηφιακή επεξεργασία, στην οποία η τεχνητή νοημοσύνη έχει πρωταγωνιστικό ρόλο.

       (…)Λίγο αργότερα και μέχρι τις ημέρες μας, οι ερευνητές προσπαθούν να ακυρώσουν τον όρο fake news επισημαίνοντας το ασαφές του περιεχόμενο, το οποίο περιλαμβάνει από πραγματικές ειδήσεις που απλώς δεν αξίζουν την προσοχή μας μέχρι προπαγάνδα και παραπληροφόρηση που στόχο έχει να «σπείρει» αμφιβολίες και να αυξήσει τη δυσπιστία στους θεσμούς, ενώ αποτυγχάνει να αναγνωρίσει τελικώς την ποικιλομορφία της παραπληροφόρησης είτε πρόκειται για τη μορφή είτε για τα κίνητρα ή για τη διάδοση. Αντιθέτως διαπιστώνεται το ζοφερό μονοπάτι των επιπτώσεων στο οποίο έχει ήδη οδηγήσει η συνεχής χρήση του όρου, ο οποίος ασμένως υιοθετήθηκε και από παράγοντες που προωθούν ψευδείς ειδήσεις -είχε γίνει η αγαπημένη λέξη του Τραμπ- οδηγώντας σε ευρεία σύγχυση ως προς το τι συνιστά αξιόπιστη ενημέρωση, πώς ελέγχεται και ποια είναι τελικώς η αξία της.

    Η υπερβολική χρήση του όρου θεωρείται ένας σημαντικός παράγων απαξίωσης και ισχυρής αμφισβήτησης πολιτικών και πολιτικής, δημοσιογράφων και παραδοσιακών ΜΜΕ, εκ μέρους του κοινού, και της «διαταραχής» στην πρόσληψη μιας πραγματικής πληροφορίας. Σε έρευνα του University College Cork της Ιρλανδίας που δημοσιεύθηκε μόλις πριν από μερικές ημέρες (25 Οκτωβρίου 2023) επισημαίνεται ό,τι και αρκετές άλλες σχετικές έρευνες έχουν εντοπίσει τα τελευταία χρόνια: την τεράστια αύξηση των ανθρώπων που απορρίπτουν μια αληθινή είδηση ως ψευδή υποδεικνύοντας βίντεο που χαρακτηρίστηκαν εσφαλμένα ως «deepfake» σχεδόν έξι φορές πιο συχνά από ό,τι τα πραγματικά deepfakes .

       Στο μεταξύ, μεγάλη μερίδα δημοσιογράφων και Μέσων, γνωρίζοντας ότι το πιο «επιτυχημένο» προβληματικά/παραπλανητικά περιεχόμενο είναι αυτό που παίζει με τα συναισθήματα των ανθρώπων ενθαρρύνοντας συναισθήματα ανωτερότητας, θυμού ή φόβου, και επιθυμώντας να διαχωρίσουν τη θέση τους από αυτό, υιοθέτησαν μια στάση «ίσων αποστάσεων» προκειμένου να ενισχύσουν μίαν εντύπωση «αντικειμενικότητας». Μια πιο «υγιεινή» ζώνη ενημέρωσης. Απομάκρυναν έτσι, έτι περαιτέρω, κοινό σκεπτόμενων ανθρώπων που γνωρίζει καλά ότι, έτσι κι αλλιώς, μια αληθινή πληροφορία γύρω από ένα γεγονός δεν προσφέρει ιδιαίτερα σοβαρή υπηρεσία στην ενημέρωση αν δεν συνοδεύεται από το ευρύτερο πλαίσιο -ιστορικό, οικονομικό κ.λπ - που το περιβάλλει, από την ανάλυση και τον δημοσιογραφικό σχολιασμό που καμία σχέση δεν έχουν με «ίσες αποστάσεις», και στις οποίες, τις περισσότερες φορές, το κοινό «διαβάζει»: Δεν θέλω να πω τα πράγματα με το όνομά τους ή δεν θέλω να τα πω με το όνομα που εγώ θεωρώ ότι έχουν.

Σίσσυ Αλωνιστιώτου, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ,12/11/23

 

 

 

 

ΤΟ ΔΙΑΚΥΒΕΥΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

 

Μια κατάκοπη, αδύναμη πίστη

        Τι είναι η Ευρώπη για μας; Μην είναι οι πάλαι ποτέ αγροτιά επιχορηγήσει; Μην είναι τα ΕΣΠΑ; To Erasmus; Κάποια αφηρημένη αίσθηση ότι ανήκουμε στη Δύση; Οτι είμαστε οι ακρίτες και ταυτόχρονα το λίκνο του σύγχρονου ευρωπαϊκού πολιτισμού;
Νιώσαμε ποτέ πραγματικά «Ευρωπαίοι»;

Η σημερινή Ευρωπαϊκή Ενωση ξεκίνησε από ένα όνειρο συνεργασίας, αμοιβαίας προστασίας και ειρηνικής ζωής μετά τη φρίκη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, έγινε μηχανή ανάπτυξης για τις φτωχότερες χώρες, πηγή πλουτισμού για τις ήδη πλούσιες, γραφειοκρατικός λαβύρινθος, έγινε δύσκολη, αλλοπρόσαλλη, καταπιεστική, ελεγκτική, ανεπιθύμητη, αδιάφορη. Αλλά ταυτόχρονα και πεδίο ελευθερίας, ευκαιρίας, ταξιδιού, ανταλλαγής, παιδείας, σύνδεσης. (…)

Πλέον στα περισσότερα κράτη-μέλη τnς  ΕΕ, αν όχι σε όλα, η διάθεση δεν είναι καλή. Οι λαοί της Ευρώπης καταφεύγουν όλο και πιο συχνά στην ιδέα πως μόνοι τους μπορούν να τα καταφέρουν καλύτερα, μοιάζουν να πιστεύουν πως για όλα τους τα δεινά φταίνε οι «άλλοι», απομονώνονται. Κι ενώ νομίζουμε ότι αυτό είναι ένα πρωτοφανές σημείο της εποχής pas, δανείζομαιτα λόγια ενός σπουδαίου συγγραφέα: «Αν θεωρήσουμε την Ευρώπη έναν μοναδικό πνευματικό οργανισμό - δύο χιλιάδες χρόνια ενός πολιτισμού που οικοδομήθηκε από κοινού μάς δίνουν ανεπιφύλακτα αυτό το δικαίωμα - είναι αναπόφευκτο να παραδεχτούμε ότι αυτός ο οργανισμός, την παρούσα στιγμή, περνά μια σοβαρή ψυχική κρίση. Σε όλα τα έθνη, ή σχεδόν, εκδηλώνονται τα ίδια φαινόμενα μεγάλης και αιφνίδιας ευερεθιστότητας παρά τη μεγάλη ηθική κόπωση, την έλλειψη αισιοδοξίας, τη δυσπιστία που είναι έτοιμη να ξυπνήσει σε κάθε ευκαιρία και τη νευρικότητα, την καταθλιπτική διάθεση που απορρέουν από το γενικό αίσθημα ανασφάλειας. [...] Η αμοιβαία καχυποψία αποδεικνύεται απείρως ισχυρότερη από την εμπιστοσύνη». Τα γράφει ο Στέφαν Τσβάιχ, πριν από έναν αιώνα περίπου, το 1932. Εχουμε ξαναβρεθεί εδώ. Τα ευρωπαϊκά κράτη έχουν κλειστεί ξανά στον εαυτό τους, έχουν προτάξει ξανά την «εθνική κυριαρχία» τους πάνω από οτιδήποτε άλλο.

Τα αποτελέσματα δεν ήταν καλά.

(…)Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι το μόνο ευρωπαϊκό όργανο που τη σύνθεσή του αποφασίζουν άμεσα οι πολίτες της  Ευρωπαϊκής Ένωσης, μιας ένωσης που στο σημερινό παγκοσμιοποιημένο πεδίο είναι απαραίτητη απέναντι σε μια Αμερική που παραπαίει και μια Κίνα που επελαύνει. Η ψήφος μέσα στο δημοκρατικό πολίτευμα - που επίσης κινδυνεύει - είναι το μοναδικό μας πετραδάκι προς την οικοδόμηση μιας νέας εμπιστοσύνης. Και μιας νέας αντίστασης απέναντι στην απελπισία, η οποία δεν λύνει, αλλά μόνο δημιουργεί προβλήματα.

Μέσα στο γενικό κλίμα ανησυχίας, αβεβαιότητας και φόβου, διατηρώ μια κατάκοπη, αδύναμη πίστη ότι μπροστά στην πλήρη απουσία οράματος είναι πιο επιτακτικό από ποτέ να συμμετέχει κανείς στις δημοκρατικές διαδικασίες κάνοντας την πιο αυτονόητη ίσως, αλλά ταυτόχρονα επαναστατική επιλογή. Να ψηφίσει ανθρώπους που έχουν όντωs κάτι να πουν και να προσφέρουν, με πλήρη επίγνωση ότι οι αποφάσεις τους, αναπόφευκτα, θα επηρεάσουν τη ζωή μας.

Η κυρία Μυρσίνη Γκανά είναι ποιήτρια και μεταφράστρια.\ΤΟ ΒΗΜΑ, ΝΕΕΣ ΕΠΟΧΕΣ, 19/5/2024

 

 

ΝΕΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ SOCIAL MEDIA

 

Νεανική παραβατικότητα/Πώς συνδέονται τα social media με τον σχολικό εκφοβισμό;

Γιατί παρατηρείται τέτοια έξαρση νεανικής βίας; Η καθηγήτρια του τμήματος Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου και κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών Αλεξάνδρα Κορωναίου απαντά.

 

Σήμερα οι βίαιες και εγκληματικές συμπεριφορές απλώνονται σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, στις προνομιούχες συνοικίες, ακόμα και στα σχολεία των «αρίστων». Αυτές οι συμπεριφορές εκφράζουν σε γενικές γραμμές μια έντονη τάση για σχέσεις που δεν διαμορφώνονται στη βάση της ισοτιμίας, της αναγνώρισης του άλλου, του σεβασμού της ανθρώπινης ροσωπικότητας  αλλά στη βάση της δύναμης, της εξουσίας και της απόλυτης κυριαρχίας πάνω στους άλλους. Υπάρχει ένας «εκφασισμός» της κοινωνίας αλλά και δυνάμεις που αντιστέκονται σε αυτό το φαινόμενο.

— Ποιοι λόγοι θεωρείτε ότι οδηγούν σήμερα τους νέους στη βία;
Από τις σχετικές έρευνες γνωρίζουμε πως οι συμπεριφορές αυτές εμφανίζουν επαναληπτικότητα, απομόνωση του θύματος που νιώθει ότι είναι αδύναμο να υπερασπιστεί τον εαυτό του ή που στοχοποιείται για κάποιο χαρακτηριστικό του (π.χ. το βάρος, το ύψος, το χρώμα του δέρματός του, τον σεξουαλικό προσανατολισμό του ή, ακόμα, μια αναπηρία σωματική ή νοητική).

Γενικά, τέτοια φαινόμενα, τα οποία φαίνεται ότι πολλαπλασιάζονται το τελευταίο διάστημα, με βιασμούς ανηλίκων, άγριες συμπλοκές, χρήση ουσιών κ.λπ.,  δείχνουν πως το «διαφορετικό» εξακολουθεί να είναι απειλητικό για τον ψυχισμό και τα κοινωνικά στερεότυπα κάποιων.

Ο ατομοκεντρισμός της νέας εποχής παίζει, επίσης, σημαντικό ρόλο, όπως και η γενικευμένη τάση να βλέπει ο ένας τον άλλον ως «πράγμα». Η εξαντικειμενοποίηση, η εργαλειοποίηση του άλλου τον καθιστά αόρατο, σχεδόν ανύπαρκτο ως ανθρώπινο ον, ως πρόσωπο. Η ρευστή και αβέβαιη εποχή μας, εκτός από την εμπορευματοποίηση των πάντων, έχει καταφέρει να εμπορευματοποιήσει και τον ίδιο τον άνθρωπο, τις ανθρώπινες σχέσεις, τα ανθρώπινα σώματα.

— Πιστεύετε ότι τα social media, όπως για παράδειγμα το ΤikΤok, όπου ανεβαίνουν βίντεο με πράξεις βίας, συμβάλλουν στην έξαρση του φαινομένου; 
Μεγάλη τομή σε σχέση με το παρελθόν αποτελεί μια σύγχρονη μορφή εκφοβισμού που ονομάζεται κυβερνο-εκφοβισμός, διαδικτυακή παρενόχληση, διαδικτυακό bullying. Οι άγριες και απάνθρωπες μορφές αυτού του «νέου» τύπου βίας βασίζονται στη χρήση του διαδικτύου και των νέων τεχνολογιών.

Όλα αυτά τα νέα τεχνολογικά μέσα έκαναν αναμφισβήτητα πιο εύκολη των επικοινωνία και την έκφραση των ανθρώπων. Όμως, καθώς στηρίζονται στην ανωνυμία, ευνόησαν παράλληλα τη διάδοση της «αόρατης» βίας που ασκείται από ορισμένους, γεγονός που τους επιτρέπει να δρουν χωρίς να εντοπίζονται εύκολα. Αυτές οι μορφές βίας επαναλαμβάνονται με μηνύματα «αγνώστου» προελεύσεως, το περιεχόμενο των οποίων βρίθει από απειλές, ύβρεις, εκβιασμούς

Η κοινωνικοποίηση που γίνεται μέσω του διαδικτυακού κόσμου έχει αναμφισβήτητα θετικές αλλά και αρνητικές όψεις. Εδώ και χρόνια παράγονται και αναπαράγονται σε μαζική κλίμακα «παιχνίδια» στα οποία η εξόντωση ή η σωματική εκμετάλλευση του άλλου είναι ένας ανελέητος «πόλεμος» μεταξύ ατόμων ή ομάδων. Στόχος η εφήμερη ικανοποίηση του θύτη-νικητή, η αποθέωση του ισχυρού «εγώ», η επιβολή, η «άρνηση» του περίπλοκου πραγματικού κόσμου. Η πανδημία που έπληξε ολόκληρη την ανθρωπότητα είχε πολύ αρνητικές συνέπειες για πολλούς νέους, που ακόμα βιώνουν τις συνέπειές της: απομόνωση, φόβος, απόρριψη, στέρηση της κοινωνικοποίησης στο σχολείο ή στις εξωσχολικές δραστηριότητες, κατάθλιψη, άγχος, σωματοποίηση του άγχους (κεφαλαλγίες, κρίσεις πανικού κ.ά.), καθώς και αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας.

— Και ποιες είναι οι συνέπειες; 
Οι συνέπειες είναι πολλαπλές για τους νέους και τα παιδιά, σε ψυχολογικό και κοινωνικό επίπεδο: αίσθημα ντροπής, απώλεια αυτοεκτίμησης, δυσκολίες επαφής με τους άλλους, αποφυγή σύναψης κοινωνικών δεσμών, καταστροφικές ή αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές (π.χ. αυτοκτονίες) , αδυναμία αντιμετώπισης των πραγματικών κινδύνων που, ούτως ή άλλως, υπάρχουν στις κοινωνίες μας.

— Πολλοί υποστηρίζουν ότι η οικογένεια και το σχολείο συνιστούν συγχρόνως παράγοντες κινδύνου και ισχυρούς προστατευτικούς μηχανισμούς. Εσείς τι πιστεύετε;
Σε κοινωνικό επίπεδο, πάντως, είναι γεγονός πως οι υπάρχουσες δομές αποδείχτηκαν ελλιπείς και ανεπαρκείς να αντιμετωπίσουν το φαινόμενο. Κυρίως στο επίπεδο της πρόληψης. Αυτό απαιτεί γενναία παρέμβαση εκ μέρους της πολιτείας για την ευαισθητοποίηση του κοινωνικού συνόλου. Απαιτεί, επίσης, βιώσιμες δομές οι οποίες να εξακολουθούν να υπάρχουν και μετά το τέλος των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων. Να μπορούν να προσλαμβάνουν το κατάλληλα εξειδικευμένο προσωπικό, να το επιμορφώνουν και να το αξιολογούν διαρκώς.

Σε κάθε περίπτωση, αυτό που έχει μεγάλη σημασία είναι να υπάρχει χώρος διαλόγου και έκφρασης για τα θύματα. Αυτό δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην οικογένεια –η ίδια πολλές φορές είναι εστία των προβλημάτων ή και της βίας– και στο σχολείο. Το σχολείο δεν αποτελεί πανάκεια για όλα τα μεγάλα κοινωνικά προβλήματα και οι εκπαιδευτικοί δεν υπάρχουν για να επιλύουν τα πάντα. Πολύ περισσότερο, εκτός από την εξουθενωτική σωματικά και συναισθηματικά εργασία τους, να φορτώνονται ως «αποδιοπομπαίοι τράγοι» τα αδιέξοδα ενός ολόκληρου συστήματος.

Χώρος διαλόγου σημαίνει πρωτίστως «εσωτερικός» χώρος, ψυχικός χώρος για να ακουστεί το πρόβλημα και η τραυματική εμπειρία του άλλου. Αλλά και κοινωνικός χώρος όπου άνθρωποι διαφορετικών ειδικοτήτων (ψυχολόγοι, εκπαιδευτικοί, γονείς, νομικοί, γιατροί κ.ά.) μπορούν να συνομιλούν και να δημιουργούν ένα ασφαλές προστατευτικό δίχτυ για κάθε έφηβο και κάθε παιδί όπου κι αν κατοικεί: στο Μενίδι, στο Περιστέρι, στο Ψυχικό ή στην Εκάλη.Και, βέβαια, απαιτείται κατάλληλη επιμόρφωση των δημοσιογράφων και όλων εκείνων των επαγγελματιών στα μέσα ενημέρωσης που δεν χειρίζονται πάντα με τον καταλληλότερο τρόπο αυτά τα περιστατικά. Ο διαρκής βομβαρδισμός με βίαιες ειδήσεις και εικόνες οδηγεί συχνά τα θύματα και το περιβάλλον τους να βιώνουν ξανά και ξανά την τραυματική εμπειρία. Οδηγεί, επίσης, την ευρύτερη κοινωνία στην εξοικείωση με το φαινόμενο και στην αντίληψη ότι όλος ο κόσμος γύρω μας είναι απειλητικός. Αυτό δημιουργεί και εντείνει την αίσθηση ανασφάλειας και μπορεί να μετατρέψει κάποιον από ενδεχόμενο θύμα σε ενδεχόμενο θύτη. Αλλά αυτή είναι μια άλλη μεγάλη συζήτηση που  εύχομαι να την ανοίξουμε κάποτε με θάρρος και παρρησία και στην ελληνική κοινωνία.

Αλεξάνδρα Κορωναίου, καθηγήτρια του τμήματος Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου και κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών

Όταν τίποτα δεν πρέπει να πάει χαμένο

 Επιλεγμένα αποσπάσματα από αρθρο της Έρης Βαρδάκη, στο ΒΗΜΑgazino, 17/3/24

       Η φύση δεν παράγει απορρίμματα. Αυτό που θεωρείται απόβλητο από έναν οργανισμό, αποτελεί χρήσιμη πρώτη ύλη για κάποιον άλλον, με αποτέλεσμα να συνεχίζεται ο αέναος κύκλος της ζωής. Η ανακύκλωση, όσο και αν ηχεί παράξενο, αποτελεί μια πρακτική τόσο παλιά όσο και ο άνθρωπος. Μάλιστα, όπως φαίνεται, οι προϊστορικοί πρόγονοί μας την είχαν εντάξει στην καθημερινότητά τους. Για παράδειγμα, σπασμένα εργαλεία από πυριτόλιθο ή οστά ζώων αποτελούσαν την πρώτη ύλη για τη δημιουργία νέων τεχνουργημάτων. Οι αρχαιολόγοι έχουν κάνει λόγο για ανακαλύψεις που αποδεικνύουν τη χρήση ανακυκλωμένων εργαλείων ακόμα και πριν από 1.300.000 χρόνια.

        Κατά την προβιομηχανική εποχή, τώρα, υπάρχουν ενδείξεις ότι στην Ευρώπη συλλέγονταν μπρούντζος και άλλα μέταλλα και οδηγούνταν σε τήξη για συνεχή επαναχρησιμοποίηση. Η επανάχρηση του χαρτιού καταγράφτηκε για πρώτη φορά το 1031, όταν ιαπωνικά καταστήματα πωλούσαν ανακυκλωμένο χαρτί. ανακυκλωμένο χαρτί. Στη Βρετανία η σκόνη και η τέφρα από τις φωτιές ξύλου και κάρβουνου συλλέγονταν και ανακυκλώνονταν ως βασικό υλικό για την κατασκευή οικοδομικών υλικών.

     Η εκβιομηχάνιση τόνωσε τη ζήτηση για προσιτά υλικά. Εκτός από τα κουρέλια, τα λεγάμενα παλιοσίδερα ήταν περιζήτητα, καθώς η απόκτησή τους ήταν φθηνότερη από το παρθένο μετάλλευμα, ενώ η δημιουργία των σιδηροδρόμων τον 19ο αιώνα αλλά και των βιομηχανιών χάλυβα και της αυτοκινητοβιομηχανίας σης αρχές του 20ού έφεραν στο τραπέζι την έννοια της αξιοποίησης του σκραπ. Η ανακύκλωση αποτέλεσε μείζον θέμα για τις κυβερνήσεις κατά διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, οπότε οι οικονομικοί περιορισμοί και οι σημαντικές ελλείψεις υλικών κατέστησαν αναγκαία την επανάχρηση, την ίδια στιγμή που η ανακύκλωση οικιακών υλικών σήμαινε επίσης ότι περισσότεροι πόροι έμεναν διαθέσιμοι για τις πολεμικές προσπάθειες. Μάλιστα πραγματοποιήθηκαν μαζικές κυβερνητικές καμπάνιες προτρέποντας τους πολίτες να δωρίσουν μέταλλο, χαρτί, κουρέλια και καουτσούκ ως πατριωτικό καθήκον σε χώρες όπως οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Τα οφέλη της ανακύκλωσης

      Η ανακύκλωση είναι πλέον στάση ζωής. Με την ανακύκλωση εξοικονομείται ενέργεια και μειώνονται οι εκπομπές βλαβερών αερίων του θερμοκηπίου. Ανακυκλώνοντας μόνο ένα αλουμινένιο τενεκεδάκι εξοικονομείτε 90% της ενέργειας που απαιτείται για την παραγωγή ενός καινούργιου. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η ανεξέλεγκτη απόρριψη των αποβλήτων στο περιβάλλον εγκυμονεί πολλούς κινδύνους που πολλές φορές δεν γίνονται άμεσα αντιληπτοί. Απόβλητα όπως οι μπαταρίες και τα ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά είδη περιέχουν επικίνδυνες ουσίες όπως μόλυβδο, υδράργυρο, κάδμιο κ.λπ. που η διάχυσή τους στο περιβάλλον έχει επιπτώσεις στο έδαφος, στο νερό, στους οργανισμούς, ακόμη και στον άνθρωπο.

       Το πλαστικό χρειάζεται αιώνες για να αποσυντεθεί. Ενδεικτικά μόνο πρέπει να γνωρίζουμε ότι ένα μπουκάλι χρειάζεται πέντε αιώνες για να αποσυντεθεί, ένας αναπτήρας 100 χρόνια, ενώ μια πλαστική σακούλα 55. Άλλωστε, η παρουσία του πλαστικού μπορεί να προκαλέσει ακόμη και τον θάνατο σε υδρόβιους και άλλους οργανισμούς, ενώ η απόρριψη του γυαλιού σε χωματερές κοντά σε δασικές εκτάσεις προκαλεί συχνά πυρκαγιές. Συνεπώς με την ανακύκλωση μειώνονται οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις, επιτυγχάνονται οικονομικά οφέλη, ενώ την ίδια στιγμή δημιουργούνται θέσεις εργασίας. Επιπλέον υπό τις δραματικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής η ανακύκλωση αποτελεί μονόδρομο. Τα απόβλητα που αντί να ανακυκλώνονται καταλήγουν σε ΧΥΤΑ κατά την αποσύνθεσή τους εκπέμπουν μεθάνιο, ένα αέριο του θερμοκηπίου 25 φορές ισχυρότερο από το διοξείδιο του άνθρακα.

 

 

 

   

ΒΙΟΗΘΙΚΗ

 

Η ΒΙΟΗΘΙΚΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΛΑΔΟΣ ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΑΣ ΑΛΛΑ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ ΧΡΗΣΗΣ

 

Συμβουλές με σημασία

Μεταξύ των άλλων πολλών τίτλων της η δρ Βαγενά είναι συμπρόεδρος της συμβουλευτικής ομάδας εμπειρογνωμόνων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για θέματα ηθικής και διακυβέρνησης της Τεχνητής Νοημοσύνης στον χώρο της υγείας αλλά και τέως πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και Τεχνοηθικής της χώρας μας.  

    

         Η Βιοηθική, η οποία αφορά την εφαρμογή της Ηθικής στις επιστήμες της ζωής, δεν είναι ένας «στείρος» ακαδημαϊκός κλάδος απομακρυσμένος από την καθημερινότητα: «Η πανδημία απέδειξες περίτρανα ότι δεν πρόκειται για ένα πεδίο “πολυτελείας” όπως πολλοί νόμιζαν, αλλά...καθημερινής χρήσης στον σύγχρονο κόσμο μας που γεννά αδιάκοπα βιοηθικές προκλήσεις, όπως μας είπε η ίδια.

Πράγματι η πανδημία αποτέλεσε «κομβικό σημείο» ανάδειξης της αξίας αλλά και της ανάγκης της Βιοηθικής σε στιγμές, πολλές φορές, «ζωής ή θανάτου»:«Μπορεί εμείς να μη λαμβάναμε τις αποφάσεις - άλλωστε ο ρόλος των ειδικών στη Βιοηθική είναι συμβουλευτικός - αλλά καλούμασταν συχνά να δώσουμε την επιστημονική συμβουλή μας στην Πολιτεία σχετικά με πολύ λεπτά ζητήματα όπως η προτεραιοποίηση του εμβολιασμού ή της Χορήγησης των μονοκλωνικών αντισωμάτων. Στην πανδημία λοιπόν όλοι συνειδητοποίησαν ότι η Βιοηθική έχει αξία όχι ως ένα ακαδημαϊκό εγχείρημα αλλά ως ενεργός γνώμονας λήψης σημαντικών αποφάσεων που αφορούν στο σύνολο της κοινωνίας» σημείωσε η καθηγήτρια.

Μεταξύ ατομικού και συλλογικού

Αποφάσεις που θα συνεχίσουν να αφορούν ολοένα και περισσότερο το κοινωνικό σύνολο σε έναν κόσμο που αλλάζει με ταχύτητες φωτός θέτοντας πλήθος διλημμάτων στα οποία θα καλούμαστε να απαντήσουμε ατομικά αλλά και συλλογικά. «Πολλές φορές οι αποφάσεις είναι δύσκολες και έχουν αντίκτυπο σε εκατομμύρια ανθρώπους - η πανδημία το ανέδειξε με τον πιο σκληρό τρόπο, φέρνοντας στο φως το μεγάλο διαχρονικό δίλημμα σχετικά με το πόσο μπορεί να επιβληθεί τελικά περιορισμός των ατομικών επιθυμιών, επιλογών και δικαιωμάτων για το ευρύτερα κοινό καλό. Και αδιαμφισβήτητα δεν μπορούν να λαμβάνονται ενστικτωδώς τέτοιες κρίσιμες αποφάσεις αλλά μόνο έπειτα από προεργασία και ανάλυση που συμπεριλαμβάνει και τη Βιοηθική. Διότι ενώ πυξίδα μας είναι το όφελος του συνόλου της κοινωνίας, η επιτυχημένη προσέγγιση χρήζει προσοχής στην έκδηλα ευάλωτη ισορροπία μεταξύ του ατομικού και συλλογικού καλού».

Κοινωνικός διάλογος

Το μεγάλο ερώτημα είναι βέβαια πόσο έτοιμη είναι η κοινωνία να δεχθεί και να αφομοιώσει τις ραγδαίες επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξει ώστε να τις χρησιμοποιήσει πρoς όφελός της. «Είναι γεγονός ότι πλέον, ιδίως οι τεχνολογικές εξελίξεις, αφομοιώνονται πολύ πιο γρήγορα από τον πληθυσμό σε σύγκριση με το παρελθόν. Το θέμα είναι ότι αυτή η αφομοίωση πρέπει να γίνει σωστά, πρέπει να ξέρουμε ν αποδεχόμαστε και για ποιον λόγο. Για αυτό και επιμένω ότι οι επιστημονικές και τεχνολογικές έννοιες, τα όριά τους, τα πλεονεκτήματα τους, η λογική τους είναι θέμα κοινωνικού διαλόγου και επιμόρφωσης ώστε να μπορεί η κοινωνία να τις υιοθετήσει ορθά. Να γνωρίζει τι υιοθετεί, να έχει κριτική σκέψη, να μη χειραγωγείται. Υπάρχουν ερωτήματα στην κοινωνία για τα επιστημονικά και τεχνολογικά επιτεύγματα που τόσο η Πολιτεία όσο και οι επιστήμονες πρέπει να ακούσουν και να απαντήσουν. Άλλωστε η ομαλή και επιτυχής κοινωνική πρόοδος δεν δύναται σίγουρα να επέλθει απλώς μέσω της άκριτης επιβολής κανόνων στην κοινωνία».

Χρειάζεται λοιπόν ορθή ενημέρωση. Στην εποχή των fake news που μας βομβαρδίζουν πανταχόθεν πόσο εφικτό είναι όμως αυτό; «Εδώ πράγματι ο αντίπαλος είναι άκρως δύσκολος - και αυτό το είδαμε στην πρόσφατη πανδημία οπότε η παραπληροφόρηση ήταν σχεδόν εκτός ελέγχου. Χρειάζεται πολύ ισχυρή νομοθετική αλλά και τεχνολογική προσπάθεια για να παταχθεί η παραπληροφόρηση».

ΒΗΜΑ SCIENCE, 17/3/2024

EYTYXIA -ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

 

H ανθρώπινη φύση και η κατάκτηση της ευτυχίας

          Στο πρώτο μισό του 17ου αιώνα η ηθική φιλοσοφία, με τρόπο ιδιαίτερα προσεκτικό, θα επιμείνει στη φυσική καταγωγή της ευτυχίας και τον επίγειο προορισμό της, επιχειρώντας να πάρει τις αποστάσεις της από τις επιταγές της θρησκείας. Στην προοπτική αυτή, όπως το εξηγεί ο Καρτέσιος, η ηθική οφείλει να εξηγήσει με ποιον τρόπο η ψυχή, τόσο καθεαυτή όσο και στο βαθμό που είναι ενωμένη με το σώμα, πρέπει να ενεργήσει ώστε να επιτύχει τη μεγαλύτερη δυνατή ικανοποίηση σ’ αυτή τη ζωή. Ενωμένη όμως με το σώμα η ψυχή βρίσκεται περικυκλωμένη από πάθη και κινδυνεύει, κατά συνέπεια, να αστοχήσει ως προς την εκτίμηση της πραγματικής αξίας των πραγμάτων που συμβάλλουν στην ευτυχία. Στο κρίσιμο αυτό σημείο παρεμβαίνει ο λόγος, ο οποίος μπορεί να εκτιμήσει σωστά την αξία των αγαθών, των οποίων η απόκτηση θα οδηγήσει τους ανθρώπους στην κατάκτηση της ευτυχίας. Λελογισμένη κτήση, λελογισμένη χρήση: αυτά είναι τα σταθμά με τα οποία ο λόγος μετρά την αξία των μέσων που θα οδηγήσουν στον επιθυμητό σκοπό, στην ευτυχία.

(…)Με αυτό το φρόνιμο σχήμα του Καρτέσιου διαφώνησε ο Χόμπς, που εγείρει ορισμένες αντιρρήσεις ως προς τη θέση των μέσων και των σκοπών, την οποία θεωρεί σχετική. Οι σκοποί, υποστηρίζει ο Χομπς, μπορούν και πρέπει να διακριθούν σε κοντινούς και μακρινούς. Στην προοπτική αυτή, συνεχίζει, όταν συγκρίνουμε τους σκοπούς, οι πιο κοντινοί μπορεί να θεωρηθούν μέσα για τους πιο μακρινούς. Υπάρχει άραγε ο μακρινός σκοπός, αυτός που θα ήταν πραγματικό τέλος – τώρα πια με τη διπλή σημασία του όρου; Αν υπήρχε, τότε όλοι οι άλλοι θα μπορούσαν να θεωρηθούν μέσα για την επίτευξή του. Ο σκοπός αυτός θα ήταν η ευτυχία, υποστηρίζει ο άγγλος φιλόσοφος, συμπεραίνοντας όμως ότι τέτοιο πράγμα δεν υπάρχει σ’ αυτόν τον κόσμο· όχι γιατί υπάρχει σε κάποιον άλλο, αλλά γιατί, απλούστερα και δραστικότερα, «όσο ζούμε έχουμε επιθυμίες και η επιθυμία υποθέτει πάντοτε έναν σκοπό». Ο τελικός σκοπός σημαίνει το τέλος της επιθυμίας, δηλαδή το τέλος της ζωής.

  (…)Ο ίδιος ο Χομπς, πάντως, βρίσκει ότι οι θέσεις του μπορούν να εξηγήσουν ορισμένα φαινόμενα, τα οποία, χωρίς αυτές, είναι δυσεξήγητα. Ετσι, θεωρεί εντελώς φυσικό το γεγονός ότι «οι επιθυμίες των ανθρώπων πολλαπλασιάζονται στο βαθμό που αποκτούν όλο και περισσότερο πλούτο, διακρίσεις ή εξουσία». Με άλλα λόγια, ο Χομπς υποστηρίζει πως είναι λάθος, γιατί συνιστά λογικό σφάλμα, να περιμένουμε από έναν βαθύπλουτο άνθρωπο, για παράδειγμα, να θέσει ο ίδιος τέρμα στην επιθυμία του για περισσότερο πλούτο. Ο λόγος μπορεί να διαμαρτύρεται. H επιθυμία όμως έχει τη δική της λογική και οδηγεί τους ανθρώπους, ακόμη και «όταν κατακτήσουν τον υψηλότερο βαθμό εξουσίας κάπου, να αναζητήσουν κάποια άλλη, όσο κρίνουν ότι είναι υποδεέστεροι από κάποιον άλλο». Αλλά υπάρχει και κάτι ακόμη. Αν υποθέσουμε ότι κάποιος έχει πετύχει τα πάντα, μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι θα επιθυμήσει περισσότερα. Και τούτο γιατί «δικαίως οι άνθρωποι νιώθουν λύπη όταν δεν έχουν κάτι να κάνουν. Ετσι η ευτυχία, με την οποία εννοούμε τη συνεχή ευχαρίστηση, δεν συνίσταται καθόλου στο ότι έχουμε πετύχει αλλά στο ότι πετυχαίνουμε». Μπορεί ο Χομπς να είναι σκληρός. Μόνο στα λόγια όμως. Γιατί η πραγματικότητα είναι ανελέητη.

 

 

ΒΩΚΟΣ Γεράσιμος, ΤΟ ΒΗΜΑ, 24.11.2008

 

 

ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ

 

«Μηδέν έχοντες και πάντα κατέχοντες»

1.               Στις 7 Νοεμβρίου 1943, τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής κατέλαβαν το Καρπενήσι, παρά τη σθεναρή αντίσταση ανταρτών του ΕΛΑΣ. Πυρπόλησαν και κατέκαψαν την πόλη. Το Καρπενήσι θύμιζε το σημερινό Χαλέπι στη Συρία: παντού ερείπια. Θυμάμαι τον πατέρα μου, 14 ετών τότε, να μας αφηγείται συχνά τις κακουχίες. Αστεγοι, πεινασμένοι και τρομαγμένοι, έπρεπε να οργανώσουν την επιβίωσή τους στον βαρύ χειμώνα. Πώς ξεκινάς από την αρχή; Πώς το ξεπερνάς; Ρωτούσα συχνά τον πατέρα μου, όπως ρωτώ και Ελληνοκύπριους πρόσφυγες μετά την εισβολή του ’74, πώς τα κατάφερε. Η απάντηση ήταν και είναι η ίδια: «Τι άλλο να κάναμε; Έπρεπε να ζήσουμε. Σφίγγεις τα δόντια, αγωνίζεσαι και προχωράς. Τουλάχιστον δεν ήμασταν μόνοι. Στεκόμασταν ο ένας στον άλλον».

2.               Η ικανότητα του ανθρώπου να ανακάμπτει μετά από συμφορές εκπλήσσει. Αυτό που μου έκανε πάντοτε εντύπωση στους ανθρώπους της γενιάς των γονιών μου ήταν η ανθεκτικότητά τους – η ικανότητα να ανακάμπτουν μετά από καταστροφές και συμφορές. Η ανθεκτικότητα (resilience) εμφαίνεται στον τρόπο ανταπόκρισης σε αυτές. Αν και ένα μεγάλο μέρος της ψυχολογικής έρευνας έχει εντοπίσει τα χαρακτηριστικά που προσδίδουν ανθεκτικότητα σε ένα άτομο (π.χ. αισιοδοξία, αυτοεκτίμηση, σθένος κ.λπ.), τα χαρακτηριστικά αυτά δεν είναι τόσο εγγενώς ατομικά όσο σχεσιακά και επίκτητα: προκύπτουν από σχέσεις του ατόμου με το περιβάλλον του. Η πεποίθηση λ.χ. ότι «θα τα καταφέρουμε» διαμορφώνεται μέσα από διαδικασίες επικοινωνίας στην κοινότητα.

3.               Η Αφροαμερικανίδα Σούζαν Ράις, πρώην πρέσβειρα των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Εθνη, περιγράφει πώς οι γονείς της της ενστάλαξαν την αυτοπεποίθηση σε ένα περιβάλλον φυλετικών προκαταλήψεων. Ο πατέρας της δεν εσωτερίκευσε ποτέ τις ρατσιστικές προσβολές: αντλούσε την αυτοεκτίμησή του όχι από τα σχόλια των συγκαιρινών του, αλλά από τη θρησκευτική του πεποίθηση για τις δυνατότητες που είχε ως δημιούργημα του Θεού. Η αυτοπεποίθηση της Ράις δεν ήταν αυτοφυής: καλλιεργήθηκε στην οικογένεια, η οποία με τη σειρά της αντλούσε, εν πολλοίς, νόημα ζωής από τη μεταφυσική της κοινότητας στην οποία μετείχε.

4.               Τα ανθρώπινα συστήματα διαθέτουν εγγενή ανθεκτικότητα, όπως η φύση διαθέτει ενδογενή αναγεννητικότητα. Το βλέπουμε σε οικογένειες, οργανισμούς και κοινότητες, όταν δοκιμάζονται από μείζονες κρίσεις (π.χ. θάνατος, βιομηχανικά ατυχήματα, φυσικές καταστροφές). Το κοινό στοιχείο της ανθεκτικής απόκρισης είναι η ικανότητα του συστήματος να παράγει νόημα ζωής, να κινητοποιεί κοινωνικό κεφάλαιο (να καλλιεργεί δεσμούς αλληλοβοήθειας και αλληλοστήριξης), να μην αυτοθυματοποιείται, και να μαθαίνει.

5.               Είδαμε ήδη μερικές από αυτές τις ικανότητες στα καμένα χωριά της Εύβοιας. Η αλληλεγγύη που εκδηλώθηκε μεταξύ των συγχωριανών και προσφέρθηκε από άλλα μέρη της χώρας και φιλικά κράτη ήταν εντυπωσιακή. Μια φράση που συχνά χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι ήταν: «Ολοι μαζί τρέξαμε να σώσουμε το χωριό». Μπροστά στον κίνδυνο, η κοινότητα απέκτησε αίσθηση κοινής μοίρας – κινητοποιούμενη, ενώθηκε. Οι εκκλησιαστικές τελετουργίες αποτέλεσαν μηχανισμούς συσπείρωσης, ψυχικής αλληλοστήριξης και επιβεβαίωσης του νοήματος της ζωής – οι ιώβειες* δοκιμασίες χαλυβδώνουν την πίστη και ενισχύουν την ελπίδα. Μπορεί να φαίνεται ότι τα χάνουμε όλα, αλλά έχουμε το μείζον – τη χάρη του Θεού. «Μηδέν έχοντες και πάντα κατέχοντες» (Απ. Παύλος, Προς Κορινθίους, Β΄, 6, 10). Οι ψυχολόγοι μιλούν για «αυτο-ενίσχυση» – τη θετική μεροληψία ότι θα τα καταφέρουμε.

6.               Μείζονες καταστροφές λειτουργούν ως καταλύτες αναστοχασμού. Οι μεγα-πυρκαγιές των τελευταίων ετών θέτουν μετ’ επιτάσεως πλείστα θέματα: από την κλιματική αλλαγή μέχρι τη δασοπροστασία και τη δασοπυρόσβεση, τους δασικούς χάρτες, την αυθαίρετη δόμηση, τη λειτουργία του κράτους, και την ποιότητα του πολιτικού λόγου. Το ενδεχόμενο να γίνουμε θύματα απροσδόκητων σφοδρών γεγονότων είναι μια υπόμνηση της ανθρώπινης τρωτότητας, αντισταθμιζόμενη ευτυχώς από το απόθεμα της  ψυχικής  ανθεκτικότητας και της κοινοτικής αλληλεγγύης. Γι΄αυτό, την επόμενη φορά που θα δούμε έναν πρόσφυγα ή έναν επαίτη να μας χτυπάει την πόρτα, καλό είναι να θυμόμαστε ότι, κάποτε, ίσως ήταν κι αυτός νοικοκύρης.

*ιώβειος =που χαρακτηρίζει τον Ιώβ (πρόσωπο της Παλαιάς Διαθήκης), τα πάθη του και την υπομονή του

 Ο κ. Χαρίδημος Κ. Τσούκας (www.htsoukas.com) είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου και ερευνητής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Warwick, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 22/8/2021.

ΕΥΤΥΧΙΑ

 

Η τέχνη της ευτυχίας

Εχω ένα φίλο, που τρεις στις πέντε φορές που θα βρεθούμε έρχεται κοντά, εστιάζει το βλέμμα του και με ρωτάει: «Είσαι ευτυχισμένη;». Η ερώτηση μου προκαλεί τρομερή αμηχανία, μπορώ να πω και δυσφορία. Κυρίως τη θεωρώ αλλόκοτη έως και παιδαριώδη, αλλά προερχόμενη από έναν καλλιτέχνη δείχνω επιείκεια. Ασε με στην ησυχία μου θέλω να του πω, έχουμε και δουλειές, ποιος ασχολείται με αυτό το θέμα. Ξέρω τα αντίθετα· σίγουρα είναι το άγχος και η κατάθλιψη. Τι μου ζητείται; Να βαθμολογήσω την πορεία της ζωή μου; Να υπολογίσω και να αποτιμήσω συναισθηματικά το σύνολό της; Αναρωτιέμαι, εάν χαμογελούσα συχνότερα, εάν θα γλίτωνα την ερώτηση. Το χαμόγελο είναι αποστομωτικό. Ενα σύμβολο χαράς, ίσως και ευτυχίας, που δεν αφήνει περιθώρια. Δεν χαμογελώ όμως συχνά, παρόλο που είμαι πάντα έτοιμη να γελάσω ακόμη και με ό,τι απέχει πολύ από το να είναι αστείο. Παρ’ όλ’ αυτά, το ίδιο ακριβώς λέω με κεκτημένη ταχύτητα και στον γιο μου: «Το μόνο που θέλω είναι να είσαι ευτυχισμένος!». Το λέω και το πιστεύω.

Πήρα τηλέφωνο τον φίλο και τον ρώτησα ευθέως: «Πες μου, πώς την αντιλαμβάνεσαι εσύ την ευτυχία;». «Nα είσαι σε αρμονία με ό,τι κάνεις και με τον εαυτό σου», μου απάντησε. Οι καλλιτέχνες, οι αθλητές, οι χειρουργοί, φαντάζομαι ότι συμβαίνει και σε πολλά άλλα επαγγέλματα (παρακαλώ, συμπληρώστε), έχουν το πλεονέκτημα να καταπιάνονται καθημερινά με κάτι που τους ωθεί να εστιάζουν και να βγαίνουν από τον εαυτό τους, σχεδόν να ξεφεύγουν από τον χρόνο. Βρίσκονται σε «μια ζώνη» συχνά υψηλής εσωτερικής πίεσης, που αποδίδει μεγάλη ικανοποίηση ιδιαίτερα όταν φτάνεις τις δυνατότητες στα όρια. Είναι ώρες τις οποίες μπορείς να πεις ότι σχεδόν είσαι ευτυχισμένος.

Έριξα μια ματιά στον πίνακα που έχω στην οθόνη του υπολογιστή και διερωτώμαι αν είμαι ευτυχισμένη…Εάν τα βάλω όλα μαζί βγάζω ένα μικρό, ελάχιστο συμπέρασμα. Οταν έχουν καλυφθεί οι πρωταρχικές ανάγκες και αποκλείοντας τα εξαιρετικά όπως ο έρωτας, που αναμφισβήτητα είναι η συγκλονιστικότερη ρηξικέλευθη κατάσταση ευτυχίας –για όσους αναρχικούς έχουν γερό στομάχι να τον κυνηγήσουν–, τι άλλο μου δίνει εμένα τεράστια χαρά; Άλλωστε, για ποιον άλλον μπορώ να μιλήσω για το τόσο προσωπικό και ευρύ θέμα; Είναι οι άνθρωποι, αναμφισβήτητα οι άνθρωποί μου, ο γιος μου και οι φίλοι με την αμοιβαία κατανόηση και το νοιάξιμο. Οι απρογραμμάτιστες συναναστροφές, οι συζητήσεις με νόημα με νέα πρόσωπα, ιδιαίτερα η στιγμή που επιτυγχάνεται αυτό το άνοιγμα που σμίγει. Στα καλύτερά μου βρίσκομαι όταν έχω μεγάλα χρονικά διαστήματα, κομμάτια χρόνου δραστήρια απορροφημένη σε ό,τι αγαπώ, στο διάβασμα και στο γράψιμο. Τότε που δεν υπάρχει καμία δυσφορία, καμία αμφιβολία, κανείς δισταγμός. Περιμένω φυσικά πάντα το μπόνους· τις καθημερινές μικροαπολαύσεις που ξεβράζει η ζωή γενναιόδωρα και αναπάντεχα.                                                                                                              

                                                                          Ελεάννα Βλαστού, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 09.01.2022

 

ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ

 

                    ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

   Αναμφίβολα   οι ευρωεκλογές  ελάχιστα αφορούν την Ελλάδα - αλλά μέγιστα την Ευρώπη. Αποτελούν μια αποφασιστική στιγ­μή της ιστορίας της. Έχοντας επισωρεύσει πολλά λάθη, η Ευρώπη τώρα κινδυνεύει από τον μεγα­λύτερο της εχθρό: τον εαυτό της.

Δεν κατάφερε τον πρώτο και πιο ση­μαντικό στόχο της: να δημιουργήσει μια ευρωπαϊκή ταυτότητα, μια ξεχωριστή συ­νείδηση στους πολίτες της. Έτσι που ο καθένας τους δίπλα στην εθνική του υπόσταση να έχει - ισότιμη, αν όχι μεγαλύτερη - μια ευρωπαϊκή.

Οι Ευρωπαίοι δεν αγάπησαν την Ευ­ρώπη. Την πυρκαγιά της Νοτρ Νταμ δεν την ένιωσαν σαν να καιγόταν η εκκλησία του χωριού τους.

Η Ευρώπη δημιούργησε ευρωσκεπτικιστές αλλά όχι ευρωλάτρες. Και από τον επιπόλαιο και φοβικό σκεπτικισμό κιν­δυνεύει.

Είναι οι άνθρωποι που δεν καταλα­βαίνουν πως η Ευρώπη είναι η πηγή, η έδρα, η βάση της δημοκρατίας και του πολιτισμού. Αφαιρέστε την Ευρώπη από τον κόσμο και ξαφνικά θα βρεθείτε μόνοι σε μια έρημο.

Θα νιώσετε σαν τον μανιακό που ξεκλήρισε όλη του την οι­κογένεια. Γιατί πού αλλού θα βρείτε πολιτισμό και δημοκρατία. Στον Τραμπ ή στον Σι;

Από το blog του Νίκου Δήμου , ΤΟ ΒΗΜΑ

ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ  1ο                  Κλειδί η ανθρώπινη νοημοσύνη

Τρεις προηγούμενες βιομηχανικές επαναστάσεις, αλλά και η 4^η μέχρι σήμερα, δείχνουν ότι οι θρυλούμενες αρνητικές επιπτώσεις της τεχνολογίας στην απασχόληση αντισταθμίζονται από αύξηση παραγωγικότητας και δημιουργία νέων καθηκόντων-επαγγελμάτων, νέων περισσοτέρων θέσεων εργασίας. Η τεχνολογία αυξάνει την παραγωγικότητα της εργασίας, η παραγωγικότητα της εργασίας την κοινωνική ευημερία. Ισχύει το ίδιο με τις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ); Η ΤΝ, υψηλό δημιούργημα της ανθρώπινης νοημοσύνης (ΑΝ), διαφέρει από τις προηγούμενες τεχνολογικές αλλαγές, και τις ψηφιακές. Πρώτον, διευρύνει σημαντικά το εύρος των εργασιών που μπορούν να αυτοματοποιηθούν, πέρα από τις απλές εργασίες ρουτίνας. Δεύτερον, είναι τεχνολογία γενικής χρήσης, σχεδόν κάθε τομέας και επάγγελμα μπορεί να την αξιοποιήσει ή θα επηρεαστεί. Τρίτον, η ταχύτητα ανάπτυξης της είναι άνευ προηγουμένου στην τεχνολογική και κοινωνική ιστορία. Οι τεχνολογίες ΤΝ επηρεάζουν περισσότερο εργαζομένους και εργασίες υψηλής ειδίκευσης, σε αντίθεση π.χ. με το λογισμικό ή τα ρομπότ που επηρέασαν εκείνες της μεσαίας και χαμηλής ειδίκευσης. Οι εφαρμογές της την προηγούμενη δεκαετία (ρομποτική, εποπτευόμενη και μη εποπτευόμενη εκμάθηση, επεξεργασία φωνής και γλώσσας, μηχανική μετάφραση, αναγνώριση εικόνων, υποδείξεις βάσει αλγορίθμων, εντοπισμός απάτης) επέτρεψαν την αυτοματοποίηση της ανθρώπινης εργασίας και πέρα από καθήκοντα ρουτίνας. Σε πολλούς τομείς οικονομικής δραστηριότητας και στη μεταποίηση και στις υπηρεσίες (από συγγραφή κώδικα έως ιατρικές διαγνώσεις και συμβουλές). Οι εφαρμογές της την προηγουμένη πρώτη δεκαετία άνθησης της ΤΝ στις ανεπτυγμένες οικονομίες, και στην Ευρώπη, πριν από την έλευση της γενετικής ΤΝ, δείχνουν ότι τα επαγγέλματα που είναι περισσότερο εκτεθειμένα σε τεχνολογίες ΤΝ αύξησαν το μερίδιο απασχόλησής τους, ιδιαίτερα εκείνα με σχετικά υψηλότερο ποσοστό νεότερων και ειδικευμένων εργαζομένων. Δεν είχαν αρνητικές επιπτώσεις στην ποσότητα της εργασίας, είχαν θετικές στην ποιότητα της εργασίας. Αλλάζοντας το περιεχόμενο ειδικευμένων θέσεων εργασίας, καθήκοντα των οποίων «αναλαμβάνει» πλέον η ΤΝ. Οι θετικές επιπτώσεις της ΤΝ, αν και η υιοθέτησή της εξακολουθεί να είναι στα αρχικά στάδια, στην παραγωγικότητα και στις θέσεις ειδικευμένης εργασίας συνδέονται με τον ρυθμό υιοθέτησης της τεχνολογίας και τον ψηφιακό μετασχηματισμό στην οικονομία και την εκπαίδευση, το μερίδιο και τον ρυθμό δημιουργίας θέσεων εργασίας υψηλής ειδίκευσης, αλλά και με τον βαθμό ρύθμισης των αγορών (ανταγωνισμός) και την ευελιξία στις αγορές εργασίας. Η Ελλάδα, με τις σχετικές υποκείμενες διαρθρωτικές παθογένειες την περασμένη δεκαετία (με το χαμηλότερο μερίδιο ειδικευμένων θέσεων εργασίας, και αποκλίνουσα, στην ΕΕ), και τη συνεπαγόμενη πολύ χαμηλή αξιοποίηση της τεχνολογίας και της ΤΝ, δεν είναι στους ωφελημένους και δυνητικά ωφελημένους της ΤΝ. Χρειαζόμαστε, μεταξύ άλλων, θετική αντιμετώπιση της ΤΝ. Ρυθμίζοντας με την ΑΝ την ποιότητα της εργασίας  και τη θέση των ανθρώπων στο εργασιακό περιβάλλον. Συν τα ηθικά ζητήματα κατά τη χρήση  της ΤΝ στην εργασιακή διαδικασία: ασφάλεια, λογοδοσία και δεοντολογία.  Οι εμπλεκόμενοι φορείς για παράδειγμα στην ευρωπαϊκή μεταλλοβιομηχανία,  προτείνουν αναγνώριση των  δυνατοτήτων της για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας επιτρέποντας την απασχόληση σε πιο δημιουργικές εργασίες.

Το ΒΗΜΑ 13.08.2023, Χρήστος Α. Ιωάννου (οικονομολόγος, σύμβουλος επιχειρησεων)

ΚΕΙΜΕΝΟ  2ο    Η ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΣΑΣ ΚΑΤΑΝΟΕΙ

Σκεφτείτε να είστε καλλιτέχνης και να σας έρθει η εξής διαφήμιση:
Συντονισμένη Δημιουργία: Ο Σύμμαχός σας στην Τέχνη.
Είστε καλλιτέχνης; Θέλετε να εξελίξετε τη δημιουργική σας δύναμη με την υποστήριξη τηςπροηγμένης τεχνολογίας; Τότε η Αλμα είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεστε. Απέχετε 5 βήματα από μια ολοκληρωμένη δημιουργία!
Βήμα 1: Σύνδεση στην Αλμα. Ξεκινήστε το ταξίδι της δημιουργίας συνδεόμενοι με την πλατφόρμα Αλμα.
Βήμα 2: Η Αλμα σας Κατανοεί. Η Αλμα αναλύει το έργο σας, κατανοεί τις προτιμήσεις και τα συναισθήματα σας.
Βήμα 3: Συνεργασία Καλλιτέχνη και Τεχνολογίας. Καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον συνεργάτη, η Αλμα προτείνει ιδέες, υλικά και τεχνικές που συμπληρώνουν και εξελίσσουν τη δημιουργικότητα σας.
Βήμα 4: Δημιουργία με Συναίσθηση. Κατά τη διάρκεια της δημιουργίας, η Αλμα επιβλέπει την αντίδρασή σας και προσαρμόζει τις προτάσεις της για να σας δώσει ακριβώς αυτό που χρειάζεστε.
Βήμα 5: Ολοκλήρωση και Μοίρασμα. Το έργο σας είναι έτοιμο, και με την υποστήριξη της Αλμα είναι εμπλουτισμένο με την τέχνη της τεχνολογίας. Μοιραστείτε το με τον κόσμο.
Αλμα. Η Σύμμαχός σας στη Δημιουργία: Βγείτε εκεί Εξω και Δημιουργήστε!
 Θα το επιχειρούσε; Δεν έχω απάντηση. Ιδού όμως μια φανταστική συνομιλία:
«Η Αλμα χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για να ανακτήσει δεδομένα από σένα. Πίνακες, εικόνες, βίντεο, κείμενα, ήχο, οτιδήποτε. Τα δεδομένα που συλλέγονται αναλύονται εις βάθος για την ανίχνευση της διαδικασίας που οδηγεί στην παραγωγή συναισθημάτων και την αλυσιδωτή αντίδραση που οδηγεί στην έμπνευση. Καταλαβαίνεις τι κόσμους ανοίγει αυτή η συνεργασία; Μπορείς να δημιουργήσεις κάτι πραγματικά αδιανόητο, συνδυάζοντας τον ψυχισμό σου, εσένα, με την τεχνητή νοημοσύνη».
«Και αν δεν μου αρέσει το αποτέλεσμα; Αν νιώσω ότι έχασα την αυθεντικότητά μου;».
«Τον έλεγχο τον έχεις πάντα εσύ. Η Αλμα μπορεί να σε εμπνεύσει, αλλά εσύ παίζεις μπάλα. Μπορείς να δεχθείς τις προτάσεις του προπονητή αλλά και να προσθέσεις τις δικές σου τακτικές. Και με το κάθε έργο, η Αλμα μαθαίνει περισσότερα για το στυλ και το παιχνίδι σου. Είναι μια συνεχής εξέλιξη».
«Δεν πουλιέμαι σ’ ένα μηχάνημα, Κάτια».
Τάδε έφη ο φανταστικός μας καλλιτέχνης. Στη ζωή όμως; Προγράμματα που βασίζονται σε νευρωνικά δίκτυα μπορούν να αναγνωρίσουν μοτίβα σε έργα τέχνης και να παραγάγουν νέα έργα βασισμένα σε αυτά. Η συνεργασία μπορεί να μεταμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούν οι καλλιτέχνες. Μπορεί όμως και να τον καταστρέψει; Ιδωμεν.

                                                      Του Αλέξη Σταμάτη, ΒΗΜΑ, 5/11/23

ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

 

Τα παιδιά με τα κινητά

     Αν δεν έχετε παιδί στην εφηβεία, ίσως να μην έχετε πάρει χαμπάρι τι συμβαίνει με τα κινητά. Από το πρωί ως το βράδυ, οι γονείς δίνουν μια μάχη, που πολλές φορές χάνεται, για να περιορίσουν τον χρόνο που σκοτώνουν τα παιδιά τους μπροστά στην οθόνη.

Αν το καλοσκεφτεί κανείς, οι έφηβοι της τελευταίας 20ετίας είναι τα πειραματόζωα. Αυτά είναι τα πρώτα παιδιά που δεν ξέρουν πώς ήταν ο κόσμος πριν από το Ιντερνετ. Είναι τα πρώ­τα παιδιά που από πολύ μικρά έχουν ένα κινητό ως προέκταση του χεριού τους και είναι από τη δική τους εξέλιξη που θα βγουν τα πρώτα συμπεράσματα για το πώς επιδρά αυτός ο νέος τρόπος ζωής στο ανθρώπινο είδος. Από τις αλλοιώσεις στον αυχένα (άρα­γε θα γεννιόμαστε με το κεφάλι σκυμμένο στο επόμενο στάδιο εξέλιξής μας;), ως το άγχος, την αδυναμία συγκέντρωσης, τον βαθ­μό κοινωνικότητας, την ευκολία ή δυσκολία στο σχετίζεσθαι, την επιθετικότητα, το εύρος γνώσεων, τις μαθησιακές δυσκολίες κ.λπ. Από την πορεία των παιδιών μας θα φανούν πολλά.

Μήπως όμως έχει ήδη έρθει η ώρα να οριοθετήσουμε κάπως το πείραμα;

Πριν από 8 μήνες, η UNESCO πρότεινε την παγκόσμια απαγό­ρευση της χρήσης έξυπνων κινη­τών τηλεφώνων στα σχολεία. Στη σχετική έκθεση μπορεί κανείς να διαβάσει διάφορα. Από τα προφα­νή όπως η αδυναμία συγκέντρωσης, ως τα λιγότερο προφανή όπως οι επιθέσεις ή οι ακραίες συμπεριφορές που ενδεχομένως θα εξέλιπαν αν δεν υπήρχε το κίνητρο και η ευκολία της βιντεοσκόπησης μέσω κινητού.

Ηδη σε κάποιες χώρες το μέ­τρο εφαρμόζεται είτε καθολικά είτε σε μεμονωμένα σχολεία. Μή­πως ήρθε η ώρα κάτι αντίστοιχο να γίνει κι εδώ από το υπουργείο Παιδείας;

Ναι, προφανώς θα πρέπει η τεχνολογία να αποτελεί μέρος της ζωής των παιδιών. Μέσω των κινη­τών άλλωστε κοινωνικοποιούνται και επικοινωνούν πια. Ας συμφωνή­σουμε όμως ότι τουλάχιστον μέσα στο σχολείο μπορεί να απαγορευθεί η χρήση τους ή τουλάχιστον να περιοριστεί στο πλαίσιο κάποιας συγκεκριμένη εκπαιδευτικής αποστολής. Μη βιαστείτε να πείτε «μα  ήδη απαγορεύεται». Όλοι ξέρουμε την πραγματικότητα.

Επιπλέον, πόσο σίγουροι εί­μαστε ότι αυτή η αυξημένη πα­ραβατικότητα και επιθετικότητα των παιδιών τα τελευταία χρόνια δεν σχετίζεται με την απεριόριστη πρόσβαση σε κάθε είδους οπτικοακουστικό υλικό ή με τις ατέλειωτες ώρες που περνούν μπροστά σε μια οθόνη; Γιατί καλές οι εφαρμογές γονεϊκής επιτήρησης και ορθώς υπάρχουν, αλλά όλοι ξέρουμε ότι τα βίντεο που διακινούνται από παιδί σε παιδί, περνούν κάτω από τα ραντάρ και συχνά θα έκαναν και τους πιο ανοιχτόμυαλους γονείς να φρίττουν.

                          Νίκη Λυμπεράκη, ΒΗΜΑ, 17/3/2024

Unesco: Έκκληση να απαγορευτούν τα κινητά στα σχολεία όλου του κόσμου

«Πρώτα οι μαθητές» είναι το «μότο» της Unesco κάνοντας έκκληση για απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων στα σχολεία όλου του κόσμου. Προκειμένου να αντιμετωπιστεί η διάσπαση προσοχής των μαθητών την ώρα που βρίσκονται στην τάξη, να βελτιωθεί η διαδικασία της εκπαίδευσης και να προστατευτούν τα παιδιά από το διαδικτυακό bullying, έκθεση της Οργάνωσης του ΟΗΕ για την εκπαίδευση, την επιστήμη και τον πολιτισμό, ανέφερε ότι η μόνη λύση είναι η καθολική απαγόρευση των κινητών στα εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Με βάση στοιχεία της έκθεσης της Unesco, η υπερβολική χρήση κινητού τηλεφώνου σχετίζεται με μειωμένη μαθησιακή απόδοση ενώ η πολύωρη έκθεση στην οθόνη, έχει αρνητική επίδραση στη συναισθηματική ισορροπία των παιδιών.

Με την έκκλησή της για απαγόρευση των smartphones στα σχολεία, ο οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών θέλει να στείλει ένα σαφές μήνυμα: η ψηφιακή τεχνολογία, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, πρέπει πάντα να υποτάσσεται σε ένα «ανθρωποκεντρικό όραμα» της εκπαίδευσης και να μην υποκαθιστά τη διαπροσωπική επικοινωνία μαθητών - δασκάλων.

«Καμπανάκι» από την Unesco για την ψηφιακή επανάσταση

Η Unesco προειδοποιεί τους αρμόδιους για τη χάραξη πολιτικής ενάντια σε μια απερίσκεπτη υιοθέτηση της ψηφιακής τεχνολογίας, τονίζοντας ότι ο θετικός αντίκτυπός της στην εκπαίδευση, θα μπορούσε να υπερεκτιμηθεί και ότι το νέο δεν είναι πάντα καλύτερο.
«Δεν αποτελούν όλες οι αλλαγές πρόοδο. Το ότι κάτι μπορεί να γίνει δεν σημαίνει ότι πρέπει να γίνει», σημειώνει στην έκθεσή της.

Όλο και περισσότερες εκπαιδευτικές διαδικασίες πραγματοποιούνται μέσω του διαδικτύου, ειδικά στα Πανεπιστήμια, με την Unesco να προτρέπει τις αρμόδιες αρχές να μην παραμελούν την «κοινωνική διάσταση» της εκπαίδευσης, όπου οι μαθητές λαμβάνουν δια ζώσης διδασκαλία .

«Η ψηφιακή επανάσταση έχει αμέτρητες δυνατότητες αλλά, όπως έχουν εκφραστεί προειδοποιήσεις για το πώς πρέπει να ρυθμιστεί στην κοινωνία, πρέπει να δοθεί παρόμοια προσοχή στον τρόπο που χρησιμοποιείται στην εκπαίδευση», υποστηρίζει η γενική διευθύντρια της Unesco, Όντρει Αζουλέι. και προσθέτει: «Η χρήση της πρέπει να στοχεύει σε βελτιωμένες μαθησιακές εμπειρίες και την ευημερία των μαθητών και των δασκάλων, όχι σε βάρος τους. Κρατήστε πρώτα τις ανάγκες του μαθητή και υποστηρίξτε τους δασκάλους. Οι διαδικτυακές συνδέσεις δεν υποκαθιστούν την ανθρώπινη αλληλεπίδραση».

https://www.protothema.gr/world/article/1396367/unesco-ekklisi-na-apagoreutoun-ta-kinita-sta-sholeia-olou-tou-kosmou/