GRAPHIC NOVEL H ΔΙΑΚΡΙΣΗ , κάποιες διδακτικές προτάσεις

 

Ένα graphic novel Εμπνευσμένο από το έργο του Πιερ Μπουρντιέ

της Τιφέν Ριβιέρ, εκδόσεις Αντίποδες

ΥΠΟΘΕΣΗ Ο καθηγητής κοινωνιολογίας Κετκέρ σε Λύκειο της Γαλλίας προσπαθεί να εξηγήσει στους μαθητές του λυκείου του τις βασικές έννοιες της Διάκρισης του Πιερ Μπουρντιέ, οδηγώντας τους να διερωτηθούν για τη δική τους κοινωνική θέση, και για τις οικονομικές και πολιτισμικές συνέπειές της. Ειδικότερα θέματα που καλεί τους μαθητές του να προσεγγίσουν:

Με δεδομένη την ύπαρξη διαφορετικών κοινωνικών τάξεων ο καθηγητής Μπουρντιέ στο βιβλίο του «Η Διάκριση», υποστηρίζει ότι η κοινωνική τάξη στην οποία γεννιόμαστε διαμορφώνει το γούστο μας, τον τρόπο σκέψης, τις επιθυμίες μας, τις φιλοδοξίες και τις πολιτιστικές μας αξίες. Σύμφωνα , λοιπόν, με αυτή τη θέση ο  Μπουρντιέ θεωρεί πως οι αρέσκειες και απαρέσκειές μας μας τοποθετούν κοινωνικά (κοινωνικοί ντετερμινισμοί= αιτιώδης σχέση).

1η διδακτική πρόταση

Το πλαίσιο: Στα παιδιά ανατίθεται ως εργασία να πάρουν συνέντευξη από τους γονείς τους προκειμένου να διαπιστώσουν πχ. τη σχέση ανάμεσα στην κοινωνική τάξη (λαϊκή – ανώτερη)  και το γούστο/ τις επιλογές στη διατροφή και τις διατροφικές συνήθειες. Έτσι, στο τραπέζι μιας οικογένειας αλγερινών μεταναστών εκτυλίσσεται η εξής σκηνή ανάμεσα στον πατέρα και τον γιο.(σελ. 38-41)

Στις εικόνες που είδατε να εντοπίσετε:

α) τον τρόπο με τον οποίο επαληθεύεται η θεωρία του Μπουρντιέ, 

β) τα κυρίαρχα στερεότυπα που σχετίζονται με την εθνική καταγωγή των πρωταγωνιστών στη συγκεκριμένη σκηνή

 Κάποιες οδηγίες...Τα παιδιά αρχίζουν να παρατηρούν τις βασικές παραδοχές του οικογενειακού περιβάλλοντος και να ανακαλύπτουν σταδιακά όλα εκείνα που καθορίζουν εξωτερικά τον τρόπο που ντύνονται, που μιλάνε, που τρώνε, τη μουσική που ακούνε, αμφισβητώντας τις αισθητικές και πολιτισμικές τους προτιμήσεις. (από την παρουσίαση του βιβλίου)

πχ. Εστιάζουμε στην ιδιαίτερη φόρτιση (ιδεολογική και συναισθηματική) των παρακάτω φράσεων

«αλγερινές σάλτσες, αηδία»

«αρχιψεύταρε πού βρήκες εσύ τα λεφτά για να τρως από κει;»

«μας κοιτάει με μισό μάτι λες και θα του ληστέψουμε το μαγαζί»

«κανονικό εστιατόριο…ματσωμένος…κυριλέ εστιατόριο…,το γκαρσόνι τα παίζει…πελάτες τέρμα αγχωμένοι»= η φρίκη των πελατών του αριστοκρατικού εστιατορίου μπροστά στην εμφάνιση της αταίριαστης για το μέρος παρέας Αλγερινών, οι οποίοι ωστόσο έκριναν ότι το φαί αλλά και οι πελάτες σε αυτό το μαγαζί ήταν ανάξιοι λόγου (βλακείες των πλουσίων, των μεγαλοαστών).

----------------------------------------------------------------------------------------------

2η διδακτική πρόταση:

ΝΕΟΙ και η τέχνη του γκράφιτι.... κοινός κώδικας επικοινωνίας και μέσο καλλιτεχνικής έκφρασης των νέων που υπερβαίνει ταξικές κοινωνικές ομάδες και αποστάσεις

σ. 54,57,58

...........................................................................................................................

3η διδακτική πρόταση:  συζήτηση - αγώνας λόγου - αντιλογίες με βάση τα εξής σημεία από την θεωρία του Μπουρντιέ

Απόψεις Μπουρντιέ για το γούστο "Καθένας έχει το γούστο της κινωνικής του τάξης, τις αισθητικές της προτιμήσεις, τους τρόπους με τους οποίους αισθάνεται, σκέφτεται, ντύνεται, διακοσμεί το σπίτι, μαγειρεύει, αθλείται, ψηφίζει, διασκεδάζει= είναι ένα σύνολο συμπεριφορών (HABITUS) = έξη = αυτές οι αντιλήψεις είναι ασυνείδητες και ενσωματωμένες."

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ (σ.63) μας καθορίζει πιο βαθιά από αυτά που μας μαθαίνει κατά την πρώτη κοινωνικοποίησή μας, γιατί η οικογένεια κατέχει δεδομένη θέση μέσα στον κοινωνικό χώρο = γονείς με ταξική θέση /σειρά

Η κοινωνική τάξη καθορίζει γούστα - επιλογές (πχ. λαϊκες τάξεις και σχέση με την όπερα). Από την άλλη υπάρχει το γούστο της ανάγκης, δηλαδή το γούστο που περιορίζεται στο πεδίο δυνατοτήτων του ατόμου (πχ. λαϊκές τάξεις που δίνουν έμφαση στην ποσότητα, τη χρηστικότητα, στη λειτουργικότητα και όχι στη μορφή)

Οι φτωχοί /οι λαϊκές τάξεις έχουν εσωτερικεύσει το σύστημα των καταναγκασμών στο οποίο ζουν. Ακόμα κι αν κερδίσουν χρήματα, δεν αλλάζουν γούστο γιατί δύσκολα αλλάζει κανείς συνήθειες. (σ. 71)

Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ (σ. 126) έκφραση αυτονόμησης των καλλιτεχνών και των διανοούμενων (υποτελής ομάδα της κυρίαρχης τάξης). Οι καλλιτέχνες θέλουν να παραβιάσουν ριζικά κάθε μορφή ηθικής λογοκρισίας, επιθυμούν να αλλάξουν  - ανατρέψουν το σύστημα, ενώ οι μεγαλοαστοί να το διατηρήσουν γιατί τους ευνοεί. Γι΄ αυτό οι καλλιτέχνες συμμαχούν με τις λαϊκές τάξεις ενάντια στους αστούς. 

--------------------------------------------------------------------------------------------

4η διδακτική προσέγγιση 

σελ. 192-195

ΝΕΟΙ - ΓΟΝΕΙΣ , χάσμα απόψεων για τις επιλογές στη μουσική και τους φίλους

Γονείς αστοί με κλασικές μουσικές καλλιτεχνικές επιλογές την ίδια ώρα που ακούγεται στη διαπασών η μουσική που ακούει η κόρη τους Ίρις, την οποία μουσική χαρακτηρίζουν χυδαία. Στίχοι αρκετά προκλητικοί  που ταράζουν τους γονείς , αρέσουν στην κόρη. Ο διάλογος μεταξύ της Ίριδας και του πατέρα της αποκαλύπτει την διάσταση απόψεων στο θέμα "μουσική - τέχνη - αισθητικές αντιλήψεις" καθώς και το διαχρονικό χάσμα των γενεών....